تنگه هرمز پس از توافق؛ ایران عبور کشتی‌ها را مشروط کرد

تنگه هرمز پس از توافق به یکی از مهم‌ترین محورهای بحث سیاسی و اقتصادی منطقه تبدیل شده است. رسانه‌های ایران روز جمعه گزارش دادند نهاد تازه‌تأسیس مدیریت آبراه خلیج فارس اعلام کرده تمام کشتی‌های متقاضی عبور باید درخواست رسمی خود را ثبت کنند. این تصمیم تنها چند ساعت پس از اجرای تفاهم‌نامه اسلام‌آباد منتشر شد. اکنون بسیاری از تحلیلگران معتقدند تنگه هرمز پس از توافق می‌تواند به مهم‌ترین آزمون اجرای تعهدات تازه میان تهران و واشنگتن تبدیل شود.

براساس اطلاعیه منتشر شده، کشتی‌هایی که قصد عبور از این مسیر استراتژیک را دارند باید درخواست خود را به نهاد مدیریت آبراه خلیج فارس ارسال کنند. این روند برای دوره ۶۰ روزه اجرای تفاهم‌نامه برقرار خواهد بود. مقام‌های جمهوری اسلامی اعلام کرده‌اند در این بازه زمانی هیچ هزینه‌ای از شناورها دریافت نخواهند کرد. با این حال، همین اطلاعیه نشان می‌دهد تهران همچنان کنترل اداری تازه‌ای بر مسیر عبور کشتی‌ها اعمال کرده است.

تهران فعلا دریافت هزینه را متوقف کرد

شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی شامگاه پنج‌شنبه بیانیه رسمی منتشر کرد. در این بیانیه آمده است دولت تا ۶۰ روز هیچ مبلغی از کشتی‌های عبوری دریافت نمی‌کند. همچنین حکومت ایران اعلام کرده هزینه خدمات دریایی در این دوره از بودجه داخلی تأمین خواهد شد. این تصمیم بخشی از تعهدات تفاهم‌نامه اسلام‌آباد محسوب می‌شود.

با وجود این، مقام‌های آمریکایی بارها تأکید کرده‌اند ایران براساس قوانین بین‌المللی حق دریافت عوارض از کشتی‌ها را ندارد. در مقابل، مقام‌های جمهوری اسلامی می‌گویند هرگونه مبلغ دریافتی مربوط به خدمات دریایی خواهد بود، نه عوارض عبور. همین اختلاف تفسیری اکنون به یکی از مهم‌ترین نقاط بحث درباره توافق تبدیل شده است.

رسانه‌های غربی به بند حساس توافق اشاره کردند

برخی رسانه‌های بین‌المللی از جمله شبکه سی‌ان‌ان به بخش مهمی از تفاهم‌نامه اشاره کرده‌اند. بر اساس متن منتشر شده، ایران تنها برای ۶۰ روز دریافت هزینه را متوقف می‌کند. پس از پایان این بازه زمانی، تهران می‌تواند همراه با عمان درباره نحوه دریافت هزینه تصمیم‌گیری تازه انجام دهد. همین موضوع باعث شده برخی تحلیلگران درباره تفسیر واقعی توافق سؤال مطرح کنند.

در شرایطی که این مسئله همچنان محل بحث است، کاخ سفید هنوز واکنش رسمی به این بند توافق نشان نداده است. همین سکوت باعث شده گمانه‌زنی‌ها درباره اختلاف برداشت دو طرف افزایش پیدا کند. بنابراین پرونده اجرای توافق همچنان با ابهام‌هایی روبه‌رو است.

فرانسه درباره لغو تحریم‌ها هشدار داد

همزمان با تحولات مربوط به تنگه هرمز، فرانسه نیز موضع سخت‌گیرانه‌ای اتخاذ کرده است. ژان نوئل بارو، وزیر خارجه فرانسه، روز جمعه اعلام کرد پاریس تا زمان مشاهده تغییر واقعی در رفتار جمهوری اسلامی با لغو تحریم‌های سازمان ملل موافقت نخواهد کرد. او تأکید کرد مذاکرات هسته‌ای باید نگرانی‌های مربوط به برنامه موشکی و فعالیت‌های منطقه‌ای تهران را نیز پاسخ دهد.

بارو گفت بدون تغییر اساسی در رویکرد جمهوری اسلامی، ثبات منطقه‌ای برقرار نخواهد شد. علاوه بر این، کایا کالاس مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا نیز اعلام کرد هنوز برای بحث درباره کاهش تحریم‌ها بسیار زود است. اتحادیه اروپا هم‌اکنون علیه بیش از ۷۰۰ فرد و نهاد مرتبط با جمهوری اسلامی تحریم‌های مالی و محدودیت سفر اعمال کرده است.

مسیر توافق همچنان با چالش همراه است

تحلیلگران می‌گویند تفاهم‌نامه اسلام‌آباد هرچند مسیر کاهش تنش را باز کرده، اما هنوز تضمینی برای توافق نهایی وجود ندارد. اختلاف بر سر تنگه هرمز، آینده تحریم‌ها و نگرانی‌های امنیتی اروپا نشان می‌دهد مسیر مذاکرات همچنان پیچیده خواهد بود.

مطالب مرتبط در PhoenixQ بخش اقتصاد و سیاست جهانی : تازه‌ترین تحولات بازار انرژی، سیاست خارجی و مذاکرات ایران را دنبال کنید.