فارسی
مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، اعلام کرد تهران آماده است اورانیوم غنیشده تا سطح ۶۰ درصد را رقیق کند. او همچنین گفت ایران حاضر است برنامه هستهای خود را در معرض راستیآزمایی قرار دهد. پزشکیان افزود تهران همچنان خواهان پیشبرد توافق با آمریکا بر مبنای تفاهمنامه اسلامآباد است. این گزارش به موضوع رقیقسازی اورانیوم و احیای توافق میپردازد.
این اظهارات در مصاحبهای با شبکه آمریکایی Fox News مطرح شد. این مصاحبه شامگاه پنجشنبه دوم مهر به وقت آمریکا پخش شد. برت بایر، مجری این شبکه، پرسشها را مطرح کرد. همچنین، رقیقسازی اورانیوم و احیای توافق از محورهای اصلی این گزارش است.
برای پیگیری لحظهبهلحظه مهمترین رویدادها، ما را در سایت PhoenixQ و شبکههای اجتماعی سابسکرایب و دنبال کنید.
موضع ایران درباره اورانیوم غنیشده
بایر از پزشکیان پرسید آیا ایران میتواند با اورانیوم ۶۰ درصد به سلاح هستهای دست یابد. پزشکیان در پاسخ گفت «به هیچ وجه، به هیچ وجه». او افزود بر اساس فتوای علی خامنهای، «این کار حرام و غیرقانونی است».
پزشکیان درباره ذخایر اورانیوم غنیشده گفت: «ما گفتهایم آمادهایم آنها را رقیق کنیم. مسئله بزرگی نیست. آمادهایم خود را در معرض راستیآزمایی قرار دهیم.»
برنامه هستهای ایران یکی از محورهای اصلی اختلاف تهران و واشینگتن بوده است. جمهوری اسلامی تأکید میکند این برنامه اهداف صلحآمیز دارد. با این حال، آمریکا و متحدانش بارها نگرانی خود را از سطح بالای غنیسازی ابراز کردهاند.
تفاهمنامه اسلامآباد و خواسته تهران
پزشکیان در بخش دیگری از مصاحبه به تفاهمنامه اسلامآباد اشاره کرد. او گفت تهران آماده است بر اساس آن با دولت دونالد ترامپ پیش برود. پزشکیان گفت: «ما با رئیسجمهور شما به توافق رسیدیم. آن توافق امضا شد و ما همچنان مایلیم که پیش برویم.»
در گفتوگویی جداگانه با شبکه NBC نیز پزشکیان گفت: «ما نمیخواهیم کار به انتخابات میاندورهای آمریکا برسد. مایلیم آمریکاییها پیش از آن به تفاهمنامه بازگردند.»
تفاهمنامه ۱۴ بندی اسلامآباد روز ۲۸ خرداد به امضای رؤسای جمهور ایران و آمریکا رسید. این تفاهمنامه چارچوبی برای توقف درگیریها تعیین کرد. همچنین یک دوره ۶۰ روزه مذاکرات با هدف دستیابی به توافق نهایی در نظر گرفته شد.
اما کمتر از سه هفته بعد، حملاتی منسوب به ایران به چند نفتکش در تنگه هرمز رخ داد. در پی آن، ارتش آمریکا به مدت دو هفته نقاط مختلف ایران را هدف قرار داد. نیروهای جمهوری اسلامی نیز چند کشور منطقه را با موشک و پهپاد هدف گرفتند.
این درگیریها عملاً تفاهم اسلامآباد را از میان برد. آمریکا از ۲۳ تیر محاصره دریایی ایران را از سر گرفت. مهلت ۶۰ روزه نیز ۲۶ مرداد بدون دستیابی به توافق نهایی پایان یافت.
تضمین اجرای توافق احتمالی
بایر از پزشکیان پرسید چه تضمینی وجود دارد که توافق احتمالی دیگری اجرا شود. پزشکیان پاسخ داد بر اساس تفاهمنامه قرار بود گروهی برای رسیدگی به «سوءتفاهمها» تشکیل شود. او گفت فرصتی برای تشکیل آن به وجود نیامد.
پزشکیان افزود: «این فقط مربوط به ما نیست. همین مسئله درباره نیروهای آمریکایی حاضر در منطقه نیز صدق میکند.» او تأکید کرد باید کانال ارتباطی بازی میان دو طرف وجود داشته باشد تا از چنین رویدادهایی پیشگیری شود.
مقامهای جمهوری اسلامی در هفتههای اخیر بارها خواستار بازگشت آمریکا به تفاهمنامه اسلامآباد شدهاند. پزشکیان دهم شهریور گفت اگر واشینگتن به تعهداتش بازگردد، تهران «بلافاصله» اقدام متقابل خواهد کرد.
در مقابل، دونالد ترامپ گفته است ایران بهشدت خواهان توافق است و بارها با آمریکا تماس گرفته. با این حال، ترامپ تأکید کرده تنها «توافق درست» را خواهد پذیرفت و «یک توافق بد» را قبول نخواهد کرد.
پیشنهاد تازه تهران از طریق میانجیها
اظهارات پزشکیان همزمان با تلاشهای تازهای برای ازسرگیری مذاکرات مطرح شد. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، روز پنجشنبه اعلام کرد تهران در هفته جاری از طریق میانجیها پیشنهادی به آمریکا ارائه کرده است.
به گزارش CNN، بر اساس این پیشنهاد آمریکا باید ظرف هفت روز شروط مشخصی را اجرا کند. در صورت اجرای این شروط، مذاکرات از سر گرفته میشود و تنگه هرمز بازگشایی خواهد شد.
عراقچی جزئیات این شروط را بیان نکرد. او گفت آنها «چیزی بیشتر» از مفاد تفاهمنامه اسلامآباد نیستند. بر اساس این گزارش، تفاهمنامه اسلامآباد شامل کاهش تحریمها، آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران و توقف عملیات نظامی بود.
یک مقام کاخ سفید در واکنش به اظهارات عراقچی به CNN گفت گفتوگوها از طریق میانجیها «مثبت و سازنده» بوده است.
ادعای پزشکیان درباره اعتراضات دیماه
سرکوب اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ نیز از دیگر موضوعات مصاحبه Fox News بود. بایر رئیسجمهور ایران را درباره شمار کشتهشدگان و نقش نیروهای حکومتی مورد پرسش قرار داد. پزشکیان در پاسخ گفت برخی از معترضان مسلح بودند و مدعی شد حکومت ایران «هرگز به مردم خودش حمله نمیکند».
این دومین بار در فاصله دو روز بود که پزشکیان چنین ادعایی را مطرح میکرد. او روز چهارشنبه در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل نیز مدعی شده بود معترضان از سوی آمریکا و اسرائیل «تهییج شده» و «اسلحه» در اختیارشان قرار گرفته بود.
خانوادههای شماری از کشتهشدگان در واکنش به این سخنان، در پیامی مشترک تأکید کردند بستگان کشتهشده آنها مسلح نبودهاند. آنها همچنین گفتند برای هیچ دولت خارجی فعالیت نمیکردهاند. این خانوادهها خواستار «حقیقت و عدالت و پاسخگویی» شدند.
اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ با تجمع بازاریان تهران در پی افزایش قیمت دلار آغاز شد. بهسرعت به اعتراضاتی گسترده علیه جمهوری اسلامی تبدیل شد. نیروهای حکومتی بهویژه در روزهای ۱۸ و ۱۹ دی با شلیک مستقیم گلولههای جنگی به سرکوب معترضان پرداختند.
سازمان حقوق بشر ایران در تازهترین گزارش خود فهرست بیش از ۴۲۰۰ جانباخته را منتشر کرده است. در میان کشتهشدگان شناساییشده دستکم ۴۲۰ زن و ۲۸۱ فرد زیر ۱۸ سال وجود دارند. جمهوری اسلامی پیشتر شمار کشتهشدگان را ۳۱۱۷ نفر اعلام کرده بود.
پزشکیان بعدها از تعداد بالای کشتهشدگان ابراز تأسف و «شرمندگی» کرد. او گفت «نباید کارمان به اینجا میرسید». با این حال، هیچگاه کشتهشدن معترضان به دست نیروهای امنیتی را تأیید نکرد و خواهان شناسایی و محاکمه آمران و عاملان شلیک به معترضان نشد.
پزشکیان در بخش پایانی مصاحبه با Fox News گفت ایران خواهان ادامه جنگ نیست. او تصمیم درباره پایان آن را متوجه واشینگتن دانست.
