فارسی
ستار هاشمی، وزیر ارتباطات ایران، بار دیگر ادعاهای مربوط به نقش واتس‌اپ در کشته شدن فرماندهان نظامی جمهوری اسلامی را رد کرد. او روز چهارشنبه، ۲۵ شهریور، گفت که برخی از این فرماندهان در زمانی هدف قرار گرفتند که اینترنت قطع بود. به گفته هاشمی، مسائل پیچیده امنیتی را نمی‌توان صرفاً به اینترنت و پیام‌رسان‌ها نسبت داد.
ادعاهای پیشین درباره نقش واتس‌اپ
پیش‌تر، غلامرضا جلالی، رئیس سازمان پدافند غیرعامل، مدعی شده بود که واتس‌اپ در مکان‌یابی و ترور برخی فرماندهان نقش داشته است. او استفاده از این پیام‌رسان را یکی از راه‌های احتمالی جمع‌آوری اطلاعات درباره مقامات معرفی کرده بود.
برای پیگیری لحظه‌به‌لحظه مهم‌ترین رویدادها، ما را در سایت PhoenixQ و شبکه‌های اجتماعی سابسکرایب و دنبال کنید.
با این حال، این ادعاها با واکنش‌های متعددی روبه‌رو شد. هدیه شادمانی، دختر علی شادمانی، فرمانده پیشین قرارگاه مرکزی خاتم‌الانبیا، گفت پدرش در دوران فرماندهی گوشی و وسایل هوشمند همراه نداشت. او ردیابی فرماندهان ایرانی را پیچیده‌تر از مسئله واتس‌اپ دانست.
افزون بر این، ابوالحسن فیروزآبادی، دبیر پیشین شورای عالی فضای مجازی، نیز این ادعا را رد کرد. او گفت نسبت دادن چنین عملیات‌هایی به واتس‌اپ درست نیست.
در همین حال، دسترسی میلیون‌ها کاربر ایرانی به اینترنت بین‌المللی به مدت ۸۸ روز قطع بود. این محدودیت پیش از آغاز جنگ و در جریان اعتراضات شروع شد. با آغاز جنگ ۴۰ روزه در ۹ اسفند، این محدودیت‌ها تشدید شد. مقامات جمهوری اسلامی دلیل قطعی را «ملاحظات امنیتی» اعلام کردند. از سوی دیگر، منتقدان می‌گفتند هدف اصلی اختلال در جریان آزاد اطلاعات بوده است.
تصمیم جدید درباره پیام‌رسان‌های خارجی
ستاد ویژه ساماندهی و راهبری فضای مجازی روز ۱۵ شهریور ممنوعیت اطلاع‌رسانی دستگاه‌های اجرایی در پیام‌رسان‌های غیربومی را لغو کرد. مقامات دولت گفتند این تصمیم برای حضور مستقیم نهادهای دولتی در سکوهای محل حضور مردم گرفته شده است.
با این حال، این تصمیم با اعتراض برخی مخالفان رفع محدودیت‌های اینترنت روبه‌رو شد. دو روز پس از این تصمیم، گروهی از نمایندگان مجلس سؤالی درباره «علت رفع فیلتر پیام‌رسان واتس‌اپ» از وزیر ارتباطات اعلام وصول کردند.
در همین زمینه، هاشمی یکی از کارکردهای ستاد ویژه را «مانع‌زدایی از مسیر اقتصاد دیجیتال» عنوان کرد. او افزود که برای ارائه اینترنت باکیفیت به مردم، باید مسئله فیلترشکن‌ها و نظام محدودسازی حل شود. با وجود این تصمیم جدید، دسترسی مردم به واتس‌اپ و تلگرام همچنان مسدود است و تنها با فیلترشکن امکان‌پذیر می‌باشد.
ابهام در ساختار حکمرانی فضای مجازی
بحث واتس‌اپ در شرایطی مطرح می‌شود که ساختار تصمیم‌گیری درباره فضای مجازی در ایران دچار تغییر شده است. از سال ۱۳۹۰، سیاست‌گذاری در این حوزه بر عهده شورای عالی فضای مجازی بود. این شورا با حکم علی خامنه‌ای به‌عنوان نهاد مرکزی سیاست‌گذاری تشکیل شده بود.
پس از مرگ علی خامنه‌ای، مجتبی خامنه‌ای به‌عنوان رهبر جمهوری اسلامی معرفی شده است. با این حال، تاکنون هیچ تصویر یا صدایی از او منتشر نشده و تنها شماری پیام مکتوب منسوب به وی در دسترس است.
مسعود پزشکیان روز ۲۲ اردیبهشت امسال، پس از جنگ ۴۰ روزه، ستاد ویژه ساماندهی و راهبری فضای مجازی را تشکیل داد. او محمدرضا عارف، معاون اول خود، را به ریاست این ستاد منصوب کرد. پزشکیان این حکم را با عنوان رئیس‌جمهور و رئیس شورای عالی امنیت ملی امضا کرد.
در حکم تشکیل ستاد، از «بازآرایی ساختارهای تصمیم‌سازی» و «ساماندهی دبیرخانه شورای عالی» به‌عنوان بخشی از مأموریت‌های آن نام برده شده است. با این حال، تاکنون اعلام نشده که شورای عالی فضای مجازی منحل شده یا اختیاراتش به ستاد جدید منتقل شده است. مرز اختیارات این دو نهاد نیز همچنان روشن نیست.
محمد سرافراز، عضو شورای عالی فضای مجازی، چند ماه پیش گفته بود این شورا نزدیک به یک سال است جلسه‌ای برگزار نکرده است. از سوی دیگر، چهار عضو حقیقی شورا با شکایت به دیوان عدالت اداری خواستار ابطال سند تشکیل ستاد شدند. دیوان ابتدا دستور موقت توقف اجرای آن را صادر کرد.
در ادامه، پزشکیان بخشی از ساختار و اختیارات ستاد را اصلاح کرد. بر اساس اصلاحیه، ستاد دیگر مصوبات لازم‌الاجرا صادر نمی‌کند و نظرهایش را به رئیس‌جمهور ارائه می‌دهد. دیوان عدالت اداری پس از این تغییر، شکایت اعضای شورا را رد و پرونده را مختومه کرد.
در نهایت، شماری از اندیشکده‌ها و استادان حوزه فضای مجازی از پزشکیان خواسته‌اند ستاد جدید را منحل کند. آن‌ها همچنین خواستار از سرگیری جلسات شورای عالی فضای مجازی شده‌اند. با وجود این اختلاف‌ها، ستاد ویژه به فعالیت خود ادامه می‌دهد.
