فارسی
نخست‌وزیر عراق، علی الزیدی، پایان ژوئن ۲۰۲۷ را به‌عنوان مهلت نهایی خلع‌سلاح گروه‌های مسلح و سپردن سلاح‌هایشان به دولت اعلام کرد. این اعلام یک روز پس از پایان رسمی مأموریت ائتلاف نظامی به رهبری آمریکا در عراق صورت گرفت. این گزارش به موضوع خلع‌سلاح گروه‌های مسلح عراق می‌پردازد.
دولت عراق پیش‌تر پایان سپتامبر امسال را برای این روند هدف‌گذاری کرده بود. با این حال، این مهلت اکنون تا ژوئن ۲۰۲۷ تمدید شده است. همچنین، خلع‌سلاح گروه‌های مسلح عراق از محورهای اصلی این گزارش است.
برای پیگیری لحظه‌به‌لحظه مهم‌ترین رویدادها، ما را در سایت PhoenixQ و شبکه‌های اجتماعی سابسکرایب و دنبال کنید.
اعلام جدول زمانی برای کنترل سلاح‌ها
الزیدی در بیانیه‌ای که روز پنج‌شنبه، نهم مهر، منتشر شد گفت: «اول اکتبر آغاز جدی رسیدگی به مسئله سلاح‌های خارج از کنترل دولت محسوب می‌شود.» او افزود این روند بر اساس نقشه راهی روشن و جدول زمانی مورد توافق، حداکثر تا ۳۰ ژوئن ۲۰۲۷ ادامه خواهد داشت.
نخست‌وزیر عراق تأکید کرد تصمیم‌گیری درباره جنگ و صلح باید منحصراً در اختیار نهادهای قانونی دولت باشد. هیچ گروهی خارج از ساختار رسمی نباید در این زمینه مستقلاً عمل کند.
الزیدی همچنین اعلام کرد دولت برای خلع‌سلاح کامل گروه‌های مسلح غیرعراقی حاضر در خاک این کشور اقدام خواهد کرد. افزون بر این، اجازه نخواهد داد از خاک یا حریم هوایی عراق برای حمله به کشورهای دیگر استفاده شود.
تثبیت جایگاه حشد الشعبی در ساختار رسمی
در همین حال، الزیدی اعلام کرد دولت قصد دارد جایگاه حشد الشعبی را در ساختار رسمی امنیتی عراق تثبیت کند. او گفت دولت «قانون حشد الشعبی را به تصویب خواهد رساند و جایگاه آن را به‌عنوان بخشی جدایی‌ناپذیر، تحت فرماندهی فرمانده کل نیروهای مسلح، تثبیت خواهد کرد.»
هیئت دولت عراق روز سه‌شنبه به لایحه جدید مربوط به حشد الشعبی رأی مثبت داد. این لایحه برای بررسی و رأی‌گیری به پارلمان فرستاده شد.
لایحه جدید قرار است جزئیات مربوط به ساختار، وضعیت استخدامی، حقوق و مزایا و بازنشستگی نیروهای حشد الشعبی را تنظیم کند. حشد الشعبی در سال ۲۰۱۶ رسماً بخشی از نیروهای مسلح عراق شد. با این حال، بسیاری از جزئیات اداری و قانونی آن تا کنون روشن نشده بود.
از سوی دیگر، واشینگتن با بخش‌هایی از این قانون جدید مخالفت کرده است. آمریکا گفته این قانون ممکن است نفوذ گروه‌های نزدیک به حکومت ایران را در ساختار امنیتی عراق تقویت کند.
طرح ادغام گروه‌های مسلح در نهادهای رسمی
بر اساس طرحی که الزیدی در ماه سپتامبر به مقام‌های آمریکایی ارائه کرده، گروه‌های مسلح ابتدا باید فعالیت‌های نظامی مستقل خود را متوقف کنند. در ادامه، سلاح‌هایشان به‌تدریج تحت کنترل دولت قرار می‌گیرد.
پس از آن، نیروهای این گروه‌ها در حشد الشعبی یا دیگر نهادهای رسمی امنیتی ادغام خواهند شد. دولت بغداد همچنین در نظر دارد تیپ‌هایی را که خارج از چارچوب رسمی حشد الشعبی فعالیت می‌کنند، در این روند ادغام کند.
اوایل ژوئن، مقام‌های عراقی اعلام کردند اطلاعات مربوط به تسلیحات گروه کتائب امام علی را دریافت کرده‌اند. این اقدام نخستین گام در طرح ادغام توصیف شد. پیش از آن نیز دو گروه نزدیک به ایران، کتائب امام علی و عصائب اهل الحق، اعلام کرده بودند اداره تیپ‌های خود در حشد الشعبی را به دولت واگذار خواهند کرد.
پیشینه گروه‌های مسلح و تنش با آمریکا
عراق میزبان ده‌ها گروه مسلح قدرتمند مورد حمایت ایران است. بسیاری از آن‌ها بخشی از نیروهای بسیج مردمی، یا همان حشد الشعبی، هستند.
بسیاری از این گروه‌ها پس از حمله به رهبری آمریکا به عراق در سال ۲۰۰۳ شکل گرفتند. از سال ۲۰۱۴ و همزمان با نبرد علیه داعش، قدرت و نفوذ بیشتری به دست آوردند.
برخی از گروه‌های عضو حشد الشعبی پس از آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران در اسفند سال گذشته، حملاتی را علیه منافع آمریکا در عراق انجام دادند. در مقابل، واشینگتن نیز حملاتی علیه این گروه‌ها ترتیب داد و سپس پرداخت درآمدهای نفتی عراق را متوقف کرد.
در طول جنگ ۴۰ روزه و دوران آتش‌بس، گزارش‌هایی از حملات این گروه‌ها به کشورهای منطقه منتشر شد. امارات متحده عربی اردیبهشت امسال اعلام کرد پهپادهایی که به سمت نیروگاه هسته‌ای این کشور شلیک شدند، از عراق آمده بودند.
پایان مأموریت ائتلاف به رهبری آمریکا در عراق موضوعی بود که شماری از گروه‌های مسلح نزدیک به ایران آن را پیش‌شرط هرگونه گفت‌وگو درباره محدود کردن فعالیت‌های نظامی خود عنوان کرده بودند. اکنون با پایان این مأموریت، دولت عراق مهلت جدیدی برای خلع‌سلاح این گروه‌ها تعیین کرده است.
