فارسی
پزشکیان در نخستین لایحه بودجه ایران پس از آغاز به کار خود خواهان افزایش «۲۰۰ درصدی» بودجه نظامی شده است.
فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، روز سهشنبه هشتم آبان در یک نشست خبری گفت که «افزایش دو برابری بودجه برای تقویت بنیه دفاعی کشور است».
سخنگوی دولت پزشکیان به مبلغ کلی درنظر گرفته برای بودجه نظامی سال ۱۴۰۴ خورشیدی اشاره نکرد.
بخش رسمی و نه محرمانه بودجه نظامی ایران
بودجه نظامی که دولتهای مختلف در ایران در لایحه بودجه میگنجانند و به مجلس ارائه میکنند، بخش رسمی و اعلام شده پولهایی است که به نیروهای مسلح و وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح اختصاص مییابد و ردیفهای بودجه محرمانه را شامل نمیشود.
بودجه نظامی اعلام شده میان ارتش، سپاه پاسداران، بسیج و انواع نهادهای وابسته به آنها تقسیم میشود و ارزیابیها حاکی است نظر به دست بالای سپاه پاسداران و شاخههای متعدد آن مانند نیروی قدس، بخش بزرگی از بودجه نظامی به سپاه تعلق میگیرد.
بودجه سال ۱۴۰۳ ایران در ردیف نظامی آن بهطور رسمی حدود ۴۷۰ هزار میلیارد تومان اعلام شد که یک ششم کل بودجه این سال بود. اما بعدا مجلس به درخواست دولت ابراهیم رئیسی تصویب کرد که علاوه بر بودجه نظامی اصلی، بیش از ۱۳۲ هزار میلیارد تومان نفت خام نیز در اختیار نیروهای مسلح قرار گیرد تا با فروش آن به بودجه خود کمک کنند. ایران ظاهرا تنها دولت در جهان است که به نیروهای مسلح خود رسماً امکان میدهد در فروش منابع ملی کشور نقش ایفا کرده و بهطور مستقیم صاحب بخشی از آن شوند.
مبلغ اولیه حدودا ۴۷۰ هزار میلیارد تومانی برای نیروهای مسلح در بودجه سال جاری این گونه تقسیم شده بود: ۱۳۲ هزار میلیارد تومان برای تأمین اجتماعی نیروهای مسلح (بیمه و بازنشستگی آنها)، ۱۲۵ هزار میلیارد تومان برای سپاه پاسداران، حدود ۶۷ هزار میلیارد تومان برای ارتش، بیش از ۸۷ هزار میلیارد تومان برای نیروهای انتظامی و تنها کمی بیش از ۴۸ هزار میلیارد تومان برای وزارت دفاع.
حداقل «نیمی از درآمدهای نفتی ایران» خرج نیروهای مسلح میشود
افزایش بودجه نظامی ایران در میانه بحران با اسرائیل
قصد دولت تهران برای دو برابر کردن بودجه نظامی ایران همزمان با تشدید بحران میان جمهوری اسلامی و اسرائیل و دو موج حملات متقابل موشکی دو کشور به یکدیگر اعلام شد.
آینده این بحران نظر به طیف گستردهای از سخنان مقامات تهران و اورشلیم در روزهای گذشته علیه یکدیگر هنوز نامعلوم است و ادعای «آمادگی» آنها برای «گسترش حملات متقابل، سختتر و غیر قابل پیشبینی»، چشماندازی تیرهتر از گذشته را برای سال آینده در ایران و منطقه بوجود آورده است.
اسرائیل روز پنجم آبان در پاسخ به حمله موشکی ایران که روز دهم مهر انجام شد و دومین حمله گسترده موشکی مستقیم از خاک و آسمان ایران علیه اسرائیل در تاریخ دو کشور بود، عملیات هوایی «روزهای پاسخ» را با بیش از یکصد جنگنده پیشرفته عملی کرد و به «اهداف کاملا نظامی» در نقاط مختلفی در ایران حمله کرد.
ایران اعلام کرد عملیات اسرائیلی «آسیب محدودی» به مراکز نظامی در سه استان وارد کرده است. هر دو طرف از پرداختن به جزئیات این حمله و آسیبهای وارده خودداری کردهاند اما خبرگزاریهای بینالمللی تا کنون بر اساس تصاویر ماهوارهای، وارد شدن آسیب به سایتهای پارچین، خجیر و نقاط دیگری در ایران را شناسایی کردند. پس از این عملیات، طرفین کماکان تأکید کردند در صورت سرزدن اقدامات بیشتر از سوی حکومت مقابل، طرحها و گزینههای نظامی بیشتری در اختیار دارند.
بودجه نظامی ایران در آمارهای بینالمللی
در نبود شفافیت مالی و وجود نهادهای متعدد نظامی در ایران، نهادهای مختلف مالی بینالمللی مانند مؤسسه سیپری در سوئد برای «پژوهشهای صلح» یا صندوق بینالمللی پول در واشینگتن همواره در تلاش بودهاند به رقم نزدیک به واقعیت برای بودجه نظامی ایران پی ببرند. این نهادهای جهانی هیچ سالی موفق نشدند گزارش قطعی در این زمینه ارائه کنند.
برای مثال، مؤسسه سیپری ارزیابی کرد که بودجه نظامی ایران در سال ۲۰۲۳ میلادی، ۱۰ میلیارد و ۳۰۰ میلیون دلار بود.
بر اساس بررسیهای گروه دادهکاوی رادیو فردا، بودجه نظامی سال ۱۴۰۳ بر اساس تبدیل نرخ تبدیل ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی، معادل ۲۵ میلیارد و ۳۰۰ میلیون دلار بود که حاکی از افزایش ۲۱ درصدی نسبت به سال قبل از آن بود.
گروه دادهکاوی رادیو فردا همچنین با بررسی جزئیاتی که تا کنون از لایحه بودجه سال آتی ایران منتشر شده، ارزیابی کرده که ۴۷ درصد از منابع صادرات نفتی کشور قرار است بهطور مستقیم و مانند سال جاری، در اختیار نیروهای مسلح باشد. این مبلغ معادل ۵۶۱ هزار میلیارد تومان است، در حالی که سهم خود دولت از این منابع تنها ۴۳ درصد و معادل ۵۰۹ هزار میلیارد تومان است.
غیر از منابع نفتی کشور که مستقیماً به نیروهای مسلح برای فروش داده میشود، صندوق توسعه ملی کشور نیز همواره یک منبع دمدستی برای تأمین نیازهای اضطراری حکومت جهت جلوگیری از افتادن به دامان بحرانهای سخت اقتصادی و نظامی تلقی شده است.
دولت رئیسی در سه سال کار خود و دولت پزشکیان تنها در چند ماهی که بر سر کار بوده است، بارها به دریافت پول از صندوق توسعه ملی بر اساس موافقت رهبر حکومت تأکید و از «لطف» علی خامنهای تقدیر کردند.
دولت پزشکیان گفته بود وارث خزانه نسبتاً خالی از سلف کشتهشده خود بود و هنوز نیز پولی برای پرداخت به گندمکاران و تأمین مطالبات پرستاران کشور ندارد و برخی نیازها را با گرفتن پول از صندوق توسعه ملی تأمین کرده است.
در شرایط ناگوار اقتصادی و معیشتی مردم ایران در سال جاری خورشیدی، که با ادامه خروج سرمایه از ایران، تداوم تورم و سقوط بازار بورس و سهام همراه بود، شواهد حاکی است که حاکمیت جمهوری اسلامی ایران از بودجههای محرمانه برای عملیات امنیتی خود در خارج از ایران و بهویژه در راستای حمایت تسلیحاتی و مالی از گروههای نیابتیاش عدول نکرده است.
