فارسی
“آرش پارسا–تحلیلگر و پژوهشگر”
دیدار ترامپ و شی در پکن را باید یکی از حساسترین رویدادهای سیاسی جهان در سالهای اخیر دانست. این ملاقات در واقع آخرین گفتوگوی دو ابرقدرت پیش از ورود جهان به یک مرحله خطرناک است. در ظاهر، رهبران آمریکا و چین درباره تعرفههای تجاری و بازارهای اقتصادی گفتگو کردند. اما پشت پرده، پروندههای بسیار بزرگتری مانند آینده تایوان و سرنوشت خاورمیانه روی میز قرار داشت. ناظران سیاسی معتقدند پکن در این نشست چراغ سبزی غیرمستقیم به واشنگتن نشان داده است. این چراغ سبز احتمالا به معنای کاهش حمایتهای عملی چین از جمهوری اسلامی خواهد بود. در مقابل، ترامپ نیز در قبال مسئله حیاتی تایوان نرمشهایی از خود نشان داد. بنابراین، این معامله پنهان میتواند موازنه قدرت را در جهان به طور کامل تغییر دهد.
تقسیم بحرانها میان پکن و واشنگتن و پیامدهای اقتصادی آن
این توافق نانوشته در واقع نوعی تقسیم بحران میان دو غول اقتصادی و نظامی جهان است. چین اکنون خرید نفت از آمریکا را آغاز کرده است تا وابستگی خود را به خلیج فارس کاهش دهد. در همین حال، فشارها بر حکومت تهران هر روز بیشتر میشود و اقتصاد کشور در وضعیت بحرانی قرار دارد. جامعه ایران با تورم افسارگسیخته و کاهش شدید ارزش پول ملی دستوپنجه نرم میکند. تامین هزینههای روزمره برای بسیاری از مردم به یک چالش بزرگ تبدیل شده است. از سوی دیگر، ساختارهای نظامی تمام تصمیمگیریهای کلان امنیتی کشور را در دست گرفتهاند. فرماندهان سپاه پاسداران نیز بارها هشدار دادهاند که هرگونه سقوطی، کل منطقه را به آتش خواهد کشید.
شباهتهای تاریخی و بحران رهبری واحد در تهران
شرایط امروز کشور شباهتهای تکاندهندهای با دوران پایان جنگ ایران و عراق دارد. در آن زمان، روحالله خمینی با پذیرش آتشبس، آن تصمیم را به «نوشیدن جام زهر» تشبیه کرد. اما امروز کارشناسان میگویند نبود یک رهبری واحد، وضعیت را بسیار پیچیدهتر از گذشته کرده است. اختلافات عمیق در مراکز قدرت، تصمیمگیری برای پایان دادن به این بحران بزرگ را دشوارتر میسازد. در این میان، بنیامین نتانیاهو و مقامات اسرائیل به این باور رسیدهاند که جنگ باید آشکار و مستقیم شود. تلآویو با سفرهای پنهانی به امارات، تلاش میکند یک جبهه منطقهای قدرتمند علیه جمهوری اسلامی شکل دهد. البته دوگانگی مواضع میان کشورهای عربی نشان میدهد که جهان عرب هنوز به جمعبندی کامل نرسیده است.
انبار باروت خاورمیانه و گامهای بعدی دونالد ترامپ
اکنون خاورمیانه به انبار باروتی تبدیل شده است که تنها به یک جرقه کوچک نیاز دارد. نگرانیها درباره حمله احتمالی به اهدافی در امارات، سایه سنگین جنگ را بر منطقه گسترانده است. در این وضعیت ملتهب، توجه تمام تحلیلگران بینالمللی به گامهای بعدی دونالد ترامپ دوخته شده است. او با فشارهای داخلی فراوان و انتخابات میاندورهای کنگره آمریکا روبرو است. رئیسجمهور آمریکا باید میان ادامه مسیر درگیری یا شکلدهی به یک توافق بزرگتر، یک راه را انتخاب کند. تصمیمی که نه تنها سرنوشت خاورمیانه، بلکه آینده اقتصاد جهانی را رقم خواهد زد. دیدار ترامپ و شی شاید آخرین فرصت دیپلماسی پیش از وقوع یک جنگ ویرانگر بزرگ باشد.
