پایان یک عصر: پ.ک.ک اعلام انحلال و خلع سلاح کرد

در یک تحول تاریخی و بی‌سابقه، گروه مسلح حزب کارگران کردستان (پ.ک.ک) روز دوشنبه اعلام کرد که ساختار سازمانی خود را منحل و فعالیت‌های مسلحانه‌اش را متوقف می‌کند. این تصمیم، که به معنای پایان رسمی چهار دهه درگیری خشونت‌آمیز میان این گروه و دولت ترکیه است، توسط خبرگزاری فرات، رسانه نزدیک به پ.ک.ک، منتشر شد.

این تحول تنها چند روز پس از برگزاری کنگره پ.ک.ک در شمال عراق اعلام شد. بنا بر بیانیه منتشرشده، پ.ک.ک با اشاره به اینکه «ماموریت تاریخی خود را به انجام رسانده»، پایان رسمی فعالیت‌هایش را اعلام کرد.

بر اساس این بیانیه، مبارزات این گروه باعث شده موضوع حقوق کردها به سطحی از حل و فصل از طریق سیاست دموکراتیک برسد و از این رو، زمان آن فرارسیده که راهکارهای غیرخشونت‌آمیز جایگزین درگیری مسلحانه شوند.

در بیانیه‌ای از سوی دولت ترکیه، حزب حاکم عدالت و توسعه از این تصمیم استقبال کرد. عمر چلیک، سخنگوی این حزب در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «اگر تروریسم به‌طور کامل ریشه‌کن شود، درِ دوران جدیدی به روی ترکیه گشوده خواهد شد.»

با این حال چلیک تأکید کرد این تصمیم باید شامل تمام شاخه‌ها و ساختارهای وابسته به پ.ک.ک، به‌ویژه گروه‌های مسلح کرد در شمال سوریه نیز شود. مقامات نیروهای دموکراتیک سوریه که تحت حمایت ایالات متحده فعالیت می‌کنند، پیش‌تر گفته‌اند فراخوان‌های آتش‌بس از سوی عبدالله اوجالان شامل آنان نمی‌شود.

عبدالله اوجالان، رهبر نمادین پ.ک.ک که از سال ۱۹۹۹ در جزیره‌ای نزدیک استانبول زندانی است، در ماه فوریه خواستار برگزاری این کنگره و تصمیم‌گیری نهایی درباره انحلال گروه شده بود. او با وجود ۲۵ سال حبس، همچنان بر بخش بزرگی از جنبش کردها تأثیرگذار است.

طرح آتش‌بس یکجانبه پ.ک.ک در اول مارس اعلام شد، اما مشروط به ایجاد یک بستر قانونی برای مذاکرات صلح بود. هنوز مشخص نیست روند خلع سلاح و نظارت بر آن چگونه انجام خواهد شد و سرنوشت نیروهای مسلح پ.ک.ک چه خواهد بود. احتمال انتقال برخی از آن‌ها به کشورهای ثالث یا بهره‌مندی از امتیازاتی همچون بهبود وضعیت زندان اوجالان یا آزادی چهره‌های سیاسی کرد نیز در گمانه‌زنی‌ها مطرح شده است.

تحلیل‌گران معتقدند این گام می‌تواند هم‌زمان اهداف داخلی و خارجی برای دولت رجب طیب اردوغان داشته باشد. از سویی، به نظر می‌رسد دولت برای کسب حمایت احزاب کرد در مسیر اصلاح قانون اساسی و تمدید دوران ریاست‌جمهوری اردوغان تلاش می‌کند. از سوی دیگر، ضعف روزافزون ایران و تحولات در سوریه، پ.ک.ک را در موضعی شکننده‌تر قرار داده است.

با وجود خوش‌بینی‌های اولیه، کارشناسان هشدار می‌دهند که احتمال انشعاب درون پ.ک.ک و ادامه فعالیت‌های خشونت‌آمیز توسط جناح‌های تندرو همچنان وجود دارد؛ پدیده‌ای که در سایر گروه‌های مسلح در جهان نیز سابقه داشته است.

در شهر کردنشین دیاربکر، گروهی از شهروندان در مقابل مسجدی گرد آمدند و با رقص سنتی کردی، این تصمیم تاریخی را جشن گرفتند.