توقف تجارت امارات با ایران؛ فشار تازه بر اقتصاد تهران

امارات متحده عربی از توقف تجارت با ایران و قطع همه تراکنش‌های مالی با جمهوری اسلامی خبر داد. این تصمیم شامگاه سه‌شنبه ۲۷ مرداد اعلام شد. ابوظبی دلیل این تصمیم را افزایش تنش‌های منطقه‌ای عنوان کرد. وزارت خارجه امارات گفت این وضعیت امنیت منطقه و جهان را تهدید می‌کند. با این حال، مقام‌های اماراتی درباره دامنه دقیق این تصمیم توضیح بیشتری ارائه نکردند.

تصمیم ابوظبی پس از شناسایی موشک‌های ایرانی

عفراء الحاملی، مدیر ارتباطات راهبردی وزارت خارجه امارات، این تصمیم را اعلام کرد. او گفت همه تجارت و تراکنش‌های مالی با ایران تا اطلاع ثانوی متوقف می‌شود. الحاملی همچنین ادعاهای مطرح‌شده درباره روابط اقتصادی دو کشور را رد کرد. او جزئیات بیشتری درباره این ادعاها ارائه نکرد.

این بیانیه چند ساعت پس از اعلام وزارت دفاع امارات منتشر شد. وزارت دفاع گفت نیروهای این کشور دو موشک بالستیک را شناسایی کرده‌اند. مقام‌های اماراتی گفتند یکی از موشک‌ها خارج از آب‌های سرزمینی سقوط کرد. موشک دیگر داخل آب‌های سرزمینی امارات فرود آمد.

وزارت دفاع امارات همچنین گفت بررسی‌های اولیه مسیر موشک‌ها را بررسی کرده است. طبق این ارزیابی، موشک‌ها احتمالاً کشتی‌های عبوری را هدف گرفته بودند. این ادعا می‌تواند تنش میان تهران و ابوظبی را بیشتر کند.

تهران شلیک موشک به امارات را رد کرد

اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی، این ادعا را رد کرد. او گزارش شلیک موشک از ایران به سوی امارات را «بی‌اساس» خواند. بقائی همچنین از رفتار ابوظبی انتقاد کرد.

او گفت چنین اقدامی با اصل حسن همجواری سازگار نیست. بقائی همچنین این اقدام را مانعی برای تلاش‌های منطقه‌ای دانست. به گفته او، کشورهای منطقه باید برای کاهش ناامنی تلاش کنند.

با این حال، اختلاف میان دو کشور تنها به موشک‌ها محدود نمی‌شود. روابط تهران و ابوظبی طی هفته‌های گذشته بار دیگر تنش‌آلود شده است. چند نفتکش اماراتی نیز در تنگه هرمز هدف حمله قرار گرفته‌اند. ابوظبی ایران را مسئول این حملات دانسته است.

توقف تجارت با ایران چه اثری دارد؟

توقف تجارت با ایران می‌تواند فشار اقتصادی قابل‌توجهی بر جمهوری اسلامی ایجاد کند. امارات پیش از آغاز جنگ یکی از شرکای اصلی تجاری ایران بود. این کشور همچنین مسیر مهمی برای واردات و بازصادرات کالا به ایران محسوب می‌شد.

بر اساس آمار سازمان تجارت جهانی، تجارت دو کشور در سال ۲۰۲۴ حدود ۲۸ میلیارد دلار بود. امارات همچنین یکی از مسیرهای مهم ارتباط ایران تحریم‌شده با بازارهای خارجی محسوب می‌شد.

بنابراین، محدودیت‌های تازه می‌تواند تجارت خارجی ایران را دشوارتر کند. این تصمیم همچنین می‌تواند هزینه انتقال پول و خرید کالا را افزایش دهد. در نتیجه، فشار اقتصادی ممکن است به بخش‌های مختلف بازار ایران منتقل شود.

بنادر جنوبی ایران در معرض فشار بیشتر

پیامدهای این تصمیم احتمالاً فقط به سطح کلان اقتصاد محدود نمی‌شود. بخش‌هایی از اقتصاد شهرهای جنوبی ایران ارتباط نزدیکی با تجارت امارات دارند. بنادر گناوه، دیلم و بوشهر از جمله این مناطق هستند.

بخش قابل‌توجهی از فعالیت اقتصادی این مناطق به تجارت دریایی وابسته است. محدودیت‌های بانکی و تجاری می‌تواند فعالیت بازرگانان و صاحبان کسب‌وکار را کاهش دهد. همچنین هزینه واردات برخی کالاها ممکن است افزایش پیدا کند.

در چنین شرایطی، فشار اقتصادی می‌تواند مستقیماً به زندگی مردم منتقل شود. کاهش تجارت همچنین ممکن است درآمد برخی کسب‌وکارهای مرزی و بندری را کاهش دهد.

روابط اقتصادی تهران و ابوظبی پیش از بحران

روابط اقتصادی ایران و امارات طی سال‌های گذشته اهمیت زیادی داشته است. امارات برای ایران تنها یک شریک تجاری نبود. این کشور یکی از مهم‌ترین مسیرهای مالی و تجاری ایران نیز محسوب می‌شد.

در روزهای پیش از امضای تفاهم‌نامه موسوم به «اسلام‌آباد»، گزارش‌هایی درباره منابع مالی ایران منتشر شد. رویترز به نقل از چهار منبع از توافق احتمالی درباره میلیاردها دلار خبر داده بود.

دو منبع رقم این توافق را ۱۰ میلیارد دلار اعلام کردند. آنها گفتند بیش از سه میلیارد دلار نیز منتقل شده است. دو منبع دیگر رقم توافق را ۲۰ میلیارد دلار اعلام کردند.

رویترز نتوانست منشأ این منابع را به‌طور مستقل مشخص کند. دولت امارات نیز انتقال دارایی‌های مسدودشده ایران را رد کرد. ابوظبی گفت هیچ دارایی مسدودشده‌ای از ایران آزاد یا منتقل نشده است.

آیا بحران وارد مرحله تازه‌ای شده است؟

تصمیم تازه امارات می‌تواند نشانه تغییر جدی در روابط اقتصادی دو کشور باشد. ابوظبی پیش‌تر نیز در واکنش به حملات ایران اقدامات دیگری انجام داده بود. امارات سفیر خود را از تهران فراخواند.

این کشور همچنین برخی مراکز ایرانی را تعطیل کرد. مقام‌های اماراتی در ادامه مجوز اقامت برخی ایرانیان را لغو کردند. اکنون توقف مبادلات مالی و تجاری می‌تواند فشار بیشتری ایجاد کند.

در همین حال، منطقه همچنان با وضعیت نامطمئن امنیتی روبه‌رو است. تنگه هرمز نیز همچنان یکی از کانون‌های اصلی این بحران محسوب می‌شود. هرگونه اختلال بیشتر می‌تواند بازار انرژی و تجارت منطقه را تحت تأثیر قرار دهد.

در نهایت، تصمیم امارات می‌تواند هزینه‌های اقتصادی رویارویی منطقه‌ای را افزایش دهد. برای ایران، از دست دادن یک مسیر مهم تجاری و مالی اهمیت ویژه‌ای دارد. برای امارات نیز این تصمیم خطر کاهش تجارت و افزایش ناامنی منطقه‌ای را به همراه دارد.