فارسی
اسحاق هرتزوگ، رئیس‌جمهور اسرائیل، در ۱۷ آبان مأموریت تشکیل دولت را به گادی آیزنکوت سپرد. آیزنکوت پیش از این ژنرال و رئیس ستاد ارتش اسرائیل بود. اکنون این پرسش مطرح است که آیا این نظامی پیشین می‌تواند بنیامین نتانیاهو را، که چهار دهه سیاستمدار و دو دهه نخست‌وزیر بوده، از قدرت کنار بزند. این گزارش به موضوع نقش ژنرال‌ها در سیاست اسرائیل می‌پردازد.
ژنرال‌ها در صحنه سیاست اسرائیل
تاریخ اسرائیل با حضور نظامیان پیشین در سیاست بیگانه نیست. از همان آغاز تأسیس این کشور، حدود ۸۰ سال پیش، ژنرال‌ها و رؤسای پیشین ستاد ارتش نقش‌آفرینی سیاسی داشته‌اند. همچنین، نقش ژنرال‌ها در سیاست اسرائیل از محورهای اصلی این گزارش است.
برای پیگیری لحظه‌به‌لحظه مهم‌ترین رویدادها، ما را در سایت PhoenixQ و شبکه‌های اجتماعی سابسکرایب و دنبال کنید.
در جامعه‌ای که امنیت اولویت اصلی تصمیم‌گیری‌هاست و مردان آن تا سنین بالا ملزم به خدمت در نیروهای ذخیره هستند، نظامیان وارد‌شده به سیاست این تصویر را القا می‌کنند که تجربه نظامی‌شان سرمایه‌ای برای مدیریت کشور است.
داوید بن‌گوریون، نخست‌وزیر اول اسرائیل، کوشید این اصل را جا بیندازد که نظامیان نباید بلافاصله پس از پایان خدمت وارد سیاست شوند. با این حال، از همان دهه نخست، چهره‌هایی مانند ایگال آلون و ایگال یادین شانس خود را در سیاست آزمودند، اما توفیق چندانی نیافتند.
موشه دایان نقطه عطفی در این روند بود. او پنج سال در دهه ۵۰ میلادی رئیس ستاد ارتش بود و تنها یک سال پس از کنار گذاشتن لباس نظامی به حزب حاکم «مپای» پیوست. دایان در جنگ شش‌روزه و سپس در دولت گلدا مایر نقشی برجسته داشت، اما در رقابت برای نخست‌وزیری کم آورد و انزوا را برگزید.
پیروزی اسرائیل در جنگ شش‌روزه ۱۹۶۷ اسحاق رابین را، که رئیس ستاد ارتش در آن جنگ بود، به سیاست کشاند. رابین در ۱۹۷۴ به نخست‌وزیری رسید، اما دوره‌اش را کامل نکرد. پانزده سال بعد، در ۱۹۹۲، دوباره به قدرت بازگشت و پیمان‌های صلح اسلو را با یاسر عرفات امضا کرد. در پاییز ۱۹۹۵، در فضایی دوقطبی بر سر این پیمان‌ها، رابین به دست یک دانشجوی افراطی مخالف صلح ترور شد.
آریل شارون، نظامی ارشد دیگری که در جنگ یوم کیپور ۱۹۷۳ نقش مهمی داشت، پس از جنگ اول لبنان سال‌ها در انزوا زیست. در سال ۲۰۰۱ به نخست‌وزیری رسید و در اقدامی شگفت‌آور، رویکرد راستگرایانه خود را کنار گذاشت، حزب «کادیما» را بنیان نهاد و در ۲۰۰۵ اسرائیل را از نوار غزه خارج کرد. سرانجام سکته مغزی او را از صحنه دور کرد.
در سال‌های بعد، ژنرال‌هایی چون موشه یعلون، شائول موفاز، بنی گانتس و یوآو گالانت نیز وارد سیاست شدند. همه آن‌ها در آغاز با اقبال مردمی روبه‌رو شدند، اما موفقیت نظامی‌شان را در سیاست تکرار نکردند.
چرا ژنرال‌ها در سیاست ناکام می‌مانند؟
پژوهشگران اسرائیلی این پدیده را بررسی کرده‌اند. گاد برزیلایی، استاد ارشد فقید حقوق و جامعه، بر تفاوت بنیادین میان فرماندهی نظامی و سیاست تأکید داشت. به باور او، بسیاری از ژنرال‌ها تقریباً به‌طور انحصاری بر امنیت و سیاست خارجی تمرکز می‌کنند و در ارتباط با مسائل اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی شهروندان دچار مشکل می‌شوند.
پروفسور دانی اورباخ، مورخ تاریخ نظامی در دانشگاه عبری اورشلیم، می‌گوید تقریباً تمام ژنرال‌هایی که وارد سیاست شدند، پس از ورود به قدرت مواضع میانه‌روتری نسبت به دوران خدمت نظامی‌شان اتخاذ کردند. به گفته او، این نظامیان پیشین مهارت چندانی در بازی‌های ائتلافی نشان ندادند، زیرا ساختار انضباطی ارتش چنین مهارت‌هایی را پرورش نمی‌دهد.
اورباخ می‌گوید: «ژنرال‌ها نشان داده‌اند توان دست‌وپنجه نرم کردن با سیاستمداران باتجربه را ندارند و مردمی که به آن‌ها دل بسته بودند نیز بسیار زود اقبال خود را از آن‌ها سلب می‌کنند.»
آیزنکوت و چالش پیش رو
در انتخابات پنجم آبان، گروه‌هایی از مردم به «بلوک تغییر» به رهبری آیزنکوت رأی دادند. آیزنکوت ۶۶ ساله، ۴۱ سال در ارتش خدمت کرد و از سربازی به ریاست ستاد ارتش رسید. هرتزوگ هنگام سپردن مأموریت تشکیل دولت به او، به چهره جراحی‌شده‌اش و از دست دادن پسر و دو خواهرزاده و برادرزاده‌اش در جنگ غزه اشاره کرد.
در کنار آیزنکوت، ژنرال ذخیره یائیر گولان، رهبر حزب «دموکرات‌ها»، قرار دارد که چهار دهه در ارتش خدمت کرد و تا معاونت ستاد ارتش پیش رفت. گولان چهره‌ای صریح‌اللهجه با مواضع روشن است.
در مقابل، نتانیاهو و حامیانش استدلال می‌کنند که شرایط حساس است و نباید کشور را به افرادی فاقد تجربه سیاسی سپرد. نتانیاهو فعالانه تلاش می‌کند بلوک ژنرال‌ها و همکاران سیاسی آن‌ها را با فروپاشی روبه‌رو کند.
