نقش ژنرال‌ها در سیاست اسرائیل؛ آزمون آیزنکوت

نقش ژنرال‌ها در سیاست اسرائیل با مأموریت تازه گادی آیزنکوت بار دیگر مورد توجه قرار گرفته است. اسحاق هرتزوگ، رئیس‌جمهور اسرائیل، هفدهم آبان مأموریت تشکیل دولت را به او سپرد. اکنون، آیزنکوت باید برای کسب اکثریت پارلمانی تلاش کند.

این نظامی پیشین با رقیبی باتجربه روبه‌روست. بنیامین نتانیاهو دهه‌ها در سیاست اسرائیل حضور داشته است. بنابراین، سابقه نظامی آیزنکوت به‌تنهایی موفقیت او را تضمین نمی‌کند.

چرا نظامیان وارد سیاست می‌شوند؟

حضور فرماندهان پیشین در سیاست اسرائیل سابقه‌ای طولانی دارد. امنیت در این کشور جایگاه مهمی در تصمیم‌گیری‌های عمومی دارد. همچنین، خدمت نظامی و نیروهای ذخیره با زندگی بسیاری از شهروندان پیوند خورده‌اند.

در چنین فضایی، فرماندهان تجربه نظامی خود را پشتوانه مدیریت کشور معرفی می‌کنند. بااین‌حال، اداره دولت به مهارت‌هایی فراتر از فرماندهی ارتش نیاز دارد.

داوید بن‌گوریون، نخستین نخست‌وزیر اسرائیل، با ورود فوری نظامیان بازنشسته به سیاست موافق نبود. با وجود این، چهره‌هایی مانند ایگال آلون و ایگال یادین وارد رقابت سیاسی شدند.

از موشه دایان تا اسحاق رابین

موشه دایان یکی از شناخته‌شده‌ترین نظامیان سیاستمدار اسرائیل بود. او در دهه ۱۹۵۰ ریاست ستاد ارتش را بر عهده داشت. سپس، یک سال پس از پایان خدمت به حزب «مپای» پیوست.

دایان در جنگ شش‌روزه و دولت گلدا مایر نقش برجسته‌ای داشت. بااین‌حال، هرگز به نخست‌وزیری نرسید.

در مقابل، اسحاق رابین توانست از فرماندهی ارتش به ریاست دولت برسد. او هنگام جنگ ۱۹۶۷ رئیس ستاد ارتش بود. سپس، در سال ۱۹۷۴ نخست‌وزیر شد.

رابین در سال ۱۹۹۲ دوباره به قدرت بازگشت. همچنین، روند توافق‌های اسلو با فلسطینی‌ها را پیش برد. سرانجام، یک افراطی مخالف این روند، او را در پاییز ۱۹۹۵ ترور کرد.

مسیر متفاوت شارون و باراک

آریل شارون نیز مسیری پرفرازونشیب در سیاست داشت. او پس از جنگ نخست لبنان، وزارت دفاع را از دست داد. بااین‌حال، در سال ۲۰۰۱ به نخست‌وزیری رسید.

شارون بعدها حزب «کادیما» را تأسیس کرد. همچنین، در تابستان ۲۰۰۵ خروج اسرائیل از نوار غزه را اجرا کرد. سپس، سکته مغزی او را از فعالیت سیاسی دور کرد.

اهود باراک نیز به نخست‌وزیری رسید. او خروج ارتش اسرائیل از جنوب لبنان را اجرا کرد. بااین‌حال، دوران نخست‌وزیری‌اش کوتاه بود.

در سال‌های بعد، فرماندهان دیگری نیز وارد سیاست شدند. موشه یعلون، شائول موفاز، بنی گانتس و یوآو گالانت از جمله این چهره‌ها بودند. بااین‌حال، مسیر سیاسی آن‌ها با دستاوردها و محدودیت‌های متفاوتی همراه شد.

تفاوت فرماندهی نظامی و ائتلاف‌سازی

نقش ژنرال‌ها در سیاست اسرائیل، موضوع بررسی پژوهشگران نیز بوده است. گاد برزیلایی، استاد فقید حقوق و جامعه، به تمرکز آن‌ها بر امنیت اشاره می‌کرد. به باور او، این تمرکز می‌تواند ارتباط با دغدغه‌های اقتصادی و اجتماعی شهروندان را دشوار کند.

همچنین، دانی اورباخ، مورخ نظامی دانشگاه عبری اورشلیم، بر تفاوت ارتش و سیاست تأکید دارد. او در گفت‌وگو با رادیوی ارتش، مهارت ائتلاف‌سازی نظامیان پیشین را نقد کرد.

به گفته اورباخ، ساختار دستوری ارتش لزوماً توان چانه‌زنی سیاسی را پرورش نمی‌دهد. در نتیجه، فرماندهان ممکن است در برابر سیاستمداران باتجربه با مشکل مواجه شوند. همچنین، حمایت اولیه رأی‌دهندگان همیشه پایدار نمی‌ماند.

آیزنکوت با چه چالشی روبه‌روست؟

آیزنکوت ۶۶ ساله، ۴۱ سال در ارتش خدمت کرده است. او از سربازی به ریاست ستاد ارتش رسید. اکنون، رهبری «بلوک تغییر» را در رقابت سیاسی بر عهده دارد.

هرتزوگ هنگام واگذاری مأموریت، به فقدان‌های خانوادگی آیزنکوت در جنگ غزه اشاره کرد. پسر او و دو تن از بستگان نزدیکش در این جنگ کشته شدند.

در کنار او، یائیر گولان، رهبر حزب چپ «دموکرات‌ها»، قرار دارد. گولان نیز سابقه طولانی نظامی دارد و معاون رئیس ستاد ارتش بوده است.

در مقابل، نتانیاهو و حامیانش بر ضرورت تجربه سیاسی تأکید می‌کنند. همچنین، او برای ایجاد شکاف میان اعضای بلوک رقیب تلاش می‌کند.

بنابراین، آزمون اصلی آیزنکوت در مذاکرات سیاسی رقم می‌خورد. تشکیل دولت به توافق میان احزاب و حفظ اکثریت نیاز دارد. اعتبار نظامی می‌تواند پشتوانه او باشد، اما جای ائتلاف‌سازی را نمی‌گیرد.

تازه‌ترین تحولات جهان را در PhoenixQ دنبال کنید.