کمیته حقیقت‌یاب سازمان ملل: ایرانیان در تنگنا

کمیته مستقل بین‌المللی حقیقت‌یاب سازمان ملل درباره ایران اعلام کرد که غیرنظامیان ایرانی در تنگنای دو بحران گرفتار شده‌اند. از یک سو، نقض‌های فاحش حقوق بشر و جنایت علیه بشریت از سوی جمهوری اسلامی وجود دارد. از سوی دیگر، پیامدهای مرگبار جنگ با آمریکا و اسرائیل دامن‌گیر مردم شده است.

این کمیته همچنین اعلام کرد «دلایل معقولی» وجود دارد که نشان می‌دهد آمریکا در دو حمله هوایی مرتکب جنایت جنگی شده است. در این دو حمله، دست‌کم ۱۷۸ غیرنظامی از جمله زنان و کودکان کشته شدند.

برای پیگیری لحظه‌به‌لحظه مهم‌ترین رویدادها، ما را در سایت PhoenixQ و شبکه‌های اجتماعی سابسکرایب و دنبال کنید.

سرکوب اعتراضات دی‌ماه؛ کشتار در تمام استان‌ها

کمیته حقیقت‌یاب روز پنج‌شنبه ۲۶ شهریور گزارشی مبسوط به شورای حقوق بشر سازمان ملل ارائه داد. بر اساس این گزارش، سرکوب اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ شدیدتر از تمام سرکوب‌های پیشین بود. در این سرکوب از نیروی مرگبار به‌طور گسترده استفاده شد و کشتار، جراحات جمعی و بازداشت‌های گسترده رخ داد.

این کمیته تأکید کرد که «کشتارها» توسط نیروهای امنیتی در «مقیاسی تکان‌دهنده» انجام شد. افزون بر این، این کشتارها در هر ۳۱ استان ایران به وقوع پیوست. به گفته کمیته، نیروهای امنیتی بر پشت‌بام‌ها و نقاط مرتفع مستقر شدند و با تفنگ‌های نظامی به سوی جمعیت شلیک کردند.

پیش‌تر، سازمان عفو بین‌الملل نیز با استناد به ویدئوهای تأییدشده و شهادت شاهدان عینی گزارش داده بود که نیروهای سپاه، بسیج، فراجا و مأموران لباس‌شخصی به معترضان تیراندازی کردند. در همین حال، این نیروها در موارد متعدد سر و بالاتنه افراد را هدف قرار دادند.

بر اساس این گزارش، دست‌کم ۲۲۱ کودک در جریان سرکوب‌ها کشته شدند. در میان قربانیان، کودکانی دوساله نیز وجود داشتند. همچنین، نیروهای امنیتی به مراکز درمانی حمله کردند و مجروحان را مورد ضرب‌وشتم و بازداشت قرار دادند. در نتیجه، قربانیان از دریافت مراقبت‌های پزشکی حیاتی محروم ماندند.

در همین زمینه، کمیته به قطع اینترنت در جریان سرکوب اشاره کرد. این قطعی بیش از پنج ماه ادامه یافت و طولانی‌ترین قطع سراسری ثبت‌شده بود. از این رو، جریان اطلاعات و هماهنگی اضطراری به‌طور غیرقانونی مسدود شد.

گزارش کمیته همچنین از بازداشت ده‌ها نفر در جریان اعتراض‌ها خبر داد. بازداشت‌شدگان با شکنجه، حبس انفرادی و محرومیت از دسترسی به وکیل روبه‌رو بودند. در همین حال، خانواده‌ها از محل نگهداری عزیزانشان بی‌خبر ماندند. به گفته کمیته، این وضعیت نگرانی‌های جدی درباره ناپدیدسازی‌های قهری ایجاد می‌کرد.

در ادامه، کمیته به رفتار مقامات ایرانی با اجساد قربانیان پرداخت. به گفته این کمیته، مقامات با تأخیر یا امتناع از تحویل اجساد، رنج خانواده‌ها را تشدید کردند. افزون بر این، در موارد متعدد خواستار پرداخت پول شدند. بستگان را مجبور کردند بیانیه‌های نادرستی امضا کنند که قربانیان را عوامل دولتی معرفی می‌کرد. همچنین مراسم یادبود و سوگواری را محدود کردند یا در معرض تهدید قرار دادند.

اعدام معترضان و خطر اجرای احکام جدید

کمیته حقیقت‌یاب سازمان ملل به تشدید استفاده از مجازات اعدام علیه معترضان نیز پرداخت. بر اساس این گزارش، بین فروردین تا مرداد دست‌کم ۲۹ مرد پس از محاکمه‌های «شتاب‌زده» اعدام شدند. در همین راستا، حکم پنج نفر از آنان در ملأعام اجرا شد.

در ادامه، کمیته هشدار داد که بیش از ۷۰ نفر در معرض خطر قریب‌الوقوع اعدام قرار دارند. در میان این افراد پنج زن و سه پسر نوجوان نیز هستند.

در نهایت، کمیته نتیجه‌گیری کرد که بسیاری از این موارد مصداق جنایات علیه بشریت هستند. این جنایات شامل قتل، زندان، شکنجه و سایر اعمال غیرانسانی می‌شوند. بنابراین، این اعمال در چارچوب حمله‌ای گسترده و سازمان‌یافته علیه غیرنظامیان ارتکاب یافته‌اند.

اتهام جنایت جنگی علیه آمریکا و خواسته‌های کمیته

کمیته بین‌المللی حقیقت‌یاب در گزارش خود به دو حمله هوایی آمریکا اشاره کرد. این حملات به مدرسه «شجره طیبه» در میناب و یک مجموعه ورزشی و منطقه مسکونی در لامرد انجام شد. بر اساس این گزارش، شمار قربانیان این دو حمله «بیش از ۱۷۰ نفر از جمله حدود ۱۲۰ دختر و پسر» بود.

وزارت دفاع آمریکا از ۹ اسفند ۱۴۰۴ اعلام کرد که مشغول تحقیق درباره حمله به مدرسه ابتدایی دخترانه در میناب است. با این حال، با وجود فشار کنگره، هنوز نتیجه تحقیقات خود را منتشر نکرده است.

کمیته حقیقت‌یاب از دولت‌های ایران و آمریکا خواست که فوراً تمامی نقض‌ها و جنایات را متوقف کنند. همچنین خواستار جبران خسارت کامل به قربانیان و ارائه تضمین‌های عدم تکرار شد. افزون بر این، این کمیته خواهان پایان فوری خصومت‌ها و اقدام دیپلماتیک تازه از سوی تمامی کشورهای عضو برای صلح پایدار شد. در همین راستا، پاسخگویی دولت‌های ثالث از طریق صلاحیت قضایی جهانی نیز در خواسته‌های کمیته گنجانده شد.

در همین چارچوب، کمیته مستقل بین‌المللی حقیقت‌یاب سازمان ملل درباره ایران پس از سرکوب اعتراضات «زن زندگی آزادی» در سال ۱۴۰۱ تشکیل شد. مأموریت این کمیته رسیدگی به موارد نقض حقوق بشر در ایران بود. در سال‌های اخیر، مأموریت این کمیته تمدید شده است.