فارسی
چهارمین سالگرد مرگ مهسا ژینا امینی در حالی فرا رسید که شهرهای کردنشین ایران شاهد اعتصاب گسترده کسبه بود. همچنین فضای امنیتی شدیدی در این مناطق برقرار شد. این سالگرد در فضای مجازی نیز با واکنشهای گستردهای همراه بود.
مهسا امینی دختر جوان ۲۲ سالهای از سقز بود. او در ۲۵ شهریور ۱۴۰۱ درگذشت. سه روز پیش از مرگ، مأموران گشت ارشاد جمهوری اسلامی او را بازداشت کرده بودند. مهسا امینی در بیمارستان کسرا در تهران جان باخت.
برای پیگیری لحظهبهلحظه مهمترین رویدادها، ما را در سایت PhoenixQ و شبکههای اجتماعی سابسکرایب و دنبال کنید.
مرگ او موجی از اعتراضات گسترده را در سراسر ایران برانگیخت. این اعتراضات به سرعت به سطح بینالمللی رسید. در پی آن، جنبش «زن، زندگی، آزادی» شکل گرفت.
اعتصاب در شهرهای کردنشین
روز چهارشنبه ۲۵ شهریور ۱۴۰۵، تعداد زیادی از کسبه و بازاریان در شهرهای کردنشین مغازههای خود را بستند. این اعتصاب در سقز، سنندج، کامیاران، بانه، مریوان، مهاباد، اُشنویه، پیرانشهر، دیواندره و بوکان برگزار شد. پیش از این، ائتلاف نیروهای سیاسی کردستان ایران خواستار چنین اعتصابی شده بود.
منابع خبری فعال در مناطق کردنشین، از جمله هانا، کردپا، کولبرنیوز، زاگرس ۲۴ و شبکه حقوق بشر کردستان، تصاویر و گزارشهایی از تعطیلی مغازهها منتشر کردند. از سوی دیگر، تصاویری از استقرار نیروهای نظامی و انتظامی با سلاحهای سنگین در این شهرها نیز منتشر شد. فضای امنیتی شدیدی بر این مناطق حاکم بود.
امجد امینی، پدر مهسا، در پیامی در روز چهارشنبه از همه کسانی که با این خانواده «همراه و همدل بودند» تشکر کرد. او همچنین تأیید کرد که نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی «مسیرهای منتهی به آرامستان آیچی را مسدود کردند». افزون بر این، او نوشت که بستن مغازه و دست کشیدن از کار در میان مشکلات اقتصادی «برای هیچ کس آسان نیست».
پیشتر، روز سهشنبه ۲۴ شهریور، مژگان افتخاری، مادر مهسا امینی، پیامی احساسی منتشر کرده بود. او نوشته بود: «من یک بار تو را زادم و یک بار از رنج بیامان نبودنت متولد شدم. چنان به مهر حق نزدیک بودی، که از هر سوی جهان، سری برآورند، نام تو را بر تارک آسمان میبینند.»
واکنشهای داخلی و بینالمللی
رضا پهلوی، آخرین ولیعهد ایران، در پیامی در شبکه ایکس نوشت که جمهوری اسلامی گمان میکرد میتواند خون مهسا را پایمال کند. او افزود: «یک ایران برای او بهپا خاست.» در ادامه، او از کشتهشدگان دیگری چون نیکا، سارینا، کیان، خدانور، حمیدرضا و مجیدرضا نام برد.
همچنین حامد اسماعیلیون، فعال مدنی مخالف جمهوری اسلامی، در شبکه ایکس نوشت: «به یاد ژینا و تمامِ کشتگانِ ستم. نه فراموش میکنیم و نه میبخشیم.» اسماعیلیون همسر و دختر خود را در سرنگونی هواپیمای مسافربری اوکراینی به دست سپاه پاسداران از دست داده است.
در همین حال، ژان نوئل بارو، وزیر خارجه فرانسه، در پیامی در شبکه ایکس از مهسا امینی یاد کرد. او نوشت که شعار «زن، زندگی، آزادی» فریادی است که «سرکوب خونین رژیم ایران موفق نخواهد شد خاموشش کند». از سوی دیگر، سفارت آلمان در تهران نیز در حساب اینستاگرامی خود، نام مهسا ژینا امینی و تاریخ تولد و مرگ او را روی صفحهای سیاه منتشر کرد.
روایت رسمی در برابر شواهد پزشکی
پیکر مهسا امینی دو ساعت پس از انتقال به بازداشتگاه وزرا، با آمبولانس به بیمارستان رسید. گزارشها نشان میداد که او بر اثر ضرب و جرح دچار مرگ مغزی شده است. با این حال، نیروی انتظامی در اطلاعیهای در ۲۵ شهریور ۱۴۰۱ هیچ اشارهای به ضرب و جرح نکرد.
نیروی انتظامی تنها از بروز «ناگهانی» عارضه قلبی در حین برگزاری کلاسهای ارشادی خبر داد. در مقابل، دستکم دو پزشک در همان روز در شبکههای اجتماعی اعلام کردند که جراحات صورت مهسا و خونریزی از گوش او نشان میدهد که مشکل قلبی علت بستری شدن نبوده است.
خبرگزاری فارس، نزدیک به سپاه پاسداران، بر اساس «بررسی اولیه پزشکی قانونی» مدعی شد که علت مرگ «عارضه قلبی» بوده است. این خبرگزاری همچنین ادعا کرد که مهسا امینی در پنج سالگی تومور مغزی داشته و به صرع و دیابت نوع یک مبتلا بوده است. با این حال، خانواده امینی در گفتوگو با رادیو فردا هرگونه بیماری را رد کردند و از سلامت کامل او پیش از بازداشت خبر دادند.
در مراسم تدفین مهسا ژینا امینی در ۲۶ شهریور ۱۴۰۱، مردم شعارهایی از جمله «مرگ بر خامنهای» سر دادند. چهارمین سالگرد مرگ او در شرایطی برگزار میشود که هفت ماه از مرگ علی خامنهای در حمله هوایی اسرائیل میگذرد. در همین حال، پسر او مجتبی به عنوان رهبر جدید معرفی شده، اما در این هفت ماه نه صدایی از او منتشر شده و نه تصویری. افزون بر این، حجاب اجباری در ایران، برخلاف خواسته مقامات حکومت، عملاً به حجاب اختیاری تبدیل شده است.
