فارسی
گزارش حقوق بشر ایران بار دیگر در مرکز توجه جهانی قرار گرفته است. آنتونیو گوترش در تازهترین گزارش خود به مجمع عمومی سازمان ملل، از جهش ۱۷ درصدی اعدامها در سال ۲۰۲۴ و افزایش ۱۱۹ درصدی آن در نیمه نخست ۲۰۲۵ خبر داد. او تأکید کرده است که تنها در سال گذشته، ۹۷۵ نفر در ایران اعدام شدهاند. رقمی که از سال ۲۰۱۵ بیسابقه بوده است. در ششماه نخست ۲۰۲۵ نیز دستکم ۶۱۲ نفر جان خود را از دست دادهاند.
گوترش هشدار داده که نیمی از این اعدامها به جرایم مواد مخدر مربوط بوده است. وی تاکید کرد اقلیتهای قومی مانند بلوچها و کردها بیشترین قربانیان بودهاند. او همچنین به اجرای احکام اعدام در ملأعام و حتی علیه نوجوانان زیر ۱۸ سال اشاره کرده است.
شکنجه، زندان و نقض گسترده آزادی بیان
دبیرکل سازمان ملل وضعیت زندانهای ایران را «نگرانکننده» خوانده و از تداوم شکنجه، شلاق و قطع عضو خبر داده است. او به موارد مشخصی مانند شلاق زدن مهدی یراحی و وضعیت وخیم احمدرضا جلالی اشاره کرده است.
در بخش دیگری از گزارش حقوق بشر ایران، به محدودیت شدید آزادی بیان و رسانه پرداخته شده است. گوترش از بازداشت ۴۳ روزنامهنگار در سال ۲۰۲۴ و ۴۶ نفر دیگر در نیمه نخست ۲۰۲۵ خبر داده است. همچنین به قطع گسترده اینترنت پس از درگیری ۱۲روزه ایران و اسرائیل اشاره کرده است.
تبعیض علیه زنان، کودکان و اقلیتها
گوترش از مقامات جمهوری اسلامی خواسته قوانین تبعیضآمیز علیه زنان را لغو و ازدواج کودکان را ممنوع کنند. او با اشاره به اعدام ۳۱ زن در سال ۲۰۲۴ و قتل ۱۰۸ زن در نیمه نخست ۲۰۲۵، خواستار جرمانگاری قتلهای موسوم به «ناموسی» شد.
در این گزارش آمده است که حدود ۷۹۰ هزار دانشآموز در ایران از تحصیل بازماندهاند و بین ۱.۶ تا ۲ میلیون کودک کار وجود دارد. همچنین ۹۶ مسیحی و ۱۳ بهائی به اتهامات سیاسی بازداشت شدهاند.
درخواست برای اصلاح و همکاری بینالمللی
گوترش تأکید کرده که ایران هنوز به کنوانسیون منع شکنجه و کنوانسیون رفع تبعیض علیه زنان نپیوسته است. او از دولت ایران خواسته با هیئت حقیقتیاب سازمان ملل همکاری کند و پاسخگوی موارد متعدد نقض حقوق بشر و جنایت علیه بشریت باشد.
دبیرکل سازمان ملل در پایان گزارش خود بر آزادی فوری زندانیان سیاسی، روزنامهنگاران و فعالان مدنی تأکید کرده و توقف کامل اعدامها را «گام نخست اصلاح حقوق بشر در ایران» دانسته است.
برای مطالعه بیشتر درباره واکنش عفو بینالملل به موج اعدامها در ایران، به مطلب «موج اعدامها در ایران؛ هشدار عفو بینالملل» مراجعه کنید.
