فارسی
جایزه صلح نوبل سال ۲۰۲۶ به ناوی پیلای، حقوقدان ۸۵ ساله اهل آفریقای جنوبی و کمیسر عالی پیشین حقوق بشر سازمان ملل متحد، تعلق گرفت. کمیته نوبل نروژ روز جمعه ۱۷ مهر این تصمیم را اعلام کرد. این جایزه به پاس دهه‌ها تلاش پیلای برای تقویت نهادهای حقوقی بین‌المللی و پاسخگو کردن عاملان جنایات جنگی، جنایت علیه بشریت و نسل‌کشی اهدا شد. این گزارش به موضوع جایزه صلح نوبل ناوی پیلای می‌پردازد.
دلایل انتخاب پیلای
یورگن واتنه فریدنس، رئیس کمیته نوبل نروژ، هنگام اعلام نام برنده گفت این جایزه به شخصیتی تعلق می‌گیرد که با «شجاعت و صداقت استثنایی» راه را برای ایجاد نظمی حقوقی فراگیرتر در جهان هموار کرده است. او تأکید کرد که پیلای در تلاش‌های بین‌المللی برای محاکمه عاملان جنایات نقشی مؤثر داشته است. همچنین، جایزه صلح نوبل ناوی پیلای از محورهای اصلی این گزارش است.
برای پیگیری لحظه‌به‌لحظه مهم‌ترین رویدادها، ما را در سایت PhoenixQ و شبکه‌های اجتماعی سابسکرایب و دنبال کنید.
کمیته نوبل در بیانیه خود هشدار داد که با افزایش شمار جنگ‌ها و درگیری‌ها، قضات و نهادهای حقوق بین‌الملل بیش از پیش هدف حملات سیاسی قرار گرفته‌اند. این کمیته تأکید کرد که حل‌وفصل مسالمت‌آمیز اختلافات بدون حاکمیت قانون در سطح بین‌المللی ممکن نیست. پاسخگو کردن عاملان جنایات و اجرای عدالت برای قربانیان، از پیش‌شرط‌های دستیابی به صلح پایدار است.
ناوی پیلای کیست؟
ناوانتم پیلای، مشهور به ناوی پیلای، در سال ۱۹۴۱ در شهر دوربان آفریقای جنوبی و در خانواده‌ای هندی‌تبار به دنیا آمد. او فعالیت حرفه‌ای خود را در دوران حکومت آپارتاید آغاز کرد. پیلای از نخستین زنان غیرسفیدپوستی بود که در آفریقای جنوبی به حرفه وکالت پرداخت.
او در دوران آپارتاید از مخالفان نظام تبعیض نژادی، از جمله نلسون ماندلا، دفاع کرد. پس از پایان آپارتاید، به دستگاه قضایی آفریقای جنوبی راه یافت. سپس به‌عنوان قاضی در دادگاه بین‌المللی کیفری ویژه رواندا فعالیت کرد.
پیلای در این دادگاه در شکل‌گیری رویه‌های حقوقی مهمی نقش داشت. این رویه‌ها تجاوز جنسی را در شرایط مشخص از مصادیق جنایت علیه بشریت و نسل‌کشی به رسمیت شناختند. او همچنین از قضات دیوان کیفری بین‌المللی بوده است.
از سال ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۴ مسئولیت کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد را بر عهده داشت. در سال‌های اخیر نیز ریاست کمیسیون مستقل تحقیق سازمان ملل درباره وضعیت سرزمین‌های فلسطینی اشغالی را عهده‌دار بوده است. افزون بر این، به‌عنوان قاضی اختصاصی در رسیدگی دیوان بین‌المللی دادگستری به پرونده اتهام نسل‌کشی علیه میانمار مشارکت دارد.
آمار نامزدها و پیشینه جایزه
امسال ۲۸۷ فرد و سازمان نامزد دریافت جایزه صلح نوبل بودند. از این تعداد، ۲۰۸ نامزد فردی و ۷۹ نامزد سازمانی بودند. جایزه صلح نوبل سال گذشته به ماریا کورینا ماچادو، رهبر مخالفان ونزوئلا، تعلق گرفته بود.
از ایران نیز شیرین عبادی در سال ۲۰۰۳ و نرگس محمدی در سال ۲۰۲۳ برنده این جایزه شده‌اند. جایزه امسال به ارزش ۱۲ میلیون کرون سوئد، معادل حدود یک میلیون و ۲۰۰ هزار دلار، روز دهم دسامبر در مراسمی در اسلو اهدا خواهد شد.
واکنش‌های بین‌المللی
معرفی ناوی پیلای به‌عنوان برنده جایزه نوبل صلح واکنش‌های متعددی را به دنبال داشت. سیریل رامافوسا، رئیس‌جمهور آفریقای جنوبی، این اهدا را «پاسداشت شجاعت و صداقت این مدافع حقوق بشر» توصیف کرد. او گفت: «این، بزرگداشتی جدی و شایسته از شجاعت، صداقت و یک‌عمر تعهد او به عدالت است.»
رئیس کمیسیون اتحادیه اروپا، اورسلا فون‌در لاین، پیلای را «قهرمان تلاش برای حاکمیت قانون به‌جای زورگویی» خواند. او در شبکه X نوشت که پیلای «مدافع آزاردیدگان، آسیب‌پذیرها، ساکت‌نگه‌داشته‌شده‌ها و طردشدگان است.» فون‌در لاین تأکید کرد که «در جهانی که بیش از هر زمان دیگری محتاج عدالت است، شجاعت و صراحت اخلاقی او راهنماهایی با ارزش فوق‌العاده به‌شمار می‌آیند.»
فولکر تورک، کمیسر حقوق بشر سازمان ملل متحد، این جایزه را «یک پیروزی جمعی برای حقوق بشر» توصیف کرد. تورک که در فاصله سال‌های ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۴ با پیلای همکار بوده، او را «تجسم حقوق بین‌الملل» خواند. او همچنین تأکید کرد که «بدیهی است به سازوکاری همچون دیوان کیفری بین‌المللی برای رسیدگی به جنایات بین‌المللی نیاز داریم.»
دیوان کیفری بین‌المللی نیز با صدور بیانیه‌ای، این جایزه را «نظر به حملات جاری به قانون بین‌الملل» دارای «اهمیتی ویژه» توصیف کرد.
واکنش تند اسرائیل
اسرائیل و دولت فعلی آمریکا از منتقدان جدی دیوان کیفری بین‌المللی هستند. آمریکا به خواسته دونالد ترامپ، قضات ارشد این دادگاه بین‌المللی را در فهرست تحریم‌ها قرار داده است.
پیلای تا سال گذشته ریاست کمیسیون ویژه سازمان ملل درباره اراضی اشغالی فلسطینی را بر عهده داشت. او در گزارشی که زیر نظرش منتشر شد، اسرائیل را به «ارتکاب نسل‌کشی در نوار غزه» متهم کرد. اسرائیل این اتهام را «مفتضحانه» خواند و با قاطعیت رد کرد.
اسرائیل روز جمعه به برگزیده شدن پیلای واکنشی خشم‌گینانه نشان داد. وزارت خارجه این کشور در پیامی تند در شبکه X نوشت: «حالا که کمیته نوبل از بزرگترین دروغ قرن ۲۱ قدردانی کرده، قطعاً یوزف گوبلز در جهنم به رقص و پایکوبی مشغول است.» گوبلز وزیر تبلیغات آلمان نازی بود و در گسترش یهودی‌ستیزی و کشتار یهودیان نقش ویژه‌ای داشت.
واکنش پیلای پس از اعلام جایزه
ناوی پیلای دقایقی پس از اعلام برنده شدنش در نورنبرگ با خبرنگاران گفت‌وگو کرد. او این جایزه را به «همه نجات‌یافتگان از جرایم بین‌المللی» تقدیم کرد.
پیلای تأکید کرد که در دورانی زندگی می‌کنیم که «حقوق بشر و به‌ویژه دیوان کیفری بین‌المللی به‌شکلی فزاینده تحت فشار و حمله هستند.» او گفت: «باید برای دفاع از حاکمیت قانون در کنار هم بایستیم.»
این قاضی ۸۵ ساله با اشاره به گزارش غزه گفت: «آخرین کاری که انجام دادم، ارائه گزارش غزه بود که در آن، رفتار اسرائیل در این باریکه را مصداق نسل‌کشی اعلام کردم.» او افزود که یکی از واکنش‌ها به آن گزارش، «تقدیر از شجاعت من در تهیه گزارش» بوده است. در نهایت پیلای گفت که شگفت‌زده شده؛ چون نمی‌فهمد «چرا برای گفتن حقیقت باید شجاع باشیم؟»
