فارسی
هفدهمین کنفرانس طرف‌های کنوانسیون تنوع‌زیستی سازمان ملل (COP17 CBD) قرار است روز ۳۰ اکتبر در ایروان به پایان برسد. این نشست پس از دو هفته مذاکره، پیشرفت کشورها در اجرای تعهدات زیست‌محیطی را بررسی کرده است. همچنین، کنفرانس تنوع‌زیستی COP17 بر چالش‌های حفاظت از طبیعت و تأمین منابع مالی تمرکز دارد.
نمایندگان تلاش می‌کنند بسته تصمیم‌های موسوم به «مسیر ایروان» را نهایی کنند. این برنامه با هدف تسریع اجرای تعهدات جهانی حفاظت از طبیعت تدوین شده است. با این حال، اختلاف‌ها بر سر چند موضوع کلیدی همچنان ادامه دارد. بنابراین، نتیجه مذاکرات پایانی می‌تواند بر آینده همکاری‌های زیست‌محیطی تأثیر بگذارد.
برای پیگیری لحظه‌به‌لحظه مهم‌ترین رویدادها، ما را در سایت PhoenixQ و شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید.
ایرنه وابیوآ از گرینپیس بین‌الملل روز ۲۹ اکتبر به خبرنگاران گفت: «ما باید شاهد اولویت‌های مشخصی باشیم که از مذاکرات بیرون می‌آیند. اما متأسفانه هنوز چنین نیست.»
در همین حال، جوامع بومی خواستار رعایت حقوق خود از سوی دولت‌ها شده‌اند. آنها همچنین بر احترام به دانش سنتی و مشارکت واقعی در تصمیم‌گیری‌ها تأکید دارند. به باور نمایندگان این جوامع، حفاظت مؤثر از طبیعت بدون حضور مردم بومی امکان‌پذیر نیست.
وضعیت پیشرفت در اهداف جهانی تنوع‌زیستی
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، روز ۱۵ اکتبر نخستین ارزیابی جهانی توافق کونمینگ-مونترال را معرفی کرد. این توافق به «توافق پاریس برای طبیعت» شهرت دارد. با این حال، نتایج ارزیابی نشان می‌دهد کمتر از نیمی از اهداف ملی بررسی‌شده در مسیر تحقق قرار دارند.
این ارزیابی، پیشرفت در اجرای ۲۳ هدف جهانی تنوع‌زیستی را بررسی می‌کند. کشورهای عضو این اهداف را در نشست سال ۲۰۲۲ تصویب کردند. اکنون جهان به نیمه مسیر اجرای تعهدات تا سال ۲۰۳۰ رسیده است. با وجود برخی پیشرفت‌ها، سرعت اقدامات همچنان پایین‌تر از سطح مورد نیاز است.
یکی از مهم‌ترین تعهدات، هدف «۳۰ در ۳۰» است. این برنامه حفاظت از دست‌کم ۳۰ درصد خشکی‌ها و دریاها را تا سال ۲۰۳۰ دنبال می‌کند. اما داده‌های پایگاه «سیاره حفاظت‌شده» از فاصله قابل‌توجه با این هدف حکایت دارند. تاکنون حدود ۱۹ درصد خشکی‌ها و آب‌های داخلی تحت حفاظت قرار گرفته‌اند. در مقابل، این میزان برای اقیانوس‌ها تنها ۱۰ درصد است.
از سوی دیگر، برنامه محیط زیست سازمان ملل روز ۲۹ اکتبر گزارش «بازگشت طبیعت» را منتشر کرد. این گزارش وضعیت احیای زیست‌بوم‌های آسیب‌دیده را بررسی می‌کند. بر اساس یافته‌ها، احیای زیست‌بوم‌های خشکی تقریباً به نیمی از هدف تعیین‌شده رسیده است. با این حال، پیشرفت در مناطق دریایی و ساحلی تنها ۲۳ درصد است. همچنین، زیست‌بوم‌های آب شیرین با ثبت پیشرفت پنج‌درصدی، وضعیت نگران‌کننده‌تری دارند.
شکاف بزرگ در تأمین مالی حفاظت از طبیعت
تأمین منابع مالی همچنان یکی از مهم‌ترین چالش‌های کنفرانس تنوع‌زیستی COP17 است. برآوردها نشان می‌دهد حفاظت از طبیعت سالانه با کمبود حدود ۷۰۰ میلیارد دلار روبه‌رو است. با این وجود، کشورها پیش‌تر درباره بسیج دست‌کم ۲۰۰ میلیارد دلار در سال تا ۲۰۳۰ توافق کرده‌اند.
برنامه محیط زیست سازمان ملل تأکید دارد سرمایه‌گذاری در احیای زیست‌بوم‌ها باید افزایش چشمگیری پیدا کند. بر این اساس، منابع سالانه باید از ۶۴ میلیارد دلار به ۲۹۶ میلیارد دلار برسد. بنابراین، تحقق اهداف جهانی بدون افزایش سرمایه‌گذاری و همکاری اقتصادی دشوار خواهد بود.
در همین حال، اختلاف‌ها درباره سهم کشورها در تأمین هزینه‌های حفاظت از طبیعت شدت گرفته است. اتحادیه اروپا معتقد است اقتصادهای نوظهور ثروتمند نیز باید مشارکت بیشتری داشته باشند. این پیشنهاد کشورهایی مانند چین و کشورهای ثروتمند حاشیه خلیج فارس را شامل می‌شود. با این حال، گزارش‌ها از مخالفت عربستان سعودی و قطر با این رویکرد حکایت دارند.
صندوق کالی نیز با مشکلات مالی جدی مواجه شده است. این صندوق برای تقسیم منافع حاصل از استفاده تجاری از داده‌های ژنتیکی شکل گرفت. هدف اولیه آن جذب سالانه یک میلیارد دلار بود. اما تاکنون تنها حدود ۱۰ هزار دلار سرمایه جذب کرده است. در نتیجه، نگرانی‌ها درباره کارآمدی سازوکارهای مالی جدید افزایش یافته است.
مقابله با گونه‌های مهاجم و همکاری جهانی
افزایش دمای زمین، گسترش گونه‌های مهاجم به زیستگاه‌های جدید را تسهیل می‌کند. این گونه‌ها علاوه بر آسیب به طبیعت، خسارت‌های اقتصادی گسترده‌ای ایجاد می‌کنند. به همین دلیل، نمایندگان در هفته نخست نشست تصمیمی برای مقابله با این تهدید تصویب کردند. این تصمیم بر شناسایی زودهنگام گونه‌های مهاجم و واکنش سریع تأکید دارد.
کاترین ولر از مؤسسه خیریه فانا و فلورا بر ضرورت همکاری گسترده تأکید کرد. او گفت مقابله با گونه‌های مهاجم به رویکردی مشارکتی و میان‌بخشی نیاز دارد. به گفته ولر، کسب‌وکارها نیز می‌توانند در پیشگیری و حذف این گونه‌ها نقش مهمی ایفا کنند.
از سوی دیگر، کنفرانس تنوع‌زیستی COP17 همکاری میان سه کنوانسیون ریو را بررسی می‌کند. این کنوانسیون‌ها بر تنوع‌زیستی، تغییرات اقلیمی و مقابله با بیابان‌زایی تمرکز دارند. هدف اصلی، هماهنگی بیشتر میان برنامه‌های جهانی حفاظت از محیط زیست است.
ولر همچنین تأکید کرد که هماهنگی میان اقدامات اقلیمی و برنامه‌های حفاظت از طبیعت اهمیت فزاینده‌ای دارد. به باور او، جهان بیش از هر زمان دیگری به همکاری مشترک در این حوزه‌ها نیاز دارد.
در نهایت، انتظار می‌رود نمایندگان درباره میزبانی نشست سال ۲۰۲۸ نیز تصمیم بگیرند. پاناما و اکوادور برای میزبانی این رویداد اعلام آمادگی کرده‌اند. با این حال، مهم‌ترین آزمون نشست ایروان، تبدیل تعهدات سیاسی به اقدامات عملی خواهد بود. نتیجه مذاکرات می‌تواند مسیر حفاظت از تنوع‌زیستی جهان را تا سال ۲۰۳۰ تحت تأثیر قرار دهد.
