فارسی
دادگاه کیفری بین‌المللی (ICC) برنده جایزه ساخاروف سال ۲۰۲۶ شد. این جایزه مهم‌ترین تقدیر حقوق بشری اتحادیه اروپا به شمار می‌رود. اعطای این جایزه در شرایطی صورت می‌گیرد که ICC به دلیل صدور حکم بازداشت بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، هدف تحریم‌های دولت آمریکا قرار گرفته است. این گزارش به موضوع جایزه ساخاروف دادگاه کیفری بین‌المللی می‌پردازد.
روبرتا متسولا، رئیس پارلمان اروپا، روز پنجشنبه ۳۰ مهر برنده جایزه را اعلام کرد. او گفت: «اتحادیه اروپا بر پایه احترام به چندجانبه‌گرایی و نهادهای بین‌المللی بنا شده است.» متسولا افزود که این جایزه نقش مهم دادگاه در پاسداری از حقوق بین‌الملل و عدالت را به رسمیت می‌شناسد. همچنین، جایزه ساخاروف دادگاه کیفری بین‌المللی از محورهای اصلی این گزارش است.
برای پیگیری لحظه‌به‌لحظه مهم‌ترین رویدادها، ما را در سایت PhoenixQ و شبکه‌های اجتماعی سابسکرایب و دنبال کنید.
واکنش دادگاه کیفری بین‌المللی
ICC در بیانیه‌ای از پارلمان اروپا قدردانی کرد. این نهاد اعلام کرد که جایزه در شرایطی اعطا می‌شود که دادگاه و مقام‌های آن با «چالش‌هایی بی‌سابقه» روبه‌رو هستند.
توموکو آکانه، رئیس دادگاه، به تحریم‌های آمریکا اشاره کرد. او گفت این تحریم‌ها با هدف مختل کردن مأموریت قضایی این نهاد اعمال شده‌اند. آکانه تأکید کرد که جایزه ساخاروف در چنین شرایطی «اهمیتی ویژه» دارد.
رئیس دادگاه همچنین گفت: «این جایزه بار دیگر بر اهمیت نهادهای قضایی مستقل تأکید می‌کند.» او افزود: «در جهانی که با افزایش درگیری‌ها روبه‌رو است، بدون عدالت صلحی وجود ندارد و بدون قانون، امنیتی برقرار نخواهد شد.»
تحریم‌های تازه آمریکا علیه ICC
اعطای جایزه ساخاروف کمتر از دو هفته پس از اعلام تحریم‌های تازه آمریکا علیه ICC صورت گرفت. دولت دونالد ترامپ این تحریم‌ها را با هدف مختل کردن فعالیت‌های روزمره دادگاه وضع کرده است. قرار است این تحریم‌ها شش ماه دیگر اجرایی شوند.
ICC مدت‌هاست با مخالفت دولت آمریکا روبه‌رو است. این مخالفت‌ها پس از صدور حکم بازداشت نتانیاهو و وزیر دفاع پیشین او به اتهام ارتکاب جنایات در جریان جنگ غزه شدت گرفت.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، تهدید کرده است که اگر دادگاه به نگرانی‌های واشینگتن رسیدگی نکند، ایالات متحده برای برچیدن آن «آجر به آجر» تلاش خواهد کرد. دولت ترامپ مشروعیت اقدامات این دادگاه علیه مقام‌های اسرائیلی را زیر سؤال برده است.
در مقابل، اتحادیه اروپا از استقلال ICC دفاع کرده است. این اتحادیه اعلام کرده که برای تضمین ادامه فعالیت این نهاد، آماده انجام «هر اقدام ضروری» در برابر تحریم‌های آمریکا است.
دومین تقدیر بین‌المللی در یک ماه
انتخاب ICC برای جایزه ساخاروف دومین تقدیر بین‌المللی از این نهاد در ماه جاری است. پیش‌تر، در ۱۷ مهرماه، ناوی پیلای جایزه صلح نوبل را دریافت کرد. پیلای قاضی پیشین ICC و کمیسر عالی سابق حقوق بشر سازمان ملل متحد است. دریافت این جایزه از سوی او به‌عنوان نشانه‌ای از حمایت از این دادگاه بین‌المللی تلقی شد.
دو خواهر ایرانی در میان نامزدهای نهایی
ICC امسال در رقابت با دو نامزد دیگر برنده جایزه ساخاروف شد. یکی از این نامزدها ترانه و رومینا رحیمی بودند؛ خواهران دوقلوی ۲۱ ساله ایرانی که به‌عنوان نمادی از معترضان تحت پیگرد جمهوری اسلامی در فهرست نهایی حضور داشتند.
این دو خواهر به دلیل شرکت در اعتراضات ضدحکومتی دی‌ماه ۱۴۰۴ محاکمه شدند. ترانه به اعدام و رومینا به ۲۵ سال زندان محکوم شده‌اند.
سومین نامزد نهایی توندو لیسو، رهبر حزب مخالف چادما در تانزانیا، بود. او در آوریل ۲۰۲۵ بازداشت شد. لیسو به اتهام تحریک مردم به تحریم انتخابات سال گذشته با اتهام خیانت به کشور روبه‌روست و در صورت محکومیت ممکن است به اعدام محکوم شود.
درباره جایزه ساخاروف
جایزه ساخاروف در سال ۱۹۸۸ به نام آندری ساخاروف، دانشمند و دگراندیش شوروی، تأسیس شد. این جایزه هر سال از سوی پارلمان اروپا به افراد یا سازمان‌هایی اهدا می‌شود که در راه دفاع از حقوق بشر، آزادی‌های بنیادین و دموکراسی فعالیت می‌کنند. نامزدها از سوی گروه‌های سیاسی پارلمان اروپا معرفی می‌شوند و برنده را نمایندگان ارشد این پارلمان انتخاب می‌کنند.
مراسم رسمی اهدای جایزه امسال در ماه دسامبر برگزار خواهد شد.
این جایزه پیش‌تر دو بار به ایرانیان تعلق گرفته است. در سال ۲۰۱۲، نسرین ستوده، وکیل دادگستری و فعال حقوق بشر، و جعفر پناهی، فیلم‌ساز، به‌طور مشترک برنده شدند. در سال ۲۰۲۳ نیز پارلمان اروپا این جایزه را به مهسا (ژینا) امینی و جنبش «زن زندگی آزادی» اهدا کرد.
