فارسی
دوران کودکی و آغاز نویسندگی
ایوان کلیما، نویسنده مشهور چک، صبح شنبه ۱۲ مهر در ۹۴سالگی درگذشت. پسرش میخال کلیما این خبر را اعلام کرد. او ۱۴ سپتامبر ۱۹۳۱ در پراگ زاده شد و سهونیم سال از کودکی خود را در اردوگاه کار اجباری ترزین گذراند. نجات او و خانوادهاش از جنگ جهانی دوم مسیر زندگیاش را شکل داد. پس از جنگ، در رشته زبان و ادبیات چک از دانشگاه کارل پراگ فارغالتحصیل شد و از همان دوران به نوشتن روی آورد. کلیما در دهه ۱۹۶۰ با انتشار داستانهای کوتاه مانند «عاشقان یکشبه» و «صبحهای شاد من» به شهرت رسید. تمرکز اصلی آثارش بر روابط انسانی و تقابل فرد با قدرت بود.
سانسور و مقاومت در دوران کمونیسم
در پی سرکوب «بهار پراگ»، کلیما مانند بسیاری از نویسندگان همنسل خود ممنوعالقلم شد. با وجود فشارها، نوشتن را متوقف نکرد و آثارش را بهصورت سامیزدات و در خارج از کشور منتشر کرد.
او مدتی بهعنوان رفتگر، پیک و بهیار کار کرد تا بتواند زندگی خود را اداره کند. با این حال، در رمانهایی مانند «عشق و زباله» و «قاضی از سر بخشش» از کرامت انسانی و مقاومت در برابر ظلم نوشت. در گفتوگوهایش تأکید میکرد: «ادبیات باید داستانی روایت کند تا برای خواننده جذاب باشد.» او میگفت برای لذت شخصی مینویسد، اما امیدوار است دیگران را نیز شاد کند.
بازگشت به آزادی و شهرت جهانی
پس از انقلاب مخملی ۱۹۸۹، کلیما دوباره توانست آزادانه بنویسد. در سالهای بعد کتابهایی چون «جزیره پادشاهان مرده»، «آخرین درجه محرمانگی» و زندگینامه «کارل چاپک» را منتشر کرد. کتاب دو جلدی «قرن دیوانه من» در سالهای ۲۰۰۹ و ۲۰۱۰ نگاه تازهای به قرن بیستم از منظر شخصی او ارائه داد. در ایران، کتاب «روح پراگ» جایگاه ویژهای برای او ساخت. بسیاری از خوانندگان ایرانی از خلال این کتاب با چهره انسانی، منتقد و روشنفکر کلیما آشنا شدند.
(برای خواندن تحلیل کامل درباره نقش نویسندگان اروپای شرقی در تحولات فرهنگی پساکمونیسم به PhoenixQ مراجعه کنید.)
زندگی شخصی و میراث ماندگار
ایوان کلیما با همسرش هلنا ازدواج کرد و دو فرزند به نامهای میخال و هانا داشت. او عاشق کتابهای قدیمی، نقشههای تاریخی و قارچچینی در جنگل بود. کلیما همراه با میلان کوندرا و بوهومیل هرا بال از سه چهره ماندگار ادبیات مدرن چک به شمار میرود. آثارش به بیش از سی زبان ترجمه شده و الهامبخش نسلهای تازهای از نویسندگان است.
