فارسی
درگذشت بهرام بیضایی در ۸۷ سالگی، جامعه هنری ایران را در سوگی عمیق فرو برد. این هنرمند بزرگ روز جمعه، پنجم دیماه ۱۴۰۴، در ایالات متحده آمریکا چشم از جهان فروبست. بیضایی حدود ۱۵ سال پیش به آمریکا مهاجرت کرد. او در طول زندگی خود یکی از ستونهای استوار فرهنگ معاصر ایران بود. آثار او همواره ریشه در سنتهای نمایشی و اساطیر کهن داشت. اکنون خبر درگذشت بهرام بیضایی بازتابهای گستردهای در میان هنرمندان و فعالان مدنی داشته است.
واکنش معماران سینما و تئاتر ایران
اصغر فرهادی، کارگردان برجسته، بیضایی را «آموزگار بزرگ» خود نامید. فرهادی او را ایرانیترین هنرمند زمانه ما توصیف کرد. او مرگ استاد را در دوری از وطن بسیار تلخ دانست. جعفر پناهی نیز بر پایداری و ثبات قدم بیضایی تأکید ورزید. پناهی معتقد است که او هرگز زبان و باور خود را واگذار نکرد. علاوه بر این، نیکی کریمی و شهاب حسینی نیز پیامهای تسلیت صادر کردند. هنرمندان بسیاری در شبکههای اجتماعی یاد این استاد گرانقدر را گرامی داشتند. محمدرضا شفیعی کدکنی، شاعر بزرگ، نیز با انتشار شعری از او تقدیر کرد. حسن فتحی نیز او را گوهری نایاب برای فرهنگ ایران دانست. «برای پیگیری لحظهبهلحظه مهمترین رویدادها، ما را در سایت PhoenixQ و شبکههای اجتماعی سابسکرایب و دنبال کنید.»
بازتابهای اجتماعی و پیامهای مدنی
بسیاری از کاربران فضای مجازی معتقدند که بیضایی هرگز نمیمیرد. آنها او را از جاودانگان هنر و ادب ایران زمین میدانند. علاوه بر هنرمندان، چهرههای سیاسی و مدنی نیز واکنش نشان دادند. رضا پهلوی این فقدان را برای فرهنگ ایران بسیار بزرگ توصیف کرد. از سوی دیگر، پوری بنایی به بیمهریهای صورتگرفته نسبت به او اشاره کرد. او خروج بیضایی از وطن را نتیجه نامهربانیها دانست. حامد اسماعیلیون نیز به موضوع سانسور و فشار بر هنرمندان اشاره کرد. همچنین مصطفی تاجزاده از زندان اوین پیامی برای بزرگداشت او فرستاد. او تأکید کرد که مردم قدر هنرمندان واقعی خود را میدانند.
جایگاه بینالمللی و میراث دانشگاهی
گروه مطالعات ایرانشناسی دانشگاه استنفورد یاد این نمایشنامهنویس بزرگ را گرامی داشت. عباس میلانی، مدیر این گروه، بیضایی را «فخر ادبیات پارسی» خواند. جالب است که بیضایی درست در روز تولد خود درگذشت. این روز به احترام او و اکبر رادی، روز نمایشنامهنویس نام دارد. چهرههای جهانی مانند پیتر بروک نیز پیشتر او را ستوده بودند. آنها بیضایی را پیشرو تئاتر مدرن و چهرهای اسطورهای میدانستند. او با الهام از تعزیه و روایتهای عامیانه، مسیری نوین گشود. بیضایی با فروتنی و پایداری، هویت ملی ایران را در آثارش حفظ کرد.
فرجام یک عمر تلاش فرهنگی
بهرام بیضایی در سال ۱۳۱۷ در خانوادهای اهل ادب متولد شد. او با سینما و تئاتر، تاریخ ایران را دوباره روایت کرد. هرچند او در غربت درگذشت، اما قلبش برای ایران میتپید. میراث او برای نسلهای آینده همواره زنده و الهامبخش خواهد ماند. ایران یکی از فرهیختهترین فرزندان خود را از دست داد. نام او در تاریخ فرهنگ و هنر این مرزوبوم جاودانه است.
