فارسی
شورای امنیت سازمان ملل روز پنجشنبه، ۲۶ شهریور، نتوانست مأموریت هیئت کارشناسان ناظر بر تحریمهای هستهای ایران را تمدید کند. روسیه و چین با استفاده از حق وتوی خود، مانع تصویب قطعنامه پیشنهادی آمریکا شدند. این تصمیم واکنشهای تندی از سوی آمریکا، بریتانیا و فرانسه به دنبال داشت.
وتوی روسیه و چین در شورای امنیت
پیشنویس قطعنامه آمریکا خواستار تمدید مأموریت هیئت کارشناسانی بود که کمیته تحریمهای ایران را یاری میکند. این کمیته در چارچوب قطعنامه ۱۹۲۹ فعالیت میکند. مأموریت این هیئت قرار است ۲۶ سپتامبر، برابر با چهارم مهر، به پایان برسد.
برای پیگیری لحظهبهلحظه مهمترین رویدادها، ما را در سایت PhoenixQ و شبکههای اجتماعی سابسکرایب و دنبال کنید.
پیشنویس قطعنامه با ۱۱ رأی موافق و دو رأی ممتنع روبهرو شد. با این حال، روسیه و چین به عنوان اعضای دائم شورای امنیت، رأی منفی دادند. در نتیجه، قطعنامه تصویب نشد.
این نشست به ریاست فرانسه برگزار شد. روسیه با برگزاری بحثها ذیل عنوان «منع اشاعه» مخالفت کرد. مسکو این اقدام را «سوءاستفاده آشکار از رویه» درباره موضوعی دانست که به گفته آن «اساساً دیگر وجود ندارد».
از سوی دیگر، چین نیز از موضع روسیه حمایت کرد. پکن از کشورهای عضو خواست از «تقابل و اعمال فشار سیاسی» پرهیز کنند. همچنین استدلال کرد که رعایت پایان قانونی مأموریتها برای حفظ اعتبار چندجانبهگرایی ضروری است.
پیشینه تحریمها و مکانیسم ماشه
قطعنامه ۱۹۲۹ بیست سال پیش تصویب شد. بر اساس آن، کمیته تحریمها موظف بود هر ۹۰ روز یکبار درباره پرونده ایران به شورای امنیت گزارش دهد. این گزارشها نه سال ادامه داشت.
پس از توافق برجام، قطعنامه ۲۲۳۱ تصویب شد. این قطعنامه همه قطعنامههای تحریمی پیشین، از جمله قطعنامه ۱۷۳۷، را به حالت تعلیق درآورد. در نتیجه، گزارشهای دورهای کمیته تحریمها نیز متوقف شدند.
سال گذشته، فرانسه، آلمان و بریتانیا مکانیسم ماشه را فعال کردند. در پی آن، تحریمهای سازمان ملل علیه ایران بازگشت. فرانسه در این نشست اعلام کرد قطعنامه ۱۹۲۹ از نظر حقوقی احیا شده و دبیرکل سازمان ملل نیز این روند را به رسمیت شناخته است.
انتقاد آمریکا و بریتانیا از وتوی متحدان ایران
نمایندگی آمریکا در سازمان ملل از اقدام مشترک روسیه و چین به شدت انتقاد کرد. واشینگتن گفت این دو کشور تلاش کردهاند «گزارشهایی را که فعالیتهای حمایتی آنها از رژیمهای سرکش را دربرمیگیرد، سرکوب کنند».
افزون بر این، آمریکا هشدار داد که از بین رفتن این هیئت، گزارشدهی مبتنی بر شواهد درباره همکاریهای نظامی غیرقانونی را از میان میبرد. به گفته واشینگتن، این وضعیت به شبکههای دور زدن تحریمها کمک خواهد کرد.
هیئت نمایندگی آمریکا همچنین اعلام کرد تلاش برای تشکیل هیئت کارشناسان در چارچوب کمیته تحریمها را کنار میگذارد. از این رو، واشینگتن بر تعیین رئیس کمیته و بهروزرسانی فهرست تحریمها تمرکز خواهد کرد.
بریتانیا نیز مسکو و پکن را متهم کرد که تصمیم گرفتهاند «از ایران حمایت کنند». لندن تأکید کرد که ایران غنیسازی اورانیوم را بدون ارائه توجیه معتبر غیرنظامی افزایش داده است. همچنین ایران دسترسی بازرسان بینالمللی را محدود کرده است.
ارجاع پرونده هستهای ایران به شورای امنیت
این بنبست در شورای امنیت در شرایط حساسی رخ داد. شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی روز ۱۸ شهریور با تصویب قطعنامهای، پرونده هستهای ایران را به شورای امنیت ارجاع داد.
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، پیش از تصویب این قطعنامه هشدار داده بود. به گفته او، آژانس بیش از یک سال است که اطلاعات کافی درباره برنامه هستهای ایران ندارد. در همین حال، آژانس از ژوئن ۲۰۲۵ نتوانسته فعالیتهای راستیآزمایی خود را در تأسیسات اعلامشده ایران انجام دهد.
در نهایت، وتوی روسیه و چین نشان داد که اجماع بینالمللی درباره نظارت بر تحریمهای هستهای ایران همچنان دستنیافتنی است. این شکاف در شورای امنیت، چشمانداز نظارت مؤثر بر برنامه هستهای ایران را با ابهام بیشتری روبهرو کرده است.
