فارسی
دبیر شورای عالی فضای مجازی ایران اعلام کرد که حکومت چند سامانه برای شناسایی و قطع ارتباط پایانه‌های Starlink آماده کرده است. محمدامین آقامیری همچنین تأیید کرد که یکی از این فناوری‌ها در جریان اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ به‌کار گرفته شده است. هم‌زمان، سخنگوی دولت کاهش عمدی سرعت اینترنت در ایران را تأیید کرد. این گزارش به موضوع سامانه‌های ضد استارلینک می‌پردازد.
ادعای آمادگی سامانه‌های ضد Starlink
آقامیری که ریاست مرکز ملی فضای مجازی را نیز بر عهده دارد، روز سه‌شنبه ۲۱ مهر در نشستی خبری سخن گفت. او اعلام کرد چند سامانه داخلی برای شناسایی پایانه‌های Starlink طراحی و آزمایش شده‌اند. به گفته او، تجهیزات مربوط به این سامانه‌ها آماده استفاده است. همچنین، سامانه‌های ضد استارلینک از محورهای اصلی این گزارش است.
برای پیگیری لحظه‌به‌لحظه مهم‌ترین رویدادها، ما را در سایت PhoenixQ و شبکه‌های اجتماعی سابسکرایب و دنبال کنید.
آقامیری همچنین مدعی شد امکان مقابله با Starlink هم «از سمت زمین» و هم «از سمت آسمان» وجود دارد. با این حال، او جزئیات فنی این ادعا و مشخصات سامانه‌های مورد استفاده را اعلام نکرد.
این ادعاها در حالی مطرح می‌شوند که پیش‌تر محمد حافظ حکمی، معاون وزیر ارتباطات، گفته بود حکومت برای قطع Starlink مجبور است کل برق یک منطقه را قطع کند. او همچنین هشدار داده بود که «فراگیری استارلینک میخ آخر را بر تابوت حکمرانی فضای مجازی می‌کوبد».
افزون بر این، در گزارش هیئت مقررات رادیویی اتحادیه مخابرات بین‌الملل که در ژوئیه سال جاری میلادی برگزار شد، به‌روشنی اشاره شده که ایران به دلیل «ساختار این ابزار کوچک قادر به شناسایی یا مکان‌یابی تمام ترمینال‌های Starlink در قلمرو سرزمینی وسیع» خود نیست. حکومت ایران چند بار به این هیئت بابت فعالیت Starlink در ایران اعتراض کرده است.
استفاده از فناوری ضد Starlink در اعتراضات دی‌ماه
آقامیری استفاده از «یکی از این فناوری‌ها» در جریان اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ را تأیید کرد. او گفت این اقدام بر اساس تصمیم مقام‌های مسئول در منطقه‌ای مشخص انجام شد. همچنین افزود که امکان استفاده از آن در دیگر مناطق نیز وجود دارد.
دبیر شورای عالی فضای مجازی در این باره به گزارش‌های خارجی درباره اختلال شدید در ارتباطات Starlink استناد کرد. گزارش‌های مستقل نیز از اختلال در ارتباطات Starlink در برخی مناطق ایران در آن دوره حکایت داشتند. با این حال، تاکنون شواهد مستقلی درباره توانایی جمهوری اسلامی برای قطع کامل و سراسری این شبکه منتشر نشده است.
اینترنت ماهواره‌ای Starlink، متعلق به شرکت آمریکایی SpaceX، از شامگاه ۱۸ دی سال گذشته فعال شد. این اتفاق هم‌زمان با قطع گسترده اینترنت در جریان اعتراضات سراسری بود. در آن دوره، Starlink به یکی از معدود راه‌های انتقال اخبار و تصاویر به خارج از ایران تبدیل شد.
در همین دوره، گزارش‌هایی از تلاش جمهوری اسلامی برای مختل کردن Starlink از طریق اخلال الکترونیکی منتشر شد. همچنین گزارش‌هایی درباره دست‌کاری سیگنال‌های موقعیت‌یابی ماهواره‌ای نیز مطرح شد. پس از اعتراضات، مقام‌های قضایی و امنیتی بارها از بازداشت افرادی به اتهام نگهداری یا فروش تجهیزات Starlink خبر دادند.
انتقال فناوری به کشورهای همسو
آقامیری در بخش دیگری از اظهاراتش گفت جمهوری اسلامی آمادگی دارد این فناوری را در اختیار «کشورهای همسو» قرار دهد. او افزود که همکاری‌هایی نیز در این زمینه در جریان است. با این حال، نام این کشورها را اعلام نکرد.
تأیید کاهش عمدی سرعت اینترنت
در همین روز، فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت مسعود پزشکیان، کاهش عمدی سرعت اینترنت در ایران را تأیید کرد. او این اقدام را ناشی از ادامه «شرایط جنگی» و «ضرورت مقابله با حملات سایبری» دانست.
مهاجرانی در نشست خبری هفتگی خود گفت ایران همچنان «در میانه یک جنگ» قرار دارد. او افزود که تنها «آتشباری در برخی از حوزه‌ها متوقف شده» است.
سخنگوی دولت در این باره گفت: «بدیهی است دستگاه‌های متولی در این زمینه به جهت اهمیتی که پایگاه‌های داده ما و خدماتی که مبتنی بر اینترنت است، یک وقت‌هایی مجبور شوند سرعت اینترنت را پایین بیاورند.» او دستگاه‌های متولی را معرفی نکرد، اما ابراز امیدواری کرد که کشور به شرایط صلح پایدار برسد.
قطع طولانی اینترنت پس از آغاز جنگ
به دنبال آغاز حملات مشترک آمریکا و اسرائیل به ایران در نهم اسفند سال گذشته، اینترنت ایران به‌شدت محدود شد. این قطعی گسترده به مدت ۸۸ روز ادامه یافت. سازمان پایش اینترنت NetBlocks این خاموشی را طولانی‌ترین قطع سراسری اینترنت در تاریخ معاصر جهان توصیف کرده است.
مقام‌های جمهوری اسلامی ادعا می‌کردند قطع اینترنت به دلیل «ملاحظات امنیتی» انجام گرفته است. در مقابل، منتقدان می‌گویند اینترنت با هدف اختلال در جریان آزاد اطلاعات قطع شد.
آقامیری در همان نشست خبری، وقوع حملات سایبری علیه ایران در دوران جنگ را تأیید کرد. او مدعی شد این حملات تنها در بخش‌هایی موفق بوده‌اند که به گفته او «وابستگی ساختاری به دشمن» داشته‌اند. جزئیات فنی یا نام سامانه‌های آسیب‌دیده را اعلام نکرد.
از جمله در خردادماه، حمله سایبری به زیرساخت ارتباطی مشترک چهار بانک ملی، تجارت، صادرات و توسعه صادرات باعث اختلال در بخشی از خدمات بانکی شد. در نخستین روزهای جنگ نیز گزارش‌هایی درباره نفوذ به برخی وب‌سایت‌های خبری و اپلیکیشن‌های ایرانی منتشر شد. از سوی دیگر، مقام‌های نظامی آمریکا در آغاز جنگ از انجام عملیات سایبری برای مختل کردن توان ارتباطی نیروهای نظامی ایران خبر داده بودند.
وضعیت شورای عالی فضای مجازی
شورای عالی فضای مجازی از نهادهای اصلی سیاست‌گذاری و کنترل اینترنت در جمهوری اسلامی است. این شورا در سال ۱۳۹۰ به دستور علی خامنه‌ای، رهبر پیشین جمهوری اسلامی، تشکیل شد. ریاست آن بر عهده رئیس‌جمهور است.
با این حال، مسعود پزشکیان در روز ۲۲ اردیبهشت امسال، پس از جنگ ۴۰ روزه، «ستاد ویژه ساماندهی و راهبری فضای مجازی کشور» را تشکیل داد. معاون اول خود را نیز به ریاست این ستاد منصوب کرد. تاکنون اعلام نشده که شورای عالی فضای مجازی در چه وضعیتی قرار دارد و مرز اختیارات دو نهاد نیز روشن نیست.
