فارسی
سی‌ویکمین اجلاس اقلیمی سازمان ملل (COP31) روز دوشنبه، نهم نوامبر ۲۰۲۶، در آنتالیا، شهر ساحلی ترکیه، آغاز به کار کرد. نمایندگان بیش از ۱۹۰ کشور دست‌کم دو هفته درباره پیشرفت حفاظت از اقلیم گفت‌وگو می‌کنند. با بیش از ۶۰ هزار شرکت‌کننده، این اجلاس می‌تواند دومین گردهمایی بزرگ اقلیمی پس از دوبی ۲۰۲۳ باشد. این گزارش به موضوع اجلاس اقلیمی COP31 آنتالیا می‌پردازد.
مراسم افتتاحیه بدون توضیح یک ساعت به تأخیر افتاد. علت آن بود که مذاکره‌کنندگان تا اواخر شب یکشنبه بر سر گنجاندن بندهای تأمین مالی اقلیمی در دستور کار بحث کرده بودند. همچنین، اجلاس اقلیمی COP31 آنتالیا از محورهای اصلی این گزارش است.
برای پیگیری لحظه‌به‌لحظه مهم‌ترین رویدادها، ما را در سایت PhoenixQ و شبکه‌های اجتماعی سابسکرایب و دنبال کنید.
ریاست مشترک ترکیه و استرالیا
برای نخستین بار، دو کشور ریاست کنفرانس را مشترکاً بر عهده دارند. ترکیه میزبان رسمی است و استرالیا مذاکرات را هدایت می‌کند. این ترتیب برای حل اختلاف بر سر میزبانی اتخاذ شد.
هر دو کشور به سوخت‌های فسیلی وابسته‌اند. زغال‌سنگ با سهم یک‌سوم، مهم‌ترین منبع تولید برق در ترکیه است. استرالیا نیز از بزرگ‌ترین صادرکنندگان زغال‌سنگ جهان به شمار می‌رود. شرکای میزبان این اجلاس را «COP اجرا» نامیده‌اند؛ یعنی تبدیل تعهدها به اقدام عملی. سه محور اصلی بحث‌ها تأمین مالی، سازگاری با تغییرات اقلیمی و اهداف اقلیمی است.
پیش‌نویس بیانیه پایانی تنها زمانی تصویب می‌شود که هیچ کشوری در نشست عمومی اعتراض نکند. در این فرآیند، رأی چین به‌عنوان بزرگ‌ترین آلاینده جهان با رأی کشور کوچک تووالو برابر است.
گرمایش شتابان و هشدارهای سازمان ملل
ناظران انتظار پیشرفت قابل‌توجهی ندارند. کشورها با شوک قیمت نفت و تنش‌های ژئوپلیتیکی ناشی از جنگ آمریکا با ایران و جنگ اوکراین درگیرند.
امسال موج‌های گرمای شدید در اروپا، آتش‌سوزی‌های جنگلی در اندونزی و سیل‌های مرگبار ناشی از فروپاشی یک یخچال در نپال رخ داد. النینوی بسیار قوی که در ادامه امسال به اوج می‌رسد، ممکن است ۲۰۲۶ یا ۲۰۲۷ را گرم‌ترین سال ثبت‌شده کند. آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، گفت: «ما وارد عصر تازه‌ای از رخدادهای اقلیمی شدید شده‌ایم.»
بر اساس گزارش برنامه محیط زیست سازمان ملل که ۲۱ اکتبر منتشر شد، جهان نه به سوی ۱.۵ درجه، بلکه به سوی ۲.۸ درجه گرمایش پیش می‌رود. سازمان ملل در سپتامبر نیز هشدار داده بود که دما از آستانه ۱.۵ درجه توافق پاریس عبور خواهد کرد.
سوخت‌های فسیلی، تأمین مالی و نقش قدرت‌های بزرگ
در دوبی ۲۰۲۳ جهان «گذار از انرژی‌های فسیلی» را پذیرفت، اما این تصمیم با فشار کشورهای نفتی چندان به اقدام عملی تبدیل نشد. COP30 نیز بدون اشاره صریح به سوخت‌های فسیلی پایان یافت.
ترکیه در کنار مذاکرات رسمی، «دستور کار اقدام» غیرالزام‌آوری را پیشنهاد کرده که محور آن برقی‌سازی است: افزایش سهم برق از مصرف نهایی انرژی جهان از حدود ۲۰ درصد به ۳۵ درصد تا ۲۰۳۵. آلمان از این طرح حمایت می‌کند. اتحادیه اروپا نیز برقی‌سازی «پاک» را خواسته است.
در حوزه تأمین مالی، کشورهای جنوب جهانی خواستار عمل به تعهدهای مالی کشورهای صنعتی هستند؛ از جمله تأمین سالانه ۳۰۰ میلیارد دلار تا ۲۰۳۵ و سه‌برابر کردن کمک به سازگاری اقلیمی. یک مقام ارشد اتحادیه اروپا هفته پیش گفته بود برای تعهدهای مالی اضافی «هیچ اراده سیاسی» در کار نیست. سهم دولتی آلمان در تأمین مالی بین‌المللی اقلیم نیز از ۶.۱ میلیارد یورو در ۲۰۲۴ به ۴.۷ میلیارد یورو در سال گذشته کاهش یافته است.
دولت ترامپ آمریکا را از توافق پاریس خارج کرده و هیچ مقامی به COP31 نفرستاده است. با این حال، هیئتی از کنگره در اجلاس حضور دارد. چین نیز هیئت بلندپایه‌ای اعزام کرده و از طرح برقی‌سازی ترکیه حمایت می‌کند. در عین حال، منتقدان می‌گویند پکن همچنان استخراج و استفاده از زغال‌سنگ را گسترش می‌دهد.
