آژانس بینالمللی انرژی (IEA) اعلام کرد که تداوم اختلال در تنگه هرمز بر اثر جنگ ایران میتواند تا سال ۲۰۳۵ وابستگی جهان به انتقال نفت از این آبراه را بیش از ۹۰ درصد کاهش دهد. این آژانس همچنین هشدار داد که واکنش کشورها به بحران انرژی ممکن است تقاضای جهانی نفت را تا آن زمان بیش از چهار درصد کمتر از پیشبینیهای کنونی کند. این گزارش به موضوع کاهش وابستگی به تنگه هرمز میپردازد.
کاهش شدید عبور نفت از تنگه هرمز
گزارش سالانه «چشمانداز جهانی انرژی ۲۰۲۶» روز پنجشنبه ۲۸ آبان منتشر شد. بر اساس این گزارش، در صورت ادامه خطرات کشتیرانی و سرمایهگذاری در مسیرهای جایگزین، نیاز به انتقال نفت از تنگه هرمز از حدود ۲۰ میلیون بشکه در روز پیش از جنگ به ۸.۵ میلیون بشکه در سال ۲۰۳۰ کاهش مییابد. در ادامه این روند، این رقم در سال ۲۰۳۵ به کمتر از دو میلیون بشکه در روز میرسد. همچنین، کاهش وابستگی به تنگه هرمز از محورهای اصلی این گزارش است.
برای پیگیری لحظهبهلحظه مهمترین رویدادها، ما را در سایت PhoenixQ و شبکههای اجتماعی سابسکرایب و دنبال کنید.
با این حال، این کاهش بیش از ۹۰ درصدی مشروط به اجرای مجموعهای از اقدامات است. احداث خطوط لوله جدید، افزایش تولید نفت در مناطق دیگر و کاهش تقاضای کشورهای واردکننده از جمله این شرایط هستند. آژانس تأکید کرده که این ارقام پیشبینی قطعی آینده نیستند.
تنگه هرمز پیش از آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران در نهم اسفند ۱۴۰۴، مسیر انتقال حدود یکپنجم نفت و گاز طبیعی مایع جهان بود. بر اساس گزارش IEA، اختلال در این آبراه تاکنون به کاهش تجمعی عرضه نفت خلیج فارس به میزان ۲.۸ میلیارد بشکه و کاهش عرضه گاز به میزان ۶۰ میلیارد مترمکعب منجر شده است.
فاتح بیرول، مدیر اجرایی این نهاد مستقر در پاریس، گفت: «هیچ مسیر معتبری نمیبینم که جهان انرژی بتواند به وضعیت پیش از این بحران بازگردد.» آژانس نیز تأکید کرده که جنگ خاورمیانه بزرگترین اختلال در عرضه انرژی در تاریخ جهان را ایجاد کرده است.
در همین زمینه، روزنامه والاستریت جورنال در ۲۸ مهر گزارش داده بود که در ماه سپتامبر حدود ۴۰ درصد نفت خام غیرایرانی خلیج فارس از مسیرهایی غیر از تنگه هرمز صادر شده؛ در حالی که این سهم پیش از جنگ تنها ۱۷ درصد بود.
کاهش احتمالی تقاضای نفت و شتاب گرفتن برقیسازی
گزارش IEA در سناریویی با عنوان «واکنش مضاعف» پیشبینی کرده که تقاضای جهانی نفت در سال ۲۰۳۵ روزانه حدود ۴.۴ میلیون بشکه کمتر از سناریوی سیاستهای اعلامشده کنونی باشد. بر این اساس، مصرف جهانی نفت در آن سال به حدود ۹۷ میلیون بشکه در روز میرسد؛ در مقابل برآورد ۱۰۱ میلیون بشکه در سناریوی پایه.
آژانس گسترش خودروهای برقی را یکی از عوامل اصلی کاهش وابستگی به نفت معرفی کرده است. بر اساس این گزارش، خودروهای برقی میتوانند تا سال ۲۰۳۵ جایگزین مصرف روزانه بیش از ۱۱ میلیون بشکه نفت شوند. افزون بر این، انرژیهای تجدیدپذیر و انرژی هستهای نیز میتوانند در سالهای آینده رشد چشمگیری داشته باشند.
با این حال، آژانس هشدار داده که محدودیت شبکههای انتقال برق و کمبود زیرساختهای شارژ ممکن است سرعت این روند را کاهش دهد. همچنین نگرانیهای امنیت انرژی ممکن است در برخی کشورهای آسیایی به استفاده طولانیتر از زغالسنگ داخلی منجر شود.
در نهایت، آژانس بینالمللی انرژی تأکید دارد که آینده بازار نفت و گاز به مدت ادامه بحران و تصمیمهای دولتها برای کاهش وابستگی به واردات انرژی بستگی دارد. تداوم درگیریها در خلیج فارس میتواند سرمایهگذاری در بخش انرژی را برای دهههای آینده تحت تأثیر قرار دهد.
فارسی
















































