فارسی
مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، روز شنبه دوم آبان در مراسم آغاز سرشماری نفوس و مسکن سال ۱۴۰۵ گفت که بلاتکلیفی در روابط با آمریکا مردم را به فقر کشانده است. او بار دیگر خواستار پایان دادن به وضعیت «نه جنگ، نه صلح» شد. این گزارش به موضوع بلاتکلیفی اقتصادی و فقر مردم می‌پردازد.
پزشکیان در این مراسم گفت: «الان در این جامعه هستند خیلی‌ها که گرفتار نان شب‌شان هستند، به خاطر جنگی که در آن قرار گرفتیم، به خاطر شرایط نه صلح نه جنگی که در آن قرار گرفتیم.» همچنین، بلاتکلیفی اقتصادی و فقر مردم از محورهای اصلی این گزارش است.
برای پیگیری لحظه‌به‌لحظه مهم‌ترین رویدادها، ما را در سایت PhoenixQ و شبکه‌های اجتماعی سابسکرایب و دنبال کنید.
او پیش از این نیز چند بار به تأثیر محاصره دریایی آمریکا بر اقتصاد ایران اشاره کرده بود. در این سخنرانی تأکید کرد: «من معتقدم باید از این وضعیت هم دربیاییم.»
اشاره به دستور خامنه‌ای پیش از مرگ
پزشکیان در بخشی از سخنانش به مواضع علی خامنه‌ای، رهبر پیشین جمهوری اسلامی، اشاره کرد. او گفت خامنه‌ای پیش از کشته‌شدن در جنگ اخیر، خواستار پایان دادن به وضعیت «نه جنگ، نه صلح» بوده است. به گفته پزشکیان، خامنه‌ای «دستور داد که بروید تمامش بکنید.»
رئیس‌جمهور مشخص نکرد که منظورش ازسرگیری مذاکرات با آمریکا است یا دستیابی به توافقی تازه. با این حال تأکید کرد که بلاتکلیفی کنونی مانع برنامه‌ریزی برای آینده کشور شده است.
او گفت: «در بلاتکلیفی نمی‌شود برنامه‌ریزی کرد. باید تکلیف‌مان را بدانیم. بالاخره می‌خواهیم چه کار کنیم؟»
تهدیدات نظامی ترامپ و واکنش ایران
اظهارات پزشکیان در شرایطی مطرح شد که تنش نظامی میان جمهوری اسلامی و ایالات متحده همچنان ادامه دارد. طی یک سال و نیم گذشته دو جنگ در ایران رخ داده و چشم‌انداز روشنی برای پایان تنش‌ها وجود ندارد.
دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، روز جمعه اول آبان در یک گردهمایی انتخاباتی در فلوریدا از احتمال عملیات نظامی دیگری علیه ایران سخن گفت. او گفت: «ممکن است یک عملیات خشم حماسی کوچک دیگر انجام دهیم.»
ترامپ ساعاتی پیش از آن نیز گفته بود واشینگتن می‌تواند جنگ با ایران را به‌سرعت پایان دهد. او همچنین این پرسش را مطرح کرد که آیا آمریکا باید کار جمهوری اسلامی را تمام کند یا اجازه دهد به‌تدریج تحلیل برود.
پیش‌تر ترامپ گفته بود پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره در ۱۲ آبان، حمله تازه‌ای علیه ایران انجام نخواهد داد. در همین حال، علی عبداللهی، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی، روز شنبه اعلام کرد ایران اجازه ورود ناوهای نظامی آمریکا به خلیج فارس را نخواهد داد.
تورم نزدیک به ۹۰ درصد و محدودیت صادرات نفت
سخنان پزشکیان درباره فشار اقتصادی در شرایطی مطرح شد که آمارهای رسمی از افزایش شدید قیمت‌ها حکایت دارند. بر اساس گزارش مرکز آمار ایران، نرخ تورم نقطه‌به‌نقطه در شهریورماه امسال به ۸۹.۸ درصد رسید.
این به معنای آن است که خانوارها برای خرید مجموعه مشابهی از کالاها و خدمات، به‌طور متوسط نزدیک به ۹۰ درصد بیشتر از سال گذشته هزینه کرده‌اند. افزون بر این، محاصره دریایی آمریکا و محدودیت صادرات نفت نیز فشار بر اقتصاد ایران را تشدید کرده است.
اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، روز ۲۸ مهر اعلام کرد که ایران از حدود سه ماه پیش نتوانسته از تأسیسات نفتی جزیره خارگ نفت بارگیری کند. او دو روز بعد با انتشار تصاویر ماهواره‌ای از پایانه نفتی خارگ، تأکید کرد که هیچ نفتکش حامل نفت خامی در این پایانه دیده نمی‌شود.
داده‌های ردیابی نفتکش‌ها که پیش‌تر از سوی Bloomberg و شرکت‌های Kpler و Vortexa منتشر شده بود نیز نشان می‌داد در ماه سپتامبر هیچ بارگیری نفت خامی از بنادر ایران ثبت نشده است. بسنت گفته سیاست «طرد اقتصادی» آمریکا با هدف قطع درآمدهای نفتی جمهوری اسلامی دنبال می‌شود.
در مقابل، عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی ایران، روز جمعه اول آبان مدعی شد ذخایر ارزی کشور تا پایان دوره ریاست‌جمهوری ترامپ در ژانویه ۲۰۲۹ و حتی پس از آن کافی است. با این حال او رقم مشخصی از حجم ذخایر ارزی یا میزان منابع در دسترس ارائه نکرد.
پزشکیان پیش‌تر گفته بود حجم تجارت خارجی ایران در پی محدودیت‌های ناشی از جنگ و محاصره دریایی حدود ۳۵ درصد کاهش یافته و واردات بیش از صادرات آسیب دیده است.
بسته شدن مرزها به روی تجارت زمینی
جمهوری اسلامی برای جبران محدودیت‌های تجارت دریایی به مسیرهای زمینی روی آورده است. با این حال گزارش‌ها از بروز مشکلات تازه در گذرگاه‌های مرزی حکایت دارند.
فداحسین مالکی، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس، روز پنج‌شنبه ۳۰ مهر اعلام کرد که کامیون‌های ایرانی همچنان اجازه ورود به خاک پاکستان را ندارند. به گفته او، بازگشایی مرز به‌صورت یک‌طرفه انجام شده است.
کامیون‌های مستقر در پاکستان می‌توانند وارد ایران شوند، اما مسیر تردد از ایران به پاکستان همچنان مسدود است. در همین حال گزارش‌هایی از محدودیت تردد در گذرگاه چذابه در مرز ایران و عراق نیز منتشر شده است.
عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، روز چهارشنبه با اشاره به مشکلات تجارت خارجی گفت مرزهای ایران «به‌جای آنکه محل تردد باشند، به محل توقف تبدیل شده‌اند.» او همچنین تأکید کرد که ایران هنوز در شرایط جنگی قرار دارد و به وضعیت صلح نرسیده است.
