نقش میانجی‌گری قطر میان تهران و واشنگتن

تلاش‌های قطر برای میانجی‌گری میان ایران و آمریکا همچنان ادامه دارد، اما تاکنون به نتیجه‌ای مشخص نرسیده است. با وجود تبادل پیام میان دو طرف از طریق دوحه، هنوز هیچ توافقی درباره توقف درگیری‌ها یا بازگشایی تنگه هرمز حاصل نشده است. این گزارش به موضوع میانجی‌گری قطر میان ایران و آمریکا می‌پردازد.

ماجد الانصاری، سخنگوی وزارت خارجه قطر، روز سه‌شنبه هفتم مهر اعلام کرد دوحه در حال انتقال پیام میان تهران و واشینگتن است. او گفت قطر تلاش می‌کند زمینه مشترکی برای رسیدن به توافق فراهم کند. همچنین، میانجی‌گری قطر میان ایران و آمریکا از محورهای اصلی این گزارش است.

برای پیگیری لحظه‌به‌لحظه مهم‌ترین رویدادها، ما را در سایت PhoenixQ و شبکه‌های اجتماعی سابسکرایب و دنبال کنید.

رویترز نیز گزارش داد که مقام‌های ایرانی و آمریکایی روز دوشنبه به‌طور جداگانه با میانجیان قطری گفت‌وگو کردند.

پیشنهاد دوصفحه‌ای قطر و دیدارهای دوحه

وب‌سایت Axios به نقل از سه منبع آگاه گزارش داد که تلاش‌های این هفته قطر پیشرفت چندانی نداشته است. هیچ‌یک از دو طرف حاضر به عقب‌نشینی از مواضع خود نشده‌اند.

بر اساس این گزارش، علی الذوادی، میانجی قطری، روز دوشنبه چند ساعت در نیویورک با عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، دیدار کرد. در این نشست درباره یک پیشنهاد دوصفحه‌ای قطر گفت‌وگو شد.

دو منبع آگاه به Axios گفتند این طرح با هدف نزدیک کردن دو خواسته اصلی طرفین تنظیم شده بود. ایران خواستار لغو محاصره دریایی آمریکاست. دولت ترامپ نیز از تهران می‌خواهد در موضوع برنامه هسته‌ای امتیاز بدهد.

الذوادی عصر همان روز در واشینگتن با جرد کوشنر، فرستاده دونالد ترامپ، و شماری از مقام‌های آمریکایی دیدار کرد. جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، نیز در بخشی کوتاه از این نشست حضور داشت. کاخ سفید از اظهارنظر درباره این گزارش خودداری کرده است.

بن‌بست مذاکرات و اختلاف مواضع

یکی از منابع Axios گفته است با وجود این رفت‌وآمدها، پیشرفت قابل توجهی حاصل نشده و مذاکرات «گیر کرده است». به گفته این منبع، ایران خواسته‌هایی مطرح کرده که آمریکا حاضر به پذیرش آن‌ها نیست.

همچنین واشینگتن به این دلیل که دست بالا را دارد، ضرورتی برای مصالحه نمی‌بیند.

Axios همچنین گزارش داد که پاکستان و مصر نیز از ایران خواسته‌اند در موضوع هسته‌ای امتیاز بدهد. با این حال، تهران گفته تنها پس از آن این موضوع را بررسی می‌کند که آمریکا با بازگشت به تفاهم‌نامه اسلام‌آباد موافقت کند.

سرنوشت تفاهم‌نامه اسلام‌آباد

تفاهم‌نامه اسلام‌آباد روز ۲۸ خرداد به امضای رؤسای جمهور ایران و آمریکا رسید. اما کمتر از سه هفته بعد، حملاتی منسوب به ایران به چند نفتکش در تنگه هرمز صورت گرفت.

در پی آن، ارتش آمریکا به مدت دو هفته نقاط مختلف ایران را هدف حمله قرار داد. نیروهای جمهوری اسلامی نیز چند کشور منطقه را با موشک و پهپاد هدف گرفتند.

این درگیری‌ها عملاً به فروپاشی تفاهم‌نامه اسلام‌آباد انجامید. ارتش آمریکا از ۲۳ تیر محاصره دریایی ایران را از سر گرفت.

طرح هفت‌روزه ایران و واکنش ترامپ

مقامات جمهوری اسلامی هفته گذشته در نیویورک طرحی برای توقف درگیری‌ها ارائه کردند. این طرح شامل یک روند هفت‌روزه برای بازگشایی تنگه هرمز و ازسرگیری عبور عادی کشتی‌ها بود.

عراقچی گفته بود اقداماتی که آمریکا باید انجام دهد «موضوع تازه‌ای نیست» و در تفاهم‌نامه اسلام‌آباد پیش‌بینی شده است. دونالد ترامپ این طرح را در پایان هفته رد کرد.

با این حال، عراقچی یک روز بعد گفت واشینگتن هنوز رد رسمی این طرح را از طریق میانجیان به تهران ابلاغ نکرده است. رویترز نیز به نقل از یک مقام آگاه گزارش داد که رایزنی‌های بعدی بر نسخه‌ای اصلاح‌شده از همین طرح هفت‌روزه متمرکز خواهد شد.

خوش‌بینی‌های زودگذر و تناقض‌های علنی

مقام‌های آمریکایی پیش از گفت‌وگوهای روز دوشنبه نسبت به امکان پیشرفت ابراز خوش‌بینی کرده بودند. آن‌ها به چند رسانه از جمله Axios گفته بودند مذاکرات «مثبت و سازنده» بوده و ایران در موضوع هسته‌ای «انعطاف نشان داده است».

این مقام‌ها همچنین گفته بودند ترامپ حاضر است در ازای اقدام‌های مشخص ایران برای محدود کردن برنامه هسته‌ای، بخشی از تحریم‌ها را کاهش دهد. افزون بر این، امکان آزادسازی بخشی از دارایی‌های مسدودشده ایران نیز مطرح شده بود.

اما ترامپ چند ساعت بعد این گزارش‌ها را رد کرد. او در شبکه Truth Social نوشت که «هیچ چیزی» به ایران پیشنهاد نکرده است.

احتمال ازسرگیری درگیری نظامی

بر اساس گزارش Axios، ادامه بن‌بست این باور را در هر دو طرف تقویت کرده که احتمال ازسرگیری درگیری نظامی گسترده افزایش یافته است. این وب‌سایت به نقل از مقام‌های آمریکایی نوشته که ترامپ ممکن است پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا دستور بازگشت به عملیات نظامی گسترده را صادر کند. کاخ سفید درباره این بخش از گزارش اظهارنظر نکرده است.

محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، روز سه‌شنبه گفت تهران شروط خود را به آمریکا منتقل کرده است. با این حال، به گفته او «ترامپ توان تصمیم‌گیری ندارد».

ترامپ نیز همان روز به خبرنگاران گفت نمی‌داند ایران «هنوز آماده تسلیم شدن هست یا نه». او افزود: «تسلیم خواهند شد.» ترامپ بار دیگر تأکید کرد که ایران اجازه نخواهد یافت به سلاح هسته‌ای دست یابد.