فارسی
کمیته نوبل نروژ روز جمعه اعلام کرد که جایزه صلح نوبل ۲۰۲۵ به ناوانتم «ناوی» پیلای، قاضی اهل آفریقای جنوبی، تعلق گرفته است. این جایزه به پاس «تلاش‌هایش برای ارتقای صلح و حقوق بین‌الملل» به او اهدا شد. این گزارش به موضوع جایزه صلح نوبل ناوی پیلای می‌پردازد.
هیئت داوران در بیانیه خود اعلام کرد که پیلای دولت‌ها و سران کشورها را پاسخگو ساخته است. همچنین به قربانیان خشونت و درگیری‌ها امید بخشیده و در طول دوران حرفه‌ای طولانی خود، قطب‌نمای اخلاقی برجسته‌ای را به نمایش گذاشته است. همچنین، جایزه صلح نوبل ناوی پیلای از محورهای اصلی این گزارش است.
برای پیگیری لحظه‌به‌لحظه مهم‌ترین رویدادها، ما را در سایت PhoenixQ و شبکه‌های اجتماعی سابسکرایب و دنبال کنید.
پیوند میان دفاع از ماندلا تا قضاوت بین‌المللی
کمیته نوبل در توضیح خود نوشت: «رشته‌ای به هم پیوسته، فعالیت‌های اولیه پیلای در دفاع از نلسون ماندلا و سایر معترضان به آپارتاید را به دوران وکالت و قضاوتش در برخی از مهم‌ترین پرونده‌های قضایی بین‌المللی عصر ما پیوند می‌دهد.»
پیلای در سال ۱۹۶۷ به عنوان نخستین زن، یک دفتر وکالت در استان زادگاهش «ناتال» افتتاح کرد. او پس از آن به دفاع از فعالان ضدآپارتاید پرداخت. در این دوران شکنجه‌ها را افشا کرد و در احقاق حقوق زندانیان نقش داشت.
این قاضی ۸۵ ساله از سال ۲۰۰۳ تا ۲۰۰۸ در دیوان کیفری بین‌المللی (ICC) در لاهه خدمت کرد. از سوی دیگر، از سال ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۴ نیز به عنوان کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد فعالیت داشت.
افزون بر این، پیلای ریاست کمیسیون تحقیق سازمان ملل درباره سرزمین‌های اشغالی فلسطینی را بر عهده داشت. این کمیسیون سال گذشته به این نتیجه رسید که اسرائیل در نوار غزه دست به «نسل‌کشی» زده است. اسرائیل این گزارش را «رسوا و انزجارآمیز» خواند و آن را رد کرد.
تماس ناموفق با برنده جایزه
یورگن واتنه فریدنس، رئیس کمیته نوبل، اعلام کرد که موفق به تماس با پیلای نشده است. او پیامی برای برنده جایزه فرستاد: «اگر دیدی یک شماره از نروژ با تو تماس می‌گیرد، لطفاً پاسخ بده؛ ما خیلی دوست داریم با تو صحبت کنیم.»
واکنش دفتر حقوق بشر سازمان ملل
دفتر حقوق بشر سازمان ملل متحد از اعلام برنده شدن رئیس سابق خود استقبال کرد. این دفتر از تعهد و تلاش‌های طولانی‌مدت پیلای در راه حقوق بشر تجلیل کرد.
شابیا مانتو، سخنگوی این دفتر، در جمع خبرنگاران در ژنو گفت: «این یک خبر فوق‌العاده است. ما به تلاش و تعهد بیشتری برای حقوق بشر نیاز داریم.» او تأکید کرد که مهم است جایزه نوبل به کسانی اهدا شود که علیه نقض حقوق بشر صدا برمی‌آورند.
مانتو افزود: «ما امیدواریم این جایزه دیگران را تشویق کند تا همچنان صدای خود را برای حمایت از حقوق بشر همه مردم در سراسر جهان بلند کنند.»
نامزدها و رازی پنجاه‌ساله
در مجموع، امسال ۲۸۷ نامزد برای جایزه صلح نوبل پیشنهاد شده بودند. این تعداد شامل ۲۰۸ فرد و ۷۹ سازمان بود. البته راستی‌آزمایی این نامزدی‌ها در حال حاضر ممکن نیست، چرا که فهرست نامزدها تا ۵۰ سال محرمانه باقی می‌ماند.
بر اساس گزارش‌های رسانه‌ای، نام افرادی چون پاپ لئوی چهاردهم، جولیا ناوالنایا (بیوه الکسی ناوالنی) و گرتا تونبرگ در این فهرست بوده است. همچنین دیوان کیفری بین‌المللی (ICC) نیز به عنوان یکی از شانس‌های دریافت جایزه مطرح شده بود.
تنها افراد مشخصی حق ارائه پیشنهاد نامزدی دارند. این افراد شامل اعضای پارلمان‌ها و دولت‌های ملی، سران کشورها، برندگان قبلی نوبل، مدیران سازمان‌های بین‌المللی و استادان برجسته دانشگاهی در رشته‌های مرتبط هستند. هیچ فردی نمی‌تواند خودش را برای این جایزه پیشنهاد کند.
رویداد بی‌سابقه در سال گذشته
جایزه صلح نوبل پنجمین جایزه نوبلی بود که در این هفته اعطا شد. پیش از آن جوایز ادبیات، شیمی، فیزیک و پزشکی اعلام شده بودند.
در سال ۲۰۲۴، ماریا کورینا ماچادو، رهبر اپوزیسیون ونزوئلا، برنده جایزه صلح نوبل شده بود. او مدال نوبل خود را بعداً به دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، اهدا کرد. این اتفاق در تاریخ ۱۲۵ ساله این جایزه بی‌سابقه بود. ترامپ مدت‌هاست ادعای شایستگی برای دریافت این جایزه را دارد و گفته می‌شود امسال نیز نامزد شده بود.
مراسم اهدا در اسلو
جایزه صلح نوبل ارزشی معادل ۱۲ میلیون کرون سوئد دارد که حدود ۱.۰۷ میلیون یورو می‌شود. مراسم اهدای این جایزه روز ۱۰ دسامبر در اسلو برگزار خواهد شد.
این تاریخ سالگرد درگذشت آلفرد نوبل است. نوبل صنعتگر سوئدی بود که جوایز نوبل را در وصیت‌نامه سال ۱۸۹۵ خود پایه‌گذاری کرد. جایزه صلح نوبل تنها جایزه‌ای است که مراسم اهدای آن در اسلو برگزار می‌شود، نه استکهلم. این سنت از نخستین دوره اهدای جوایز نوبل در سال ۱۹۰۱ ادامه دارد.
در ادامه این هفته، روز دوشنبه نیز «جایزه بانک مرکزی سوئد در علوم اقتصادی به یاد آلفرد نوبل» اعطا خواهد شد. این جایزه به طور رسمی یک «جایزه نوبل» محسوب نمی‌شود، چرا که ریشه در وصیت‌نامه نوبل ندارد. با این حال، بر اساس سنت، همواره پس از جوایز اصلی نوبل اعطا می‌شود.
سایر برندگان نوبل ۲۰۲۵
آن کارسون، شاعر و جستارنویس کانادایی، برنده جایزه نوبل ادبیات امسال شد. آکادمی سوئد او را به دلیل «مجموعه آثار جسورانه و نوآورانه» ستود.
جایزه نوبل شیمی امسال به آنری ب. کاگان، دانشمند فرانسوی، و کنسو سوآی، دانشمند ژاپنی، تعلق گرفت. این دو به پاس «کشف اثرات غیرخطی و خودکاتالیزی در سنتز آلی نامتقارن» برنده شدند.
جایزه نوبل فیزیک نیز به فرانسیس هالزن، استاد دانشگاه ویسکانسین-مدیسن و فیزیکدان بلژیکی، اعطا شد. او این جایزه را به دلیل «مشارکت‌های تعیین‌کننده در رصدخانه نوترینوی IceCube و کشف نوترینوهای پرانرژی با منشأ اخترفیزیکی» دریافت کرد.
در نهایت، جایزه نوبل پزشکی به پتر هگمان و گئورگ ناگل از آلمان و کارل دایسروت از آمریکا رسید. این سه پژوهشگر به دلیل کشفیاتشان درباره کانال‌های یونی حساس به نور و توسعه روش «اپتوژنتیک» برنده شدند.
