پیروزی دموکراتها در انتخابات میاندورهای آمریکا، موازنه قدرت در واشنگتن را تغییر داد. با این حال، این پیروزی لزوماً مانع اقدام نظامی دونالد ترامپ علیه ایران نخواهد شد. کارشناسان حقوقی و امنیتی معتقدند ابزارهای کنگره برای مهار رئیسجمهور در این زمینه محدود است. این گزارش به موضوع اقدام نظامی ترامپ علیه ایران میپردازد.
ترامپ از مواضع خود عقبنشینی نکرد
در انتخابات ۳ نوامبر ۲۰۲۶، حزب دموکرات بیش از ۲۵۴ کرسی مجلس نمایندگان و ۵۴ کرسی سنا را به دست آورد. با وجود این شکست انتخاباتی، ترامپ مواضع تندتری در قبال تهران اتخاذ کرد. او در مصاحبه با مجری رادیویی Hugh Hewitt در ۱۲ نوامبر ۲۰۲۶ صراحتاً گفت که باقی ماندن حاکمان ایران تا پایان دورهاش «یک شکست» خواهد بود. همچنین، اقدام نظامی ترامپ علیه ایران از محورهای اصلی این گزارش است.
برای پیگیری لحظهبهلحظه مهمترین رویدادها، ما را در سایت PhoenixQ و شبکههای اجتماعی سابسکرایب و دنبال کنید.
ترامپ در همان مصاحبه تأکید کرد در صورت لزوم «هیچ تردیدی» در ازسرگیری حملات نظامی گسترده علیه ایران نخواهد داشت. پیشتر نیز در ۱۱ نوامبر، در مراسم روز کهنهسربازان در آرلینگتون، خواهان «پیروزی کامل» در برابر تهران شده بود.
در مقابل، مقامات ایران لحن تهدیدآمیز خود را تشدید کردند. محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، در ۱۱ نوامبر هشدار داد که در صورت حمله مجدد آمریکا، پایگاههای نظامی ایالات متحده از غرب آسیا تا اروپا «اهداف مشروع ایران» خواهند بود. محمدباقر قالیباف نیز در ۱۵ نوامبر گفت ایران در وضعیت «نه جنگ و نه صلح» باقی نخواهد ماند.
محدودیتهای حقوقی کنگره در برابر رئیسجمهور
پرسش اصلی این است که آیا کنگره میتواند ترامپ را از اقدام نظامی علیه ایران بازدارد. شایان سمیعی، کارشناس امنیت ملی ساکن آمریکا، در گفتوگو با Deutsche Welle توضیح داد که رئیسجمهور میتواند هر قطعنامه مشترک کنگره را وتو کند. برای باطل کردن وتو، دوسوم آرا در هر دو مجلس لازم است.
آلن ایر، دیپلمات پیشین وزارت خارجه آمریکا، نگاهی واقعبینانهتر دارد. به گفته او، حتی اگر کنگره «قانون اختیارات جنگی» را تصویب کند، این قانون از سازوکار اجرایی الزامآوری برخوردار نیست. در نتیجه، ترامپ همچنان میتواند دستور عملیات نظامی صادر کند.
رأی تاریخی دیوان عالی در پرونده «چادا» در سال ۱۹۸۳ نیز این موضوع را پیچیدهتر کرده است. دیوان با اکثریت ۷ به ۲ رأی داد که «وتوی پارلمانی» مغایر قانون اساسی است. سمیعی یادآور شد که پس از این رأی، الزامآور بودن دستور خروج نیروها «محل اختلاف حقوقی» است.
از نظر آماری نیز شکستن وتوی ترامپ دشوار است. سمیعی توضیح داد که برآورد فعلی برای سنا ۵۵ تا ۵۶ کرسی دموکرات است. حتی با رأی یکپارچه دموکراتها، هنوز به ۱۱ تا ۱۲ رأی جمهوریخواه نیاز است. آرای ثبتشده فعلاً از شکلگیری چنین ائتلافی حکایت نمیکند.
اهرم بودجه؛ قویترین ابزار کنگره
با وجود این محدودیتها، کنگره ابزارهایی در اختیار دارد. سمیعی تأکید کرد که قویترین اهرم کنگره بودجه است. کنگره میتواند بودجه تکمیلی را تصویب نکند یا مصرف اعتبارات برای عملیات مشخصی را محدود کند. با این حال، هر شرط تازه در قانون بودجه باید به امضای رئیسجمهور برسد یا از سد وتو عبور کند.
فرشته پزشک، تحلیلگر روابط بینالملل مقیم آمریکا، در گفتوگو با Deutsche Welle هشدار داد که «حساب باز کردن روی نتیجه انتخابات کنگره برای جلوگیری از جنگی دیگر، اشتباه محاسباتی است.» به گفته او، ترامپ همچنان ابتکار عمل برای اقدام نظامی را در دست دارد.
پزشک درباره محاسبات تهران نیز گفت که جمهوری اسلامی تصور میکند زمان به ضرر ترامپ است و کافی است دو سال دیگر دوام بیاورد. در عین حال، او تأکید کرد که آمریکا نیز «برنامه روشنی برای رسیدن به نتیجه سیاسی دلخواهش ندارد.» از این رو، چشمانداز تنشهای میان واشنگتن و تهران همچنان مبهم باقی میماند.
فارسی
















































