فارسی
مای ساتو، گزارشگر ویژۀ سازمان ملل در امور حقوق بشر ایران، در نشست کمیتۀ سوم مجمع عمومی سازمان ملل هشدار داد که جنگ و سرکوب داخلی، وضعیت حقوق بشر در ایران را وخیم‌تر کرده است. این نشست روز چهارشنبه ششم آبان با حضور ساتو، نمایندۀ هیئت مستقل بین‌المللی حقیقت‌یاب دربارۀ ایران و نمایندگان کشورهای عضو برگزار شد. این گزارش به موضوع گزارش ساتو حقوق بشر ایران می‌پردازد.
هشدار گزارشگر ویژه دربارۀ تشدید سرکوب
ساتو در سخنان خود گفت آنچه در گزارش تازه‌اش ارائه می‌کند، در دو سال فعالیتش بی‌سابقه بوده است. مردم ایران هم‌زمان با حملات نظامی خارجی، از سوی حکومت خود نیز با تهدید، بازداشت، شکنجه، ناپدیدسازی قهری و اعدام مواجه بوده‌اند. همچنین، گزارش ساتو حقوق بشر ایران از محورهای اصلی این گزارش است.
برای پیگیری لحظه‌به‌لحظه مهم‌ترین رویدادها، ما را در سایت PhoenixQ و شبکه‌های اجتماعی سابسکرایب و دنبال کنید.
او تأکید کرد که «تهاجم خارجی و سرکوب داخلی» نه‌تنها جای یکدیگر را نگرفته‌اند، بلکه پیامدهای یکدیگر را تشدید کرده‌اند. به گفتۀ ساتو، مقام‌های جمهوری اسلامی از جنگ و تحریم‌ها به‌عنوان پوششی برای سرکوب استفاده کرده‌اند.
او همچنین گفت طرف‌های خارجی درگیر جنگ، یعنی آمریکا و اسرائیل، برای توجیه اقدامات خود به سرکوب داخلی در ایران استناد می‌کنند. در همین حال، مردم ایران متحمل پیامدهای هر دو طرف شده‌اند.
یافته‌های هیئت حقیقت‌یاب سازمان ملل
کریستین ساویج، نمایندۀ هیئت حقیقت‌یاب سازمان ملل، اعلام کرد که قوانین و ساختارهای تبعیض‌آمیز در ایران همچنان پابرجاست. افزون بر این، عاملان نقض حقوق بشر به‌طور فراگیر از مجازات مصونیت دارند.
هیئت حقیقت‌یاب اعلام کرد که سرکوب اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ شامل اقداماتی بوده که مصداق «جنایت علیه بشریت» است. این اقدامات شامل قتل، حبس، شکنجه و سایر رفتارهای غیرانسانی می‌شود.
بر اساس این گزارش، دست‌کم ۲۲۱ کودک در جریان سرکوب اعتراضات دی‌ماه کشته شده‌اند. شمار واقعی قربانیان احتمالاً به‌مراتب بیشتر از آمار منتشرشده از سوی حکومت ایران است.
ساتو نیز اعلام کرد که تا زمان برگزاری نشست، دست‌کم ۳۴ نفر در ارتباط با اعتراضات دی‌ماه اعدام شده‌اند. دست‌کم پنج مورد از این اعدام‌ها در ملأ عام بوده است. او همچنین به برگزاری محاکمه‌های شتاب‌زده و گروهی اشاره کرد. در یکی از پرونده‌ها، ۳۴ متهم طی پنج روز محاکمه شدند و ۱۲ نفر حکم اعدام گرفتند.
هیئت حقیقت‌یاب همچنین اعلام کرد که دلایل معقولی وجود دارد که حملات آمریکا به دبستانی در میناب و یک مرکز ورزشی در لامرد، مصداق جنایت جنگی بوده‌اند.
تهدید رادیوفردا و واکنش کشورها
در جریان این نشست، نمایندۀ جمهوری چک به تهدیدهای اخیر علیه رادیو اروپای آزاد/رادیو آزادی و رادیوفردا در پراگ اشاره کرد. او این اقدامات را نمونه‌ای از اعمال فشار جمهوری اسلامی بر رسانه‌های مستقل و روزنامه‌نگاران در خارج از مرزهای ایران دانست.
نمایندۀ چک افزون بر این، از کشتار معترضان، بازداشت ده‌ها هزار نفر و قطع گستردۀ اینترنت ابراز نگرانی کرد. او از کارشناسان سازمان ملل پرسید چه اقداماتی برای جلوگیری از اقدامات تلافی‌جویانه علیه ایرانیانی که با سازوکارهای حقوق بشری همکاری می‌کنند، می‌توان انجام داد.
در مقابل، نمایندۀ جمهوری اسلامی مشروعیت مأموریت گزارشگر ویژه و هیئت حقیقت‌یاب را رد کرد. او این سازوکارها را ابزار فشار سیاسی علیه ایران خواند و خواستار پایان فوری فعالیت هر دو سازوکار شد.
از سوی دیگر، نمایندگان اتحادیۀ اروپا، بریتانیا، آلمان، فرانسه، کانادا و استرالیا سرکوب معترضان و افزایش اعدام‌ها در ایران را محکوم کردند. آن‌ها خواستار پاسخ‌گویی عاملان نقض حقوق بشر شدند.
توصیه‌های گزارش مای ساتو
گزارش مای ساتو بازۀ زمانی بهمن ۱۴۰۴ تا پایان مرداد ۱۴۰۵ را پوشش می‌دهد. این گزارش نتیجه می‌گیرد که جنگ نه‌تنها سرکوب را متوقف نکرده، بلکه با گسترش اختیارات امنیتی، آن را تشدید کرده است.
ساتو از جمهوری اسلامی خواسته است تحقیقات فوری و مستقلی دربارۀ کشته‌شدن معترضان انجام دهد. او همچنین خواستار توقف اجرای احکام اعدام، پایان دادن به اعدام در ملأ عام و آزادی بازداشت‌شدگانی شده است که به دلیل استفادۀ مسالمت‌آمیز از حقوق خود زندانی شده‌اند.
در نهایت، ساتو تأکید کرده است که پایان جنگ از مسیر دیپلماسی ضروری است. با این حال، صلح به‌تنهایی برای پایان دادن به نقض حقوق بشر در ایران کافی نیست و سرکوب داخلی نیز باید متوقف شود.
