پس از انتشار گزارشی از شبکه CNN در روز دوشنبه ۱۶ نوامبر، دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، در گفتوگو با Fox News اعلام کرد نشانههایی وجود دارد که ایران در حال توسعه سلاحهای بیولوژیکی یا شیمیایی است. ترامپ گفت این اقدام پس از آن صورت میگیرد که توان اتمی ایران توسط آمریکا نابود شده است. گزارش CNN نیز مدعی شده بود که جمهوری اسلامی طرحهایی برای استفاده از «بمب کثیف» در واشنگتن دارد. این گزارش به موضوع توانایی ایران در ساخت بمب کثیف میپردازد.
توانایی فنی ایران برای ساخت بمب کثیف
پروفسور فیلیپ سی. بلیک، متخصص مطالعات منع اشاعه تسلیحات در مؤسسه مطالعات بینالمللی میدلبری در مونتری، میگوید عملاً هر کشوری توانایی ساخت بمب کثیف را دارد. به گفته او، مواد پرتوزا در صنعت، پزشکی و حوزههای دیگر در دسترس هستند. بلیک تأکید میکند که ایران به طیفی از این مواد دسترسی دارد. همچنین، توانایی ایران در ساخت بمب کثیف از محورهای اصلی این گزارش است.
برای پیگیری لحظهبهلحظه مهمترین رویدادها، ما را در سایت PhoenixQ و شبکههای اجتماعی سابسکرایب و دنبال کنید.
او افزود که ایران سوخت هستهای مصرفشده دو رآکتور فعال را نگهداری میکند. علاوه بر این، پسماندهای حاصل از تولید ایزوتوپهای پزشکی نیز در اختیار این کشور است. بلیک به رابطه معکوس میان سهولت ساخت سلاح رادیولوژیک و شدت پیامدهای آن اشاره کرد.
دکتر ادوین لایمن، مدیر بخش ایمنی نیروگاههای هستهای در «اتحادیه دانشمندان نگران» (Union of Concerned Scientists) در واشنگتن، نیز میگوید ساخت بمب کثیف به پیچیدگی فنی زیادی نیاز ندارد. به گفته او، با فرض دسترسی به مواد رادیواکتیو، ایران توانایی ساخت چنین بمبی را دارد. با این حال، او میان توانایی نظری و عملی تفاوت قائل میشود.
تأثیر محدود اما پرهزینه بمب کثیف
اسکات روکر، معاون رئیس برنامه امنیت مواد هستهای در سازمان ابتکار تهدید هستهای (NTI)، میگوید بمب کثیف وسیلهای ابتدایی است. در آن، مواد منفجره متعارف با یک منبع پرتوزا ترکیب میشوند. روکر تأکید میکند که این بمب ابر قارچی ایجاد نمیکند و قدرت تخریب آن به سطح سلاح هستهای نزدیک هم نمیشود.
بر اساس گفته روکر، یک سلاح رادیولوژیک ممکن است منطقهای به وسعت چند بلوک شهری را برای سالها غیرقابل سکونت کند. در عین حال، به تلفات انسانی قابلتوجهی منجر نمیشود. لایمن نیز میافزاید که آلودگی رادیواکتیو باقیمانده میتواند پاکسازی پرهزینهای را ضروری کند.
پروفسور بلیک احتمال استفاده ایران از چنین سلاحهایی را پایین ارزیابی میکند. او میگوید اگر ایران دست به این اقدام بزند، احتمالاً اشتباه محاسباتی بزرگی خواهد بود. به باور او، انگیزه احتمالی چنین اقدامی «اثر شوکآور» آن و عبور از خطوط قرمز هنجاری است.
بهرهبرداری از ترس عمومی
لایمن معتقد است انگیزه احتمالی ایران میتواند بهرهبرداری از ترس عمومی نسبت به تشعشعات باشد. به گفته او، ایران میداند جهان از دستیابی این کشور به سلاح هستهای هراس دارد. بمب کثیف میتواند راهی برای بهرهبرداری از این ترس باشد، بدون نیاز به سلاح هستهای واقعی.
روکر نیز پیشتر مدیر بخش کاهش تهدیدات هستهای در شورای امنیت ملی آمریکا بوده است. او تأیید میکند که ایران توانایی ساخت بمب کثیف را دارد. با این حال، بهکارگیری آن در خاک آمریکا به داشتن عوامل فعال و دسترسی به مواد لازم بستگی دارد.
فارسی













































