فارسی
گروهی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی طرح ساماندهی فضای مجازی را برای افزایش نظارت بر اینترنت آماده کرده‌اند. این طرح چهارم شهریور به مجلس ارائه شد. با این حال، مجلس هنوز زمان بررسی و رأی‌گیری آن را مشخص نکرده است.
طرح تازه نسخه اصلاح‌شده طرحی قدیمی‌تر با نام «صیانت از فضای مجازی» است. آن طرح پس از موج گسترده مخالفت‌ها و انتقادها کنار رفت. نمایندگان در نسخه جدید برخی بخش‌های جنجالی طرح پیشین را حذف کرده‌اند. با این حال، منتقدان همچنان هدف اصلی آن را افزایش کنترل حکومت بر اینترنت می‌دانند.
تمرکز بیشتر اختیار اینترنت در شورای عالی فضای مجازی
پیش‌نویس تازه جایگاه شورای عالی فضای مجازی را در سیاست‌گذاری اینترنت پررنگ‌تر می‌کند. این شورا مسئولیت مهمی در زمینه مقررات‌گذاری و فیلترینگ اینترنت دارد. رهبر جمهوری اسلامی نیز اعضای این شورا را انتخاب و منصوب می‌کند.
پویش عزیزالدین، کارشناس امنیت سایبری مقیم اسلوونی، درباره این طرح با رادیو فردا گفت‌وگو کرده است. او می‌گوید شورای عالی فضای مجازی چند نقش مهم را هم‌زمان در اختیار خواهد داشت.
«برای پیگیری لحظه‌به‌لحظه مهم‌ترین رویدادها، ما را در سایت PhoenixQ و شبکه‌های اجتماعی سابسکرایب و دنبال کنید.»
به گفته عزیزالدین، شورا مقررات را تصویب می‌کند و اجرای آنها را نیز دنبال خواهد کرد. او همچنین معتقد است شورا بر اجرای مقررات نظارت می‌کند و نقش داوری خواهد داشت.
این کارشناس می‌گوید طرح جدید ابزارهای گوناگون کنترل اینترنت را در اختیار همین شورا قرار می‌دهد. از نگاه او، طرح اختیار وزارت ارتباطات را کاهش می‌دهد. در نتیجه، شهروندان امکان کمتری برای پیگیری تصمیم‌های نهادهای اینترنتی خواهند داشت.
شناسایی کاربران و محدودیت بیشتر برای پلتفرم‌ها
طرح ساماندهی فضای مجازی ارائه‌دهندگان خدمات اینترنتی را به شناسایی کاربران ملزم می‌کند. چنین الزامی می‌تواند فعالیت ناشناس کاربران در فضای مجازی را دشوارتر کند.
پلتفرم‌ها نیز در صورت رعایت نکردن مقررات با جریمه روبه‌رو می‌شوند. آنها همچنین ممکن است مجوز فعالیت خود را از دست بدهند. به گفته عزیزالدین، این شرایط می‌تواند اینترنتی محدودتر و زیر نظارت بیشتر ایجاد کند.
نسخه جدید برخی بخش‌های بحث‌برانگیز طرح صیانت را کنار گذاشته است. جرم‌انگاری استفاده از وی‌پی‌ان یکی از این موارد است. با این حال، بخش‌های مهم دیگری همچنان در متن پیشنهادی حضور دارند.
بر اساس پیش‌نویس، پلتفرم‌های خارجی باید در ایران نمایندگی داشته باشند. پلتفرم‌های داخلی نیز در صورت نقض مقررات با جریمه‌های سنگین روبه‌رو می‌شوند. لغو مجوز فعالیت نیز یکی دیگر از پیامدهای احتمالی نقض مقررات خواهد بود.
منتقدان: نام طرح تغییر کرده است، نه هدف آن
عزیزالدین طرح تازه را ایده‌ای جدید نمی‌داند. او معتقد است طرح‌های محدودکننده اینترنت هر بار با نامی تازه بازمی‌گردند.
این دیدگاه در حالی مطرح می‌شود که طراحان نسخه جدید برخی بندهای جنجالی گذشته را حذف کرده‌اند. بنابراین، میان کاهش برخی محدودیت‌ها و حفظ ساختار اصلی کنترل اینترنت تفاوت وجود دارد.
طرح تازه همچنین در شرایطی به مجلس رسیده که فضای امنیتی کشور افزایش یافته است. جنگ آمریکا و ایران این شرایط را تشدید کرده و حضور نیروهای امنیتی را در شهرها افزایش داده است.
در همین دوره، مقام‌های جمهوری اسلامی دسترسی شهروندان به اینترنت را برای نزدیک به سه ماه تقریباً به‌طور کامل قطع کردند. منتقدان می‌گویند شرایط جنگی می‌تواند زمینه اجرای کنترل‌های گسترده‌تر اینترنتی را فراهم کند.
اختلاف در دولت بر سر آینده اینترنت
پیش‌نویس طرح ساماندهی فضای مجازی با مخالفت‌هایی در بدنه دولت نیز روبه‌رو شده است. وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات از جمله نهادهای مخالف یا منتقد این رویکرد معرفی شده‌اند.
دولت مسعود پزشکیان بارها بر کاهش محدودیت‌های اینترنتی تأکید کرده است. دولت تلاش کرده خود را با خواست بخشی از جامعه برای دسترسی آزادتر به اینترنت همراه نشان دهد.
با این حال، تصمیم‌های کلان درباره سیاست اینترنت تنها در اختیار دولت نیست. نقش رهبر جمهوری اسلامی و شورای عالی فضای مجازی در این زمینه بسیار پررنگ است.
سرنوشت طرح ساماندهی فضای مجازی در مجلس
اکنون پرسش اصلی، سرنوشت طرح ساماندهی فضای مجازی در مجلس است. هنوز زمان بررسی نهایی و رأی‌گیری درباره این پیش‌نویس مشخص نشده است.
اگر مجلس طرح را دنبال کند، بخش مهمی از اختلاف میان دولت و جریان‌های حامی محدودیت اینترنت دوباره آشکار خواهد شد. دولت از کاهش محدودیت‌ها سخن می‌گوید. در مقابل، طراحان طرح بر افزایش نظم و نظارت بر فضای مجازی تأکید دارند.
در نهایت، نحوه بررسی طرح و تصمیم نهادهای بالادستی مسیر آینده اینترنت را مشخص خواهد کرد. نسخه تازه، برخی بندهای طرح صیانت را کنار گذاشته است. با این حال، منتقدان همچنان درباره افزایش نظارت و محدودیت اینترنت هشدار می‌دهند.
مجلس پیش‌نویس تازه‌ای برای ساماندهی فضای مجازی آماده کرده است. طرح جدید برخی بندهای جنجالی طرح صیانت را حذف کرده، اما منتقدان همچنان از افزایش نظارت و محدودیت اینترنت می‌گویند.
#طرح_ساماندهی_فضای_مجازی #اینترنت #طرح_صیانت #مجلس #فیلترینگ #سانسور #فضای_مجازی #وزارت_ارتباطات #اینترنت_ایران
