فارسی
شواهد تازه‌ای از فعالیت آتشفشانی در مریخ به دست آمده است. شکاف‌های تازه‌ای در منطقه Alba Mons شناسایی شده‌اند که از وجود کانون‌های فعال در زیر سطح این سیاره حکایت دارند. پژوهشگران معتقدند گازهای اعماق مریخ از طریق این شکاف‌ها به سطح راه پیدا می‌کنند. این گزارش به موضوع فعالیت آتشفشانی مریخ می‌پردازد.
دانشمندان انتشار گاز کلرید هیدروژن را نشانه‌ای از وجود ماگمای داغ در زیر سطح مریخ می‌دانند. این فعالیت آتشفشانی در حال حاضر در وضعیت خفتگی قرار دارد. همچنین، فعالیت آتشفشانی مریخ از محورهای اصلی این گزارش است.
برای پیگیری لحظه‌به‌لحظه مهم‌ترین رویدادها، ما را در سایت PhoenixQ و شبکه‌های اجتماعی سابسکرایب و دنبال کنید.
ردیابی گاز در جو مریخ
مدارگرد TGO، معروف به ردیاب گاز «اگزومارس»، نخستین بار در سال ۲۰۲۱ وجود گاز کلرید هیدروژن را در جو مریخ گزارش کرد. این گاز روی زمین معمولا از دهانه‌های آتشفشانی خارج می‌شود. همین موضوع پژوهشگران را به فکر انداخت که شاید پدیده مشابهی در مریخ نیز در جریان باشد.
غلظت این گاز در جو مریخ با تغییر فصل‌ها نوسان می‌کند. معمولا در زمستان نیمکره شمالی به بالاترین حد می‌رسد و در تابستان تقریبا ناپدید می‌شود. اما پژوهشگران با یک استثنای مهم روبرو شدند. در اوایل تابستان نیمکره شمالی، غلظت این گاز به‌طور غیرمنتظره‌ای افزایش یافت؛ آن هم درست بر فراز شکاف‌های آتشفشانی دامنه‌های Alba Mons.
دانیل مژ، استاد مرکز تحقیقات فضایی آکادمی علوم لهستان و یکی از نویسندگان اصلی این پژوهش، می‌گوید: «یافته‌های ما نشان می‌دهد که مریخ هنوز به اندازه کافی گرمای درونی خود را حفظ کرده است. این گرما فعالیت‌های آتشفشانی را تا دوران نسبتا اخیر ادامه داده و ممکن است همچنان جریان داشته باشند.» این پژوهش در نشریه علمی Science Advances منتشر شده است.
شکاف‌های تازه و نشانه‌های سطحی
پژوهشگران با استفاده از دوربین CaSSIS مدارگرد TGO، منطقه Alba Mons را با دقت بررسی کردند. تصاویر به‌دست‌آمده شکاف‌های باریک و تازه‌ای را نشان دادند. طول برخی از این شکاف‌ها به چند صد متر می‌رسید.
در اطراف این شکاف‌ها، تغییر رنگ‌هایی نیز در سطح مریخ دیده می‌شد. این تغییر رنگ ممکن است ناشی از رسوب موادی باشد که همراه گازهای خروجی از درون سیاره به سطح رسیده‌اند. پدیده مشابهی در اطراف منافذ آتشفشانی روی زمین نیز مشاهده می‌شود.
در زمستان مریخ، دما ممکن است تا منفی ۱۲۰ درجه سانتی‌گراد کاهش یابد. در این شرایط، یخ می‌تواند مسیر شکاف‌ها را مسدود کند. با آغاز تابستان و تصعید یخ‌ها، مسیر خروج گاز دوباره باز می‌شود و ترکیبات حاوی کلر به سطح راه پیدا می‌کنند.
احتمال وجود محیط‌های مناسب برای حیات
این گروه پژوهشی احتمال می‌دهد که نشت گاز با یک مخزن ماگمایی خفته در زیر سطح مریخ ارتباط داشته باشد. اگر مواد مذاب در مسیر حرکت خود با آب‌های زیرزمینی برخورد کنند، ممکن است محیط‌هایی گرم و مناسب برای حیات ایجاد شود.
مژ در این باره می‌گوید: «جست‌وجوی حیات مریخی در شکاف‌های گازده منطقه Alba Mons کاملا منطقی است. اگر سامانه‌های گرمابی در این منطقه فعال باشند، ممکن است مواد و انرژی لازم برای رشد میکروارگانیسم‌ها را فراهم کنند.»
افزون بر این، پژوهشگران معتقدند گازهای آتشفشانی در گذشته مریخ به میزان بیشتری منتشر شده‌اند. این گازها احتمالا در شکل‌گیری جوی متراکم‌تر و اقلیمی گرم‌تر نقش داشته‌اند. چنین شرایطی می‌توانسته امکان وجود آب مایع را در بخش‌های گسترده‌ای از سطح مریخ فراهم کند.
