فارسی
بهای دلار آمریکا در بازار آزاد ایران روز شنبه ۱۱ مهر برای نخستین بار از مرز ۲۷۰ هزار تومان عبور کرد. این رکورد جدید در حالی ثبت شد که روند کاهش ارزش ریال در هفته‌های اخیر شتاب گرفته است. این گزارش به موضوع رکورد دلار در ایران می‌پردازد.
واکنش بانک مرکزی به رکورد دلار
مهدی دارابی، دستیار رئیس کل بانک مرکزی در امور ارزی، شامگاه شنبه در تلویزیون رسمی ایران سخن گفت. او افزایش اخیر نرخ ارز را «موقتی» توصیف کرد. همچنین، رکورد دلار در ایران از محورهای اصلی این گزارش است.
برای پیگیری لحظه‌به‌لحظه مهم‌ترین رویدادها، ما را در سایت PhoenixQ و شبکه‌های اجتماعی سابسکرایب و دنبال کنید.
دارابی گفت اگر اثر تورم در نظر گرفته شود، نرخ واقعی ارز اکنون در همان محدوده‌ای است که در سال‌های ۱۳۹۷ و ۱۳۹۹ قرار داشت. با این حال، او توضیح بیشتری درباره شیوه این محاسبه ارائه نداد.
دارابی به دوره اوج نوسانات سال ۱۳۹۷ اشاره کرد. در آن زمان نرخ دلار به حدود ۱۸ تا ۱۹ هزار تومان رسیده بود. او گفت پس از فروکش کردن «هیجانات و التهابات» بازار، نرخ ارز در آن مقطع کاهش قابل‌توجهی پیدا کرد.
این مقام بانک مرکزی افزود بخشی از افزایش اخیر نرخ ارز ناشی از «تقاضای احتیاطی، سفته‌بازی، تأخیر در ورود کالا و تأخیر در بازگشت ارز صادراتی» است. به گفته او، این عوامل باعث شده‌اند رشد نرخ ارز از تورم پیشی بگیرد.
دارابی همچنین مقام‌های آمریکایی را به «سیگنال‌فروشی» درباره اقتصاد ایران متهم کرد. او گفت اظهارات دولت آمریکا درباره احتمال فروپاشی اقتصاد ایران با هدف تأثیرگذاری بر بازار و نرخ ارز مطرح می‌شود.
پیش‌تر نیز بانک مرکزی در بیانیه‌ای اعلام کرده بود که «سطح فعلی نرخ ارز با متغیرهای بنیادی اقتصاد همخوانی کامل ندارد». این بیانیه با یادآوری دوره‌های مربوط به سال‌های ۱۳۹۷ و ۱۳۹۹ منتشر شد.
انتقاد تحلیلگر اقتصادی از موضع بانک مرکزی
معصومه طاهرخانی، تحلیلگر اقتصادی مقیم لندن، دیدگاه متفاوتی دارد. او به رادیو فردا گفت واکنش بانک مرکزی به وضعیت بازار ارز «صرفاً دفاعیه و برای رفع مسئولیت» است.
جزئیات نوسانات بازار ارز
قیمت فروش دلار در جریان معاملات روز شنبه تا حدود ۲۷۱ هزار تومان بالا رفت. در پایان روز، نرخ دلار در محدوده ۲۶۹ هزار تومان قرار گرفت. یورو نیز در مقاطعی از روز از ۳۰۵ هزار تومان عبور کرد.
روز پنج‌شنبه، دلار در بازار آزاد حدود ۲۵۸ هزار تومان معامله شده بود. بنابراین بهای آن تنها در فاصله دو روز بیش از ۱۳ هزار تومان، معادل حدود پنج درصد، افزایش یافت.
از ۲۳ تیرماه که ارتش آمریکا محاصره دریایی علیه بنادر جنوبی ایران را آغاز کرد، ارزش پول ملی بیش از ۳۱ درصد کاهش یافته است. قیمت دلار در آن زمان حدود ۱۸۶ هزار تومان بود.
خبرگزاری‌های بین‌المللی نیز در بازتاب این رویداد نوشتند که ریال ایران طی یک سال گذشته بیش از نیمی از ارزش خود را از دست داده است.
تورم بالا و فشار اقتصادی
تازه‌ترین آمار مرکز آمار ایران نشان می‌دهد تورم سالانه در شهریور به ۷۳.۶ درصد رسیده است. تورم نقطه‌به‌نقطه نیز به نزدیک ۹۰ درصد رسیده است.
افزون بر این، شاخص قیمت مصرف‌کننده تنها در شهریور نسبت به ماه قبل ۴.۲ درصد افزایش یافته است. این ارقام فشار سنگین اقتصادی بر خانوارها را نشان می‌دهند.
اقدامات بانک مرکزی و قوه قضاییه
بانک مرکزی روز چهارشنبه گذشته از برنامه‌ریزی برای عرضه دو میلیارد دلار اسکناس به بازار خبر داده بود. تلویزیون دولتی روز شنبه اعلام کرد بانک‌های دولتی فروش این میزان ارز را آغاز کرده‌اند.
دارابی پیش‌تر گفته بود بانک مرکزی در تلاش است ابزارهای جایگزینی برای «تقاضای احتیاطی» مردم ایجاد کند. هدف این است که این تقاضا به بازار غیررسمی منتقل نشود. او همچنین از تسهیل بازگشت ارز صادراتی و استفاده بیشتر از درآمدهای صادرات غیرنفتی سخن گفته بود.
در همین حال، قوه قضاییه برخورد با کانال‌ها و صفحاتی را که آنها را عامل «قیمت‌گذاری کاذب ارز» می‌خواند، تشدید کرده است. دادستانی تهران گفته بود بخشی از نوسانات اخیر بازار ارز تحت تأثیر فعالیت برخی عوامل میدانی و صفحات مجازی است.
در نهایت، اقتصاد ایران همزمان زیر فشار جنگ با آمریکا، تحریم‌ها و محاصره دریایی قرار دارد. کاهش درآمدهای ارزی و افزایش نااطمینانی نیز تقاضا برای دلار، دیگر ارزهای خارجی و طلا را افزایش داده است.
