فارسی
گسترش کشت خشخاش در ایران پس از ممنوعیت طالبان شدت گرفته است. طالبان در سال ۲۰۲۲ کشت خشخاش را ممنوع کرد. اما این تصمیم به تغییر جغرافیای تولید تریاک کمک کرده است. اکنون گزارش‌ها از افزایش مزارع خشخاش در مرزهای ایران و پاکستان حکایت دارند. تصاویر ماهواره‌ای نیز نشانه‌هایی از این تغییر را نشان می‌دهند. دیوید منسفیلد، پژوهشگر بریتانیایی، روز جمعه اول آبان با رادیو اروپای آزاد گفت‌وگو کرد. او ممنوعیت طالبان را یکی از عوامل گسترش کشت دانست. به گفته منسفیلد، بی‌ثباتی مرزی نیز شرایط تولید را تغییر داده است. در نتیجه، بخش‌هایی از ایران و پاکستان به مراکز مهم کشت خشخاش تبدیل شده‌اند.
برای پیگیری مهم‌ترین رویدادها، سایت PhoenixQ و شبکه‌های اجتماعی ما را دنبال کنید.
گسترش کشت خشخاش در استان‌های ایران
گزارش‌ها از افزایش کشت خشخاش در سیستان و بلوچستان خبر می‌دهند. همچنین، نشانه‌هایی از این فعالیت در چند استان دیگر مشاهده شده است. برخی کشاورزان افغان پس از ممنوعیت طالبان به کشورهای همسایه رفته‌اند. آنان زمین اجاره کرده‌اند یا با کشاورزان محلی همکاری می‌کنند. به این ترتیب، بخشی از فعالیت‌های مرتبط با تولید تریاک به خارج از افغانستان منتقل شده است.
افزایش مزارع در سیستان و بلوچستان
سیستان و بلوچستان در گزارش جدید مهم‌ترین منطقه کشت خشخاش در ایران معرفی شده است. با این حال، گزارش‌هایی از خراسان رضوی، کرمانشاه، لرستان و فارس نیز منتشر شده‌اند. تصاویر ماهواره‌ای سال ۲۰۲۶ وجود مزارع گسترده را در برخی مناطق نشان می‌دهند. در این مزارع، کشاورزان زمین‌های بزرگی را به کشت خشخاش اختصاص داده‌اند. این شیوه با کشاورزی سنتی و تولید هم‌زمان چند محصول تفاوت دارد.
استفاده از تجهیزات آبیاری
بررسی تصاویر ماهواره‌ای استفاده از سامانه‌های آبیاری قطره‌ای را نیز نشان می‌دهد. نصب این تجهیزات هزینه زیادی دارد. بنابراین، کارشناسان آن را نشانه سرمایه‌گذاری بلندمدت می‌دانند. به گفته منسفیلد، برخی کشاورزان از اواخر سال ۲۰۲۵ فعالیت خود را آغاز کردند. آنان ظاهراً خطر نابودی مزارع را پایین ارزیابی کرده‌اند. از سوی دیگر، استفاده از تجهیزات جدید می‌تواند ظرفیت تولید را افزایش دهد.
تأثیر جنگ و بی‌ثباتی
گزارش رادیو اروپای آزاد به تأثیر جنگ بر فعالیت نهادهای حکومتی اشاره می‌کند. به نوشته این رسانه، مقام‌های ایران در سال ۲۰۲۶ مزارع خشخاش را به‌طور گسترده نابود نکرده‌اند. با این حال، دلیل دقیق این وضعیت هنوز روشن نیست. جنگ و مشکلات اقتصادی ممکن است توان نظارت بر مناطق مرزی را کاهش داده باشند. همچنین، سیستان و بلوچستان در سال‌های اخیر با فعالیت گروه‌های مسلح روبه‌رو بوده است. برخی گروه‌ها از نارضایتی‌های تاریخی و مشکلات اقتصادی منطقه بهره می‌برند. در نتیجه، بی‌ثباتی می‌تواند شرایط گسترش فعالیت‌های غیرقانونی را فراهم کند.
احتمال افزایش کشت در سال آینده
کارشناسان درباره افزایش تولید تریاک در سال ۲۰۲۷ هشدار داده‌اند. به باور آنان، ادامه بحران‌های اقتصادی می‌تواند کشت خشخاش را گسترش دهد. علاوه بر این، کاهش نظارت بر مناطق مرزی ممکن است فعالیت تولیدکنندگان را آسان‌تر کند. با وجود این، آینده تولید به شرایط امنیتی و اقدامات دولت‌ها بستگی دارد.
گسترش تولید در بلوچستان پاکستان
بلوچستان پاکستان نیز شاهد افزایش کشت خشخاش بوده است. منسفیلد می‌گوید تصاویر ماهواره‌ای شرکت بریتانیایی آلسیس این روند را نشان می‌دهند. بر اساس این بررسی‌ها، بیش از ۹ هزار هکتار زمین در بلوچستان پاکستان زیر کشت خشخاش قرار دارد. بخش عمده مزارع در لورالای و قلعه عبدالله متمرکز شده‌اند. برخی کشاورزان محلی نیز از ورود تولیدکنندگان افغان خبر داده‌اند. به گفته آنان، کشاورزان افغان سرمایه و تجربه خود را وارد پاکستان کرده‌اند. سپس، همکاری با تولیدکنندگان محلی را آغاز کرده‌اند.
واکنش مقام‌های پاکستان
در مقابل، مقام‌های پاکستانی گزارش‌های مربوط به گسترش کشت را رد کرده‌اند. آنان می‌گویند نیروهای مسئول مزارع شناسایی‌شده را نابود کرده‌اند. دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل نیز تولید تریاک در پاکستان را محدود ارزیابی می‌کند. با این حال، این نهاد از کمبود اطلاعات درباره کشورهای همسایه افغانستان خبر داده است. همچنین، افزایش گزارش‌های نابودی مزارع ممکن است نشانه تغییر جغرافیای کشت باشد. منسفیلد معتقد است افزایش سطح زیر کشت می‌تواند تولید سال آینده را بالا ببرد.
نشانه‌های بازگشت کشت در افغانستان
با وجود ممنوعیت طالبان، گزارش‌ها از افزایش دوباره کشت خشخاش در افغانستان حکایت دارند. بخشی از فعالیت‌ها در بدخشان و مناطق جنوب غربی متمرکز شده است. بر اساس برآوردهای گزارش، بدخشان حدود نیمی از تولید تریاک افغانستان را در اختیار دارد. خشکسالی و مشکلات اقتصادی از عوامل مهم بازگشت کشاورزان هستند. افزون بر این، بدهی‌های سنگین فشار زیادی بر خانوارهای روستایی وارد کرده‌اند. بنابراین، برخی کشاورزان با ممنوعیت طالبان مخالفت می‌کنند. شماری نیز در برابر تلاش‌ها برای نابودی مزارع مقاومت نشان می‌دهند.
خطر افزایش قاچاق مواد مخدر
گسترش کشت خشخاش در ایران و کشورهای همسایه پیامدهای امنیتی مهمی دارد. کارشناسان هشدار می‌دهند که افزایش تولید تریاک می‌تواند عرضه جهانی هروئین را بیشتر کند. همچنین، تجارت مواد مخدر ممکن است منابع مالی تازه‌ای برای گروه‌های مسلح ایجاد کند. منسفیلد می‌گوید این گروه‌ها برای کنترل درآمد قاچاق رقابت می‌کنند. در نتیجه، احتمال افزایش خشونت و درگیری‌های مرزی وجود دارد.
ارتباط قاچاق مواد مخدر با فعالیت‌های دیگر
رقابت گروه‌های مسلح تنها به تجارت مواد مخدر محدود نیست. قاچاق انسان، سوخت و مواد معدنی نیز بخشی از فعالیت‌های فرامرزی را تشکیل می‌دهد. از سوی دیگر، ضعف اقتصادی می‌تواند افراد بیشتری را به فعالیت‌های غیرقانونی سوق دهد. بنابراین، افزایش تولید تریاک ممکن است مشکلات اجتماعی و امنیتی بیشتری ایجاد کند.
آینده کشت خشخاش در منطقه
گسترش کشت خشخاش در ایران نشان‌دهنده تغییر جغرافیای تولید پس از ممنوعیت طالبان است. با این حال، میزان این تغییر در کشورهای منطقه یکسان نیست. شرایط اقتصادی، امنیت مرزها و سیاست‌های دولت‌ها بر آینده تولید تأثیر دارند. منسفیلد هشدار می‌دهد که ادامه روند کنونی می‌تواند تولید سال ۲۰۲۷ را افزایش دهد. در نهایت، همکاری منطقه‌ای و کاهش بی‌ثباتی می‌تواند در مهار این روند نقش مهمی داشته باشد.
