کاهش درآمد نفت جمهوری اسلامی، دولت را برای تأمین منابع مالی با مشکلات بیشتری روبهرو کرده است. مسعود پزشکیان روز ۲۸ آبان، در دیدار با اعضای بسیج دانشجویی دانشگاه تهران، به این وضعیت اشاره کرد. او گفت فروش نفت و بازگرداندن ارز حاصل از آن دشوار شده است.
همچنین، پزشکیان درباره پیامدهای کاهش فعالیت کارخانهها هشدار داد. به گفته او، افت تولید درآمد مالیاتی را کاهش میدهد. در نتیجه، دولت برای پرداخت هزینههای عمومی با محدودیت بیشتری مواجه میشود.
برای پیگیری لحظهبهلحظه مهمترین رویدادها، ما را در سایت PhoenixQ و شبکههای اجتماعی دنبال کنید.
گزارش پایان ذخایر نفتی خارج از محدوده محاصره
مقامهای جمهوری اسلامی پیشتر بر امکان دور زدن محدودیتهای آمریکا تأکید کرده بودند. با این حال، گزارشهای تازه از افزایش دشواری صادرات نفت حکایت دارند.
شرکت اطلاعات انرژی «کپلر» روز ۳۰ مهر، از پایان ذخایر نفت ایران در نفتکشهای خارج از محدوده محاصره خبر داد. این ارزیابی به ذخایر شناور در دسترس برای صادرات مربوط است؛ نه ذخایر زیرزمینی نفت کشور.
همایون فلکشاهی، تحلیلگر ارشد کپلر، نیز درباره ادامه این روند پیشبینی کرده است. به گفته او، درآمد صادرات دریایی نفت خام و میعانات گازی ممکن است تا اواخر آذر به صفر نزدیک شود. با این حال، این پیشبینی به تداوم محاصره بستگی دارد و نتیجهای قطعی نیست.
کاهش درآمد نفت جمهوری اسلامی و فشار بر بودجه
آرزو کریمی، روزنامهنگار اقتصادی، افزایش کسری بودجه را نخستین پیامد افت شدید درآمد نفت میداند. او در گفتوگو با دویچهوله، به نقش نفت در تأمین ارز واردات نیز اشاره کرد. بنابراین، کاهش این درآمد میتواند بر تولید کارخانهها و قیمت کالاهای مصرفی هم اثر بگذارد.
به گفته کریمی، دولت برای جبران کمبود منابع چند گزینه دارد. کاهش هزینهها، افزایش مالیات و انتشار اوراق بدهی از جمله این راهها هستند. با این حال، اجرای هر گزینه در شرایط کنونی با دشواری همراه است.
همچنین، او درباره تأمین کسری از منابع بانک مرکزی یا صندوق توسعه ملی هشدار داد. به باور این روزنامهنگار، شیوه تأمین مالی میتواند فشار تورمی را افزایش دهد. در چنین شرایطی، بخشی از هزینه کسری بودجه به خانوارها منتقل میشود.
نگرانی درباره نان یارانهای و تأمین دارو
همزمان، گزارشهایی درباره تغییر شیوه عرضه نان یارانهای منتشر شده است. روزنامه کیهان روز ۲۶ آبان، از اجرای محدودیت خرید در خوزستان و زنجان خبر داد. مقامهای دولتی اصل طرح را تأیید کردهاند. با این حال، میگویند خرید متعارف روزانه خانوارها با محدودیت روبهرو نیست.
در حوزه دارو، مهدی پیرصالحی، رئیس سازمان غذا و دارو، از کاهش شمار اقلام دارای کمبود خبر داده است. به گفته او، این تعداد از ۴۷ قلم در پایان مهر به حدود ۳۷ تا ۳۸ قلم رسیده است. آمار اخیر به روز ۱۹ آبان مربوط میشود.
با وجود این، هزینه ریالی تأمین ارز دارو افزایش چشمگیری داشته است. پیرصالحی رقم امسال را حدود ۵۲۰ تا ۵۳۰ هزار میلیارد تومان اعلام کرده است. در مقابل، این هزینه در سال گذشته حدود ۲۰۰ هزار میلیارد تومان بود.
بخشی از ظرفیت تولید گاز همچنان خارج از مدار است
پزشکیان همچنین گفته حدود ۲۳۰ میلیون مترمکعب از ظرفیت روزانه تولید گاز در جنگ آسیب دیده است. بر اساس اظهارات او، تاکنون حدود ۱۰۰ میلیون مترمکعب بازیابی شده است. با این حال، حدود ۱۳۰ میلیون مترمکعب از ظرفیت روزانه همچنان خارج از مدار قرار دارد.
این وضعیت، تأمین انرژی صنایع و خانوارها را در آستانه زمستان دشوارتر میکند. افزون بر این، بازسازی تأسیسات آسیبدیده به منابع مالی نیاز دارد.
محدودیت اختیارات دولت و مشکلات ساختاری
محمد رهبر، روزنامهنگار و تحلیلگر سیاسی، مشکلات دولت را فراتر از افت درآمد نفت میداند. او در گفتوگو با دویچهوله، به محدودیت اختیارات رئیسجمهور اشاره کرده است. از نگاه او، پزشکیان پیامدهای اقتصادی تصمیمهایی را مدیریت میکند که در دیگر مراکز قدرت گرفته میشوند.
همچنین، کسری بودجه مزمن، ناترازی انرژی و ضعف سرمایهگذاری، مشکلاتی قدیمی هستند. اکنون کاهش درآمدهای ارزی و خسارتهای جنگ بر این فشارها افزودهاند. بنابراین، تأمین نیازهای فوری و بازسازی زیرساختها، همزمان منابع محدود دولت را مصرف میکنند.
فارسی




















































