فارسی
آن کارسون، شاعر و جستارنویس کانادایی، برنده جایزه نوبل ادبیات ۲۰۲۶ شد. آکادمی سوئد این جایزه را به دلیل «مجموعه آثار جسورانه و نوآورانه» او اهدا کرد. به گفته این آکادمی، کارسون با «گفت‌وگویی بازیگوشانه با سنت کلاسیک»، فرم‌های تازه‌ای برای ادبیات معاصر پدید آورده است.
کارسون در سال ۱۹۵۰ در تورنتو به دنیا آمد. او هم‌زمان شاعر، جستارنویس، مترجم و پژوهشگر ادبیات کلاسیک است. آثارش میان شعر، نثر، اسطوره و فلسفه در حرکت‌اند و به سختی در یک ژانر مشخص جا می‌گیرند. همچنین، جایزه نوبل ادبیات ۲۰۲۶ یکی از محورهای اصلی این گزارش است.
برای پیگیری لحظه‌به‌لحظه مهم‌ترین رویدادها، ما را در سایت PhoenixQ و شبکه‌های اجتماعی سابسکرایب و دنبال کنید.
از اروس تا زندگی‌نامه سرخ
نخستین کتاب کارسون، «اروس تلخ‌وشیرین»، در سال ۱۹۸۶ منتشر شد. این اثر نقد ادبی را با بررسی مفهوم میل و عشق در سنت یونانی پیوند می‌داد.
شناخته‌شده‌ترین اثر او، «زندگی‌نامه سرخ»، در سال ۱۹۹۸ منتشر شد. این کتاب رمانی منظوم است و از قطعات باقی‌مانده استسیخوروس، شاعر یونان باستان، الهام گرفته است. اثر، اسطوره گریان را به داستانی مدرن درباره نوجوانی، عشق، تنهایی و شکست عاطفی تبدیل می‌کند.
کارسون در آثار خود بارها به ادبیات و اسطوره‌های یونان باستان بازگشته است. با این حال، این سنت را در قالب‌هایی مدرن و گاه کاملاً تجربی بازآفرینی کرده است.
واکنش کارسون به دریافت جایزه
اینگریت کارلبرگ، دبیر دائمی آکادمی سوئد، پیش از اعلام عمومی جایزه، خبر را تلفنی به کارسون داد. او گفت: «کارسون فرصت داشت به من بگوید که فعلاً در ایسلند است و به صدای باد گوش می‌دهد.»
کارلبرگ افزود: «غافلگیر شده بود اما بسیار خوشحال. از صدایش می‌شد این را فهمید.»
آندرس اولسون، رئیس کمیته نوبل ادبیات، از شیوه نوشتن کارسون ستایش کرد. به گفته او، کارسون از شعر غنایی فاصله گرفته و به شکل‌گیری فرم‌های تازه در ادبیات معاصر کمک کرده است. اولسون این نوع نوشتن را «بازیگوشانه و کنایه‌آمیز» توصیف کرد.
کارسون ۷۶ ساله است. او جایزه، مدال و دیپلم نوبل را در مراسمی رسمی در ماه دسامبر در استکهلم دریافت خواهد کرد.
آثار شاخص کارسون
از مهم‌ترین آثار آن کارسون می‌توان به «جستار شیشه‌ای»، «زندگی‌نامه سرخ: رمانی در نظم»، «ناکس»، «شناور» و «زیبایی شوهر: جستاری داستانی در ۲۹ تانگو» اشاره کرد.
«زیبایی شوهر» در سال ۲۰۰۱ جایزه معتبر T.S. Eliot را برای کارسون به همراه داشت. او با این جایزه، نخستین زنی شد که این افتخار را دریافت کرد. افزون بر این، کارسون برنده بورسیه‌های Guggenheim و MacArthur نیز بوده است.
«مردان در ساعات بیکاری» ترکیبی از جستارهای منظوم، شعر و نثر درباره هنرمندان و چهره‌های تاریخی است. این کتاب نخستین جایزه شعر Griffin را در سال ۲۰۰۱ دریافت کرد.
«ناکس» نمونه‌ای شاخص از رویکرد تجربی کارسون است. این کتاب به شکل جعبه آکاردئونی منتشر شد و بازتولید دفترچه‌ای بود که کارسون پس از مرگ برادرش ساخته بود.
تدریس و پیوند با ادبیات کلاسیک
کارسون علاوه بر نویسندگی، بیش از ۳۰ سال استاد ادبیات کلاسیک بوده است. او در دانشگاه‌هایی مانند McGill، Michigan، New York و Princeton تدریس کرده است.
از سوی دیگر، کارسون آثار ادبیات یونان باستان را نیز ترجمه کرده است. بخش مهمی از اعتبار ادبی او از همین پیوند میان جهان کلاسیک و تجربه ادبی معاصر می‌آید.
آثار کارسون به زبان فارسی
برخی آثار کارسون به فارسی نیز معرفی یا ترجمه شده‌اند. «زندگی‌نامه سرخ» با عنوان‌هایی مانند «خودزندگی‌نامه قرمز» یا «اتوبیوگرافی قرمز» در فارسی شناخته می‌شود.
«زیبایی شوهر» نیز با عنوان «زیبایی شوهر: یک مفهوم تجربی در ۲۹ تانگو» به فارسی ترجمه شده است. در همین حال، بخش‌هایی از «اروس تلخ‌وشیرین» و شعرها و جستارهای کوتاه او در مجلات ادبی و مجموعه‌های ترجمه‌شده فارسی منتشر شده‌اند.
جایزه نوبل ادبیات در سال‌های اخیر
جایزه نوبل ادبیات از سال ۱۹۰۱ تاکنون ۱۱۸ بار اهدا شده است. در سال‌های اخیر نویسندگانی مانند Annie Ernaux، Bob Dylan، Abdulrazak Gurnah، Louise Glück، Peter Handke و Olga Tokarczuk این جایزه را دریافت کرده‌اند.
سال گذشته، این جایزه به László Krasznahorkai، نویسنده مجار، رسید. او به نوشتارهای دیستوپیایی و آوانگارد شهرت دارد.
