فارسی
سازمان عفو بین‌الملل خواستار آغاز فوری تحقیقات مستقل و بی‌طرفانه درباره حملات مشترک آمریکا و اسرائیل به مناطق پرجمعیت تهران شده است. این حملات که در اسفند ۱۴۰۴ رخ داد، به کشته و زخمی شدن ده‌ها غیرنظامی انجامید. این سازمان تأکید کرده که باید مشخص شود آیا این حملات مصداق جنایت جنگی بوده‌اند یا خیر.
بیانیه عفو بین‌الملل روز سه‌شنبه ۱۷ شهریور منتشر شد. در این بیانیه، سازمان همچنین به ایران یادآوری کرده که در حملات تلافی‌جویانه خود علیه کشورهای حوزه خلیج فارس نیز باید تعهدات حقوق بین‌الملل بشردوستانه را رعایت کند.
برای پیگیری لحظه‌به‌لحظه مهم‌ترین رویدادها، ما را در سایت PhoenixQ و شبکه‌های اجتماعی سابسکرایب و دنبال کنید.
زمینه درگیری و تشدید بحران
حملات آمریکا و اسرائیل به ایران از ۹ اسفند ۱۴۰۴ آغاز شد. در جریان این حملات، علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، کشته شد. از آن زمان، تهران و واشینگتن درگیر جنگی شده‌اند که بیش از شش ماه است به‌صورت مستقیم و غیرمستقیم ادامه دارد.
عفو بین‌الملل در این زمینه به تشدید اخیر درگیری‌ها اشاره کرده است. از جمله این رویدادها، حمله‌ای است که اوایل شهریورماه در استان هرمزگان رخ داد. بر اساس گزارش این سازمان، یک پرتابه در شامگاه ۱۰ شهریور به محل برگزاری مراسم عروسی در بندر کوهستک اصابت کرد و پنج نفر را کشت و ده‌ها نفر را زخمی کرد.
عفو بین‌الملل مسئولیت این حمله را به آمریکا نسبت داده است. با این حال، ایالات متحده تاکنون این مسئولیت را نپذیرفته و فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا (سنتکام) از آغاز بررسی داخلی موضوع خبر داده است. مقام‌های جمهوری اسلامی نیز آمریکا را مسئول این حادثه می‌دانند.
افزون بر این، عفو بین‌الملل به حملات تلافی‌جویانه ایران علیه اردن، کویت، عراق و بحرین اشاره کرده و هشدار داده که خطر برای غیرنظامیان در سراسر منطقه همچنان بالاست.
روش‌شناسی تحقیقات عفو بین‌الملل
عفو بین‌الملل در تحقیقات خود، حملات به محله‌های نیلوفر، رسالت و جوادیه تهران را بین دهم تا ۲۲ اسفند ۱۴۰۴ بررسی کرده است. در این بررسی، تصاویر ماهواره‌ای تحلیل و ۶۰ ویدئوی منتشرشده در اینترنت راستی‌آزمایی شده است.
همچنین بیانیه‌های رسمی مقام‌های ایران، اسرائیل و آمریکا مورد بررسی قرار گرفته و با دو فرد داخل ایران مصاحبه شده است. برای حفظ امنیت این افراد، از نام مستعار استفاده شده است.
این سازمان اعلام کرده که در ۲۶ تیر با مقام‌های اسرائیلی و آمریکایی و در ۹ مرداد با مقام‌های ایرانی مکاتبه کرده است. با این حال، تا زمان انتشار گزارش، هیچ پاسخی از هیچ‌کدام از طرف‌ها دریافت نشده بود.
یافته‌های میدانی؛ کشته‌های غیرنظامی و تخریب گسترده
بر اساس یافته‌های عفو بین‌الملل، در حملات هوایی به محله رسالت، یک مرکز متعلق به یکی از گردان‌های بسیج سپاه پاسداران انقلاب اسلامی هدف قرار گرفت. در نتیجه این حملات، سه ساختمان مجاور تخریب یا آسیب دید که دست‌کم یکی از آن‌ها مسکونی بود. در این حملات ۱۶ غیرنظامی کشته شدند.
در محله‌های نیلوفر و جوادیه نیز دست‌کم ۲۵ غیرنظامی جان خود را از دست دادند. حملات در این مناطق به پاسگاه‌های پلیس آسیب زد یا آن‌ها را تخریب کرد و خسارات گسترده‌ای به خانه‌ها و سازه‌های غیرنظامی اطراف وارد آورد.
عفو بین‌الملل در این زمینه توضیح داده که پلیس بر اساس حقوق بین‌الملل بشردوستانه معمولاً غیرنظامی محسوب می‌شود، مگر آن‌که در ساختار نیروهای مسلح ادغام شده یا مستقیماً در درگیری‌های نظامی مشارکت داشته باشد. این سازمان افزوده که در ایران، نیروی انتظامی بخشی از ساختار گسترده‌تر نیروهای مسلح است و از این رو پاسگاه‌های پلیس ممکن است واجد شرایط اهداف نظامی باشند.
در عین حال، آمریکا و اسرائیل اعلام کرده‌اند که در اسفند پارسال اهداف مرتبط با «رژیم» را در تهران هدف قرار داده‌اند. با این حال، هیچ‌کدام مسئولیت سه حمله یادشده را تأیید نکرده‌اند.
موضع دبیرکل عفو بین‌الملل و خواسته‌های این سازمان
اگنس کالامار، دبیرکل عفو بین‌الملل، در بیانیه‌ای گفته است که شواهد موجود نشان‌دهنده استفاده از سلاح‌های انفجاری با آثار گسترده در مناطق شهری پرجمعیت است. به گفته او، پیامدهای این حملات برای غیرنظامیان ویرانگر و در عین حال کاملاً قابل پیش‌بینی بوده است.
کالامار افزوده که تعداد کشته‌های غیرنظامی، ابعاد تخریب، زمان‌بندی حملات و نبود هشدارهای مؤثر قبلی، نشان‌دهنده کوتاهی‌های نگران‌کننده ائتلاف آمریکا و اسرائیل در رعایت تعهداتشان برای کاهش آسیب به غیرنظامیان است. از نظر او، این حملات ممکن است مصداق حملات بدون تفکیک و در نتیجه جنایت جنگی باشند.
در همین راستا، عفو بین‌الملل از آمریکا و اسرائیل خواسته به همه حملاتی که آن‌ها را غیرقانونی می‌داند پایان دهند. این سازمان به تهدیدهای مجدد دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، برای هدف قرار دادن زیرساخت‌های غیرنظامی نیز اشاره کرده و آن را نگران‌کننده دانسته است.
افزون بر این، عفو بین‌الملل از آمریکا، اسرائیل و ایران خواسته که از یک کمیسیون بین‌المللی حقیقت‌یاب دعوت کنند تا درباره ادعاهای نقض جدی حقوق بین‌الملل بشردوستانه از سوی همه طرف‌ها تحقیق کند. این تحقیقات باید حملات به زیرساخت‌های انرژی را نیز در بر بگیرد.
در نهایت، این سازمان از شورای امنیت و مجمع عمومی سازمان ملل خواسته تمامی راه‌های ممکن برای برقراری صلح، امنیت و عدالت در ارتباط با این درگیری را بررسی کنند و خواستار برقراری یک آتش‌بس پایدار شده است.
