ناامنی تنگه هرمز؛ سود نفتکش‌ها، بار مردم

ناامنی در تنگه هرمز در حالی ادامه دارد که برخی مالکان نفتکش‌ها با وجود خطر حمله، به فعالیت در این مسیر ادامه می‌دهند. کارشناسان می‌گویند کرایه‌های بالای حمل‌ونقل دریایی، بخشی از هزینه‌ها را به تولیدکنندگان و در نهایت به مصرف‌کنندگان منتقل می‌کند. این گزارش به موضوع ناامنی تنگه هرمز و هزینه زندگی می‌پردازد.

حمله با مواد انفجاری به نفتکش در نزدیکی عمان

روز پنجشنبه ۲۹ اکتبر، یک نفتکش در فاصله حدود ۲۵ مایل دریایی شمال شرق خصب عمان هدف دو وسیله انفجاری متصل به بدنه قرار گرفت. بر اساس اطلاعات مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا، انفجارها باعث آتش‌سوزی موتورخانه و توقف موقت کشتی شدند. همچنین، ناامنی تنگه هرمز و هزینه زندگی از محورهای اصلی این گزارش است.

برای پیگیری لحظه‌به‌لحظه مهم‌ترین رویدادها، ما را در سایت PhoenixQ و شبکه‌های اجتماعی سابسکرایب و دنبال کنید.

خدمه سالم ماندند و آتش خاموش شد. نفتکش پس از آن به مسیر خود ادامه داد. مسئولیت این حمله مشخص نشد.

این حادثه با برخورد به مین‌های دریایی تفاوت دارد. ایران پیش‌تر ادعا کرده بود که چهار نفتکش پس از برخورد با مین دچار انفجار شدند. این ادعا مستقلاً تأیید نشده است. سنتکام نیز روایت ایران را رد کرده و بر پاکسازی مسیرهای اصلی تأکید کرده است.

انگیزه مالی برای پذیرش خطر

دالغا خاتین‌اوغلو، کارشناس نفت و انرژی، در گفت‌وگو با دویچه وله می‌گوید افزایش شدید کرایه‌ها انگیزه مالی بالایی برای پذیرش خطر ایجاد کرده است. به گفته او، هزینه اجاره نفتکش‌ها بیش از ۱۰ برابر شده است.

خاتین‌اوغلو می‌گوید: «درآمد بالای حمل نفت باعث شده برخی مالکان، به‌ویژه مالکان نفتکش‌های قدیمی‌تر، خطر حمله را بپذیرند.» کرایه روزانه برخی نفتکش‌ها به حدود ۱.۳ میلیون دلار رسیده است. شرکت تحلیل اطلاعات دریایی Windward نیز در اوایل اکتبر عبور نرخ حمل نفت با ابرنفتکش در مسیر عربستان به چین از این سطح را گزارش کرده بود.

خاتین‌اوغلو رشد سود شرکت کشتیرانی «بحری» عربستان را نمونه‌ای از این وضعیت می‌داند. سود سه‌ماهه سوم این شرکت با افزایش حدود ۸۹۱ درصدی نسبت به مدت مشابه سال قبل به ۵.۰۹ میلیارد ریال سعودی، معادل حدود ۱.۳۶ میلیارد دلار، رسیده است. شرکت، افزایش نرخ‌های حمل و اختلالات منطقه‌ای را از عوامل این رشد معرفی کرده است.

با این حال، این درآمدها بدون هزینه انسانی نبوده‌اند. امسال چهار شناور بحری هدف حمله قرار گرفتند و دو دریانورد کشته شدند.

تأثیر ناامنی بر هزینه زندگی مردم ایران

احمد علوی، اقتصاددان و استاد دانشگاه، در گفت‌وگو با دویچه وله توضیح می‌دهد که ناامنی دریایی از چند مسیر به هزینه زندگی مردم منتقل می‌شود. افزایش کرایه و بیمه، تأخیر در تحویل محموله‌ها و گران‌تر شدن تأمین مالی از جمله این مسیرها هستند.

علوی می‌گوید: «این فشار فقط به کالاهای وارداتی محدود نمی‌ماند. کارخانه‌ها و تولیدکنندگان داخلی نیز برای مواد اولیه، قطعات و ماشین‌آلات به واردات وابسته‌اند.» از این رو، گران‌تر شدن حمل‌ونقل می‌تواند هزینه تولید داخلی را هم افزایش دهد.

به گفته علوی، صنایع دارویی، غذایی، کشاورزی، دامداری و خودروسازی از جمله بخش‌های آسیب‌پذیر هستند. او تأکید می‌کند که خانوارهای کم‌درآمد آسیب‌پذیرتر خواهند بود؛ چرا که سهم بیشتری از درآمدشان را صرف مواد غذایی، دارو و کالاهای ضروری می‌کنند.

علوی همچنین میان توان تولید نفت و درآمد واقعی تفاوت می‌گذارد. به گفته او، ناامنی مسیر می‌تواند صادرات را دشوارتر کند و خریداران تخفیف بیشتری بخواهند. در نتیجه، حتی با ادامه فروش، درآمد خالص کاهش می‌یابد.

بازگشت امنیت بدون توافق سیاسی ممکن نیست

خاتین‌اوغلو معتقد است بازگشت امنیت پایدار به هرمز به توافق سیاسی وابسته است. او می‌گوید: «بدون توافق با آمریکا و رسیدن به یک صلح پایدار، این غیرممکن است.»

علوی نیز تأکید می‌کند که امکان فنی عبور کشتی‌ها برای بازگشت تجارت به شرایط عادی کافی نیست. به گفته او، شرکت‌های بین‌المللی برای فعالیت اقتصادی به امنیت و پیش‌بینی‌پذیری نیاز دارند. در نهایت، پیامد ادامه ناامنی در هرمز از طریق تورم، کاهش اشتغال و افت قدرت خرید به خانوارهای ایرانی منتقل می‌شود.