فارسی
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، ساختار تصمیم‌گیری در جمهوری اسلامی ایران را «مانعی واقعی» در مذاکرات میان دو کشور توصیف کرد. او روز چهارشنبه، اول مهر، در نشست خبری در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل این اظهارات را مطرح کرد. این گزارش به موضوع ساختار تصمیم‌گیری ایران در مذاکرات می‌پردازد.
روبیو همچنین پس از سخنرانی مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، در مجمع عمومی گفت جمهوری اسلامی صلاحیت اظهارنظر درباره قواعد بین‌المللی و «نصیحت کردن دیگران» را ندارد. همچنین، ساختار تصمیم‌گیری ایران در مذاکرات از محورهای اصلی این گزارش است.
برای پیگیری لحظه‌به‌لحظه مهم‌ترین رویدادها، ما را در سایت PhoenixQ و شبکه‌های اجتماعی سابسکرایب و دنبال کنید.
انتقاد روبیو از عملکرد جمهوری اسلامی
وزیر خارجه آمریکا گفت حکومت ایران مردم خود را «قتل‌عام می‌کند». او افزود این حکومت به مناطق غیرنظامی و زیرساخت‌های انرژی کشورهای همسایه حمله می‌کند و منشور ملل متحد را زیر پا می‌گذارد.
روبیو با اشاره به این عملکرد گفت جمهوری اسلامی در جایگاهی نیست که درباره قوانین بین‌المللی به دیگران پند و اندرز بدهد.
این اظهارات در واکنش به سخنرانی پزشکیان مطرح شد. پزشکیان تهدیدهای دونالد ترامپ درباره فعالیت‌های هسته‌ای جمهوری اسلامی را «نشانه خوی قلدری و منطق زور و مغایر منشور ملل متحد» توصیف کرده بود.
سخنان پزشکیان در مجمع عمومی
رئیس‌جمهور ایران سخنانش را با واکنش به اظهارات ترامپ آغاز کرد. ترامپ پیش‌تر جمهوری اسلامی را «تروریست» خوانده بود. پزشکیان در پاسخ گفت: «ما قربانی تروریستیم.»
او همچنین به کشته شدن رهبر جمهوری اسلامی در حملات آمریکا و اسرائیل در نهم اسفند ۱۴۰۴ اشاره کرد. افزون بر این، به حملات به مدرسه‌ای در میناب و ورزشگاهی در لامرد نیز اشاره کرد که تهران آمریکا را مسئول آن‌ها می‌داند.
پزشکیان گفت: «کسانی که تروریستند و تروریست تربیت می‌کنند به ما می‌گویند تروریست. ما از خود دفاع می‌کنیم. تروریست نیستیم.»
گزارش کمیته حقیقت‌یاب سازمان ملل
کمیته حقیقت‌یاب سازمان ملل درباره ایران هفته گذشته اعلام کرد «دلایل معقولی» وجود دارد که آمریکا در حمله به مدرسه میناب و ورزشگاه لامرد مرتکب جنایت جنگی شده باشد.
همین کمیته در گزارش خود حکومت ایران را نیز به ارتکاب نقض‌های فاحش حقوق بشر و جنایت علیه بشریت متهم کرد. این اتهام‌ها مربوط به سرکوب اعتراض‌های دی‌ماه بود.
دیدگاه روبیو درباره کشورهای منطقه
روبیو گفت عملکرد جمهوری اسلامی باعث شکل‌گیری دیدگاهی مشترک در میان کشورهای منطقه شده است. به گفته او، این کشورها تهدیدهای ناشی از سیاست‌های تهران را جدی می‌گیرند.
وزیر خارجه آمریکا با اشاره به فعالیت گروه‌های نیابتی جمهوری اسلامی گفت کشورهای حاشیه خلیج فارس بر باز ماندن تنگه هرمز و جلوگیری از حمله به کشتیرانی تأکید دارند.
او افزود کشورهای منطقه با دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای مخالف‌اند. بسیاری از آن‌ها از تحریم‌ها و فشارهای اقتصادی آمریکا علیه جمهوری اسلامی نیز حمایت می‌کنند.
با این حال، شماری از کشورهای منطقه در هفته‌های اخیر بر لزوم پایان جنگ از راه گفت‌وگو و دیپلماسی تأکید کرده‌اند. این کشورها در عین حال نگرانی خود را از حملات ایران و گروه‌های همسو با تهران نیز ابراز داشته‌اند.
گفت‌وگوهای غیرمستقیم ایران و آمریکا
روبیو در این نشست به گفت‌وگوهای روز سه‌شنبه، ۳۱ شهریور، میان مقام‌های ایران و آمریکا اشاره کرد. این تماس‌ها نیز در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل انجام شد.
او گفت: «نمی‌خواهم گفت‌وگوهای دیروز را یک پیشرفت بزرگ توصیف کنم، اما در عین حال فکر می‌کنم همین که دست‌کم گفت‌وگویی انجام شد، مهم بود.»
مقام‌های دو کشور در این تماس‌ها به‌طور غیرمستقیم و از طریق میانجی‌ها پیام ردوبدل کردند. رویترز گزارش داده این نخستین گفت‌وگوهای غیرمستقیم علنی‌شده میان دو طرف از زمان فروپاشی تفاهمنامه اسلام‌آباد بود.
روبیو همچنین گفت به نظر می‌رسد ایرانی‌ها تصور می‌کنند دموکرات‌ها در نوامبر پیروز خواهند شد و ترامپ دیگر قادر نخواهد بود علیه آن‌ها اقدامی انجام دهد. او افزود: «فکر نمی‌کنم آن‌ها ما را به‌خوبی درک کرده باشند.»
ساختار تصمیم‌گیری؛ مانع اصلی مذاکرات
روبیو سپس به ساختار تصمیم‌گیری در جمهوری اسلامی پرداخت. او گفت: «در شرایط فعلی، تصمیم‌گیری نهایی در ایران در دست افرادی است که به‌شدت به انقلاب، و نه به کشور، باور دارند.»
به گفته او، این وضعیت مذاکره با طرف ایرانی را دشوار می‌کند. مقام‌های آمریکایی ممکن است با نمایندگان دولت ایران به توافق برسند، اما این توافق‌ها باید در ساختار تصمیم‌گیری جمهوری اسلامی تأیید شود.
روبیو تفاهمنامه اسلام‌آباد را نمونه‌ای از این وضعیت دانست. او گفت: «تفاهمنامه در حال اجرا بود و سپس سپاه پاسداران تصمیم گرفت کشتیرانی را هدف قرار دهد و این اقدام توافق‌هایی را که تا آن مقطع حاصل شده بود، از بین برد.»
در مقابل، مقام‌های ایرانی این موضوع را رد کرده‌اند. آن‌ها حملات آمریکا و تحولات پس از امضای تفاهمنامه را عامل از بین رفتن آن می‌دانند و خواستار بازگشت به همان چارچوب شده‌اند.
در نهایت، روبیو این وضعیت را «چالشی مداوم» در مذاکرات با ایران توصیف کرد. او گفت آمریکا در صورت وجود فرصت برای دستیابی به توافق، به تلاش‌های دیپلماتیک ادامه خواهد داد، اما ساختار تصمیم‌گیری در ایران را «مانعی واقعی» در این مسیر دانست.
