فارسی
در روزهای اخیر، برخورد با حجاب اجباری بار دیگر در بخشهایی از ایران شدت گرفته است. گزارشها از پلمب کافهها و واحدهای صنفی در چندین استان خبر میدهند. مازندران، خراسان رضوی، اردبیل، سمنان و زنجان از جمله این مناطق هستند. قم، تهران، کرمان و آباده نیز در میان شهرهای گزارششده قرار دارند. در برخی موارد، مقامهای محلی «مقابله با بدحجابی» را دلیل برخورد اعلام کردهاند.
با این حال، دامنه این اقدامات فقط به کافهها محدود نمانده است. انتشار تصاویر مأموران در گیلان نیز توجهها را جلب کرده است. در یکی از این تصاویر، یک زن در کنار خودروی ون نیروی انتظامی دیده میشود. او از افزایش تذکرهای پلیس درباره پوشش زنان حمایت میکند. این تصاویر همزمان با افزایش دوباره اظهارنظرهای سیاسی درباره حجاب منتشر شدهاند.
بازگشت حجاب به فضای عمومی
این تحولات چند هفته پس از جنگ اخیر اهمیت بیشتری پیدا کردهاند. در جریان جنگ، زنان بدون حجاب در برخی تجمعهای خیابانی حضور داشتند. رسانههای رسمی نیز با شماری از این زنان گفتوگو کردند. تصاویر آنان نیز در برخی رسانههای حکومتی منتشر شد.
اکنون اما برخورد با حجاب اجباری دوباره به خیابانها و کسبوکارها بازگشته است. همین تغییر رفتار، پرسشهایی درباره سیاست حاکمیت در قبال پوشش زنان ایجاد کرده است. محمدجواد فاضل لنکرانی نیز در دوران جنگ بر حضور همه زنان در تجمعهای حکومتی تأکید کرده بود. او در آن مقطع، تفکیک زنان بر اساس نوع پوشش را نادرست دانست.
در همین زمینه، مهدی چمران درباره تفاوت برخورد با زنان بدون حجاب در جنگ و پس از آن توضیح داد. او گفت اگر کافهها تخلف کنند، باید با آنها برخورد شود. چمران همچنین تأکید کرد این موضوع به شرایط جنگ یا صلح ارتباطی ندارد.
«برای پیگیری لحظهبهلحظه مهمترین رویدادها، ما را در سایت PhoenixQ و شبکههای اجتماعی سابسکرایب و دنبال کنید.»
فشار سیاسی برای برخورد بیشتر
همزمان، برخی چهرههای سیاسی خواستار برخورد شدیدتر با بیحجابی شدهاند. محمدجواد حاجعلیاکبری، امام جمعه موقت تهران، از آنچه «تحرکات سازمانیافته» خواند، انتقاد کرد. او مدعی شد برخی افراد برای ترویج پوشش مورد مخالفت حکومت پول دریافت میکنند.
حاجعلیاکبری همچنین «زیست عفیفانه» را یک حق عمومی دانست. او صیانت از این سبک زندگی را از وظایف حکومت اسلامی عنوان کرد.
محمدتقی نقدعلی، نماینده مجلس، نیز موضع مشابهی گرفت. او وضعیت پوشش در جامعه را بهشدت مورد انتقاد قرار داد. در مقابل، جلال رشیدی کوچی، نماینده پیشین مجلس، از این رویکرد انتقاد کرد. او گفت جامعه ایران مدتهاست مسئله حجاب را برای خود حل کرده است. غلامعلی جعفرزاده ایمنآبادی نیز اولویت مسئولان را مسائل اقتصادی دانست. او از تورم و مشکلات معیشتی بهعنوان مسائل اصلی جامعه نام برد.
کافهها در مرکز برخوردها
در این میان، کافهها به یکی از مهمترین نقاط این کشمکش تبدیل شدهاند. گزارشهایی از تعطیلی کافهها در تهران، مشهد، زنجان و آباده منتشر شده است. پیشتر نیز چند کافه در خیابانهای سنایی و ایرانشهر تهران تعطیل شده بودند. شماری از کافههای اکباتان نیز با برخورد مشابه روبهرو شدند.
با این حال، مقامهای صنفی همیشه حجاب را دلیل رسمی تعطیلی اعلام نمیکنند. تخلفات بهداشتی، صنفی و نرخنامه نیز در برخی پروندهها مطرح شدهاند. استفاده از پیادهرو نیز یکی دیگر از دلایل اعلامشده بوده است.
با وجود این، برخی کافهداران روایت متفاوتی دارند. شماری از صاحبان کافهها در مشهد به رسانهها گفتهاند پوشش مشتریان حساسیت اصلی بوده است. آنها همچنین از حساسیت درباره موسیقی و تجمع جوانان سخن گفتهاند. آمار رسمی مشهد نیز از افزایش شدید برخوردهای صنفی حکایت دارد. مدیر بازرسی اصناف مشهد اعلام کرده پلمب واحدهای صنفی افزایش چشمگیری داشته است. به گفته او، تعداد پلمبها در چهار ماه نخست امسال ۲۰ برابر شد.
واکنش جامعه و شکاف فرهنگی
این برخوردها تنها به اختلاف حکومت و مخالفان حجاب اجباری محدود نمیشود. برخی زنان محجبه نیز از احساس طردشدن در فضاهای عمومی سخن گفتهاند. دو زن محجبه در گفتوگو با رسانهها درباره تجربه خود از کافهها صحبت کردند.
یکی از آنها گفت برخی افراد حاضر در کافهها، تجمعهای حکومتی را مسخره میکنند. زن دیگر گفت برخی کافهها دیگر محیط مناسبی برای او نیستند. این روایتها نشان میدهند شکاف فرهنگی ابعاد پیچیدهتری پیدا کرده است.
تقی آزاد ارمکی، جامعهشناس، نیز از افزایش نقش جریانهای رادیکال انتقاد کرده است. او وضعیت کنونی را نتیجه بلاتکلیفی در تصمیمگیریهای مهم دانست. از نگاه او، حاشیهها گاهی جای مسائل اصلی جامعه را میگیرند.
حجاب و مسئله سبک زندگی
برای بسیاری از شهروندان، کافه تنها محل نوشیدن قهوه نیست. این مکانها به محل معاشرت، کار، موسیقی و گفتوگو تبدیل شدهاند. بنابراین، برخورد با کافهها میتواند فراتر از مسئله پوشش تلقی شود.
در واقع، برخورد با حجاب اجباری اکنون با مسئله سبک زندگی گره خورده است. این موضوع به حضور جوانان در فضاهای عمومی نیز ارتباط پیدا کرده است. به همین دلیل، واکنشها فقط میان حکومت و زنان مخالف حجاب اجباری شکل نمیگیرد.
محمد مالجو، پژوهشگر اقتصاد سیاسی، بر همین شکاف فرهنگی تأکید کرده است. به نوشته او، اختلاف اصلی درباره میزان دخالت حکومت در فرهنگ و سبک زندگی است. او معتقد است مخالفت با حجاب اجباری دیگر محدود به یک طبقه اجتماعی خاص نیست.
بازگشت یک مناقشه قدیمی
در مجموع، نشانههای تازه از بازگشت برخورد با حجاب اجباری حکایت دارند. پلمب کافهها، حضور دوباره مأموران و اظهارات برخی مقامها این روند را تقویت کردهاند.
با این حال، اجرای قانون حجاب و عفاف همچنان با ابهامهای سیاسی و اجتماعی روبهروست. همچنین تفاوت رفتار حکومت در دوران جنگ و پس از آن پرسشهای تازهای ایجاد کرده است.
اکنون مسئله فقط روسری یک زن در خیابان نیست. ادامه فعالیت یک کافه نیز به این مناقشه پیوند خورده است. در نتیجه، حجاب به یکی از میدانهای اصلی اختلاف بر سر سبک زندگی تبدیل شده است.
به این ترتیب، برخورد با حجاب اجباری میتواند بار دیگر فضای اجتماعی را تحت تأثیر قرار دهد. پرسش اصلی اکنون این است که این موج تا کجا ادامه خواهد یافت. همچنین مشخص نیست حکومت تا چه اندازه برخوردهای صنفی و خیابانی را گسترش خواهد داد.
