تشدید تنش پس از کشته شدن اسماعیل هنیه رهبر حماس در ایران در اثر حمله اسرائیل

رهبر سیاسی حماس چهارشنبه در یک حمله هوایی قبل از سپیده دم در پایتخت ایران کشته شد، ایران و این گروه شبه‌نظامی، اسرائیل را مسئول یک ترور شوکه‌کننده دانستند که خطر تبدیل شدن به یک جنگ منطقه‌ای همه جانبه را در پی داشت. رهبر ایران قول داد از اسرائیل انتقام بگیرد.
اسرائیل که در مورد این حمله سکوت کرده بود، متعهد شده بود که اسماعیل هنیه و دیگر رهبران حماس را در مورد حمله 7 اکتبر این گروه به جنوب اسرائیل که جرقه جنگ در غزه را آغاز کرد، بکشد. این حمله درست پس از شرکت هنیه در مراسم تحلیف رئیس جمهور جدید جمهوری اسلامی در تهران انجام شد – و ساعاتی پس از آن که اسرائیل یکی از فرماندهان ارشد حزب الله متحد ایران را در بیروت، پایتخت لبنان، هدف قرار داد.

رئیس جمهور ایران با شعار مرگ بر آمریکا، اسرائیل سوگند یاد کرد.
نتانیاهو متعهد شد پس از حمله آخر هفته، حزب‌الله را تلافی کند، در حالی که آمریکا نسبت به تشدید تنش هشدار داد.
این ترور به دلیل هدف، زمان و تصمیم برای انجام آن در تهران، در میان درگیری‌های ناپایدار و درهم تنیده منطقه، بالقوه انفجاری بود. خطرناک‌ترین آن، پتانسیل سوق دادن ایران و اسرائیل به رویارویی مستقیم در صورت تلافی ایران بود. ایالات متحده و سایر کشورها برای جلوگیری از درگیری گسترده تر و مرگبارتر تلاش کردند.

علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی در بیانیه‌ای در وب‌سایت رسمی خود گفت که انتقام «وظیفه ما» است و اسرائیل با کشتن «میهمان عزیز در خانه‌مان» «مجازات سختی برای خود آماده کرده است».

رقبای سرسخت منطقه ای، اسرائیل و ایران در اوایل سال جاری با حمله اسراییل به سفارت ایران در دمشق در ماه آوریل، با خطر وارد شدن به جنگ مواجه شدند. ایران تلافی کرد و اسرائیل با تبادل بی‌سابقه حملات به خاک یکدیگر مقابله کرد، اما تلاش‌های بین‌المللی موفق شد این چرخه را قبل از اینکه از کنترل خارج شود مهار کند.

کشتن هنیه همچنین می‌تواند حماس را وادار به خروج از مذاکرات برای آتش‌بس و توافق آزادی گروگان در جنگ 10 ماهه غزه کند، جنگی که میانجی‌های آمریکایی گفته بودند در حال پیشرفت است.

و این می تواند به تنش های فزاینده بین اسرائیل و حزب الله دامن بزند، که دیپلمات های بین المللی پس از حمله موشکی آخر هفته که منجر به کشته شدن 12 جوان در بلندی های جولان تحت کنترل اسرائیل شد، سعی در مهار آن داشتند.

اسرائیل شامگاه سه‌شنبه حمله نادری را در پایتخت لبنان انجام داد که به گفته آن یکی از فرماندهان ارشد حزب‌الله که گفته می‌شود در پشت این حمله موشکی بوده کشته شده است. حزب الله که هرگونه نقشی در حمله جولان را رد کرد، روز چهارشنبه گفت که در حال جستجوی جسد فواد شکور در زیر آوار ساختمانی است که در حومه بیروت مورد اصابت قرار گرفته است. به گفته وزارت بهداشت لبنان، در این حمله سه زن و دو کودک کشته شدند.

هیچ واکنش فوری از سوی کاخ سفید به مرگ هنیه وجود نداشت. یک سوال کلیدی این بود که آیا اسرائیل پیش از موعد به ایالات متحده، متحد اصلی خود گفته است یا خیر.

آنتونی بلینکن، وزیر امور خارجه آمریکا، در پاسخ به سوالی درباره قتل هنیه گفت: «این چیزی است که ما از آن مطلع نبودیم یا در آن دخالت نداشتیم». بلینکن در گفتگو با کانال نیوز آسیا گفت که در مورد تأثیر آن بر تلاش های آتش بس گمانه زنی نخواهد کرد. اما می‌توانم به شما بگویم که ضرورت دستیابی به آتش‌بس، اهمیتی که برای همه دارد، همچنان باقی است.»

خلیل الحیا، یکی از مقامات ارشد حماس، به خبرنگاران در ایران گفت که هر کسی که جایگزین هنیه شود، در مورد مذاکرات برای پایان دادن به جنگ “از همان دیدگاه پیروی خواهد کرد – و به همان سیاست مقاومت در برابر اسرائیل ادامه خواهد داد.”

لوید آستین، وزیر دفاع ایالات متحده گفت که او هنوز به راه حل دیپلماتیک در مرز اسرائیل و لبنان امیدوار است. او گفت: “من فکر نمی کنم که جنگ اجتناب ناپذیر باشد.” فکر می‌کنم همیشه فضا و فرصت برای دیپلماسی وجود دارد و دوست دارم طرف‌ها این فرصت‌ها را دنبال کنند.»

اما دیپلمات‌های بین‌المللی که تلاش می‌کنند تنش‌ها را کاهش دهند، نگران شدند. یک دیپلمات غربی که کشورش برای جلوگیری از تشدید تنش بین اسرائیل و حزب‌الله تلاش کرده است، گفت که حملات در بیروت و تهران امیدها برای آتش‌بس غزه را «تقریباً از بین برده» و می‌تواند خاورمیانه را به سمت «جنگ ویرانگر منطقه‌ای» سوق دهد. این دیپلمات به شرط فاش نشدن نام خود در مورد وضعیت حساس صحبت کرد.

سخنگویان ارتش و دولت اسرائیل از اظهار نظر خودداری کردند. اسرائیل اغلب از اظهار نظر در مورد ترورهای انجام شده توسط سازمان اطلاعاتی موساد یا حملات به کشورهای دیگر خودداری می کند.

یوآو گالانت، وزیر دفاع اسرائیل در بیانیه ای از سوی دفتر خود گفت که اسرائیل پس از حمله به فرمانده حزب الله در بیروت جنگ نمی خواهد، “اما ما برای همه احتمالات آماده می شویم.” او به قتل هانیه اشاره ای نکرد، و خلاصه ای که ایالات متحده از تماس او با آستین ارائه کرده بود، به آن اشاره ای نکرد.

کشتن هنیه در خارج از کشور در حالی صورت می‌گیرد که اسرائیل موفقیت آشکاری در کشتن رهبران ارشد حماس در غزه که گمان می‌رود مسئول اصلی طراحی حمله 7 اکتبر هستند، نداشته است.

هنیه در سال 2019 نوار غزه را ترک کرد و در تبعید در قطر زندگی می کرد. اسرائیل در طول جنگ، شخصیت‌های حماس را در لبنان و سوریه هدف قرار داده است، اما دنبال کردن هنیه در ایران بسیار حساس‌تر بود. اسرائیل در گذشته در آنجا عملیات کرده است: مظنون به اجرای یک کمپین ترور سال‌ها علیه دانشمندان هسته‌ای ایران است. در سال 2020، محسن فخری‌زاده، دانشمند ارشد هسته‌ای نظامی ایران، در حالی که در یک خودرو در خارج از تهران در حال حرکت بود، با یک مسلسل کنترل از راه دور کشته شد.

در آخرین ساعات حضور هنیه در ایران، از متحدان نزدیک حماس، در مراسم تحلیف مسعود پزشکیان، رئیس جمهور جدید، لبخند می زد و دست می زد. عکس‌های آسوشیتدپرس او را در کنار رهبران گروه شبه‌نظامی جهاد اسلامی فلسطین و حزب‌الله نشسته بود و رسانه‌های ایران او و پزشکیان را در آغوش گرفته بودند. هانیه پیشتر با خامنه ای دیدار کرده بود.

حماس گفت که ساعاتی بعد، حمله به اقامتگاهی که هنیه در تهران از آن استفاده می کند، اصابت کرد و او را کشت. مقامات ایرانی گفتند که یکی از محافظان وی کشته شد. الحیه، یکی از مقامات حماس، بعداً در تلویزیون دولتی ایران گفت که هنیه بر اثر یک موشک کشته شده است.

سپاه پاسداران جمهوری اسلامی هشدار داد که اسرائیل با “پاسخ سخت و دردناک” ایران و متحدانش در منطقه مواجه خواهد شد. یک کمیته بانفوذ پارلمان جمهوری اسلامی در امور امنیت ملی و سیاست خارجی قرار بود در اواخر روز چهارشنبه جلسه اضطراری در مورد اعتصاب برگزار کند.

شاخه نظامی حماس در بیانیه‌ای اعلام کرد که ترور هنیه «نبرد را به ابعاد جدیدی می‌برد و پیامدهای بزرگی بر کل منطقه خواهد داشت».

بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر رژیم صهیونیستی گفته است که اسرائیل به عملیات ویرانگر خود در غزه تا زمان نابودی حماس ادامه خواهد داد. به گفته وزارت بهداشت غزه، بمباران و حملات اسرائیل در غزه بیش از 39300 فلسطینی را کشته و بیش از 90900 را زخمی کرده است که شمارش آن تفاوتی بین غیرنظامیان و جنگجویان قائل نیست.

پس از ماه‌ها حمله، حماس نشان داد که جنگنده‌هایش همچنان می‌توانند در غزه عملیات کنند و به اسرائیل راکت شلیک کنند. اما مشخص نیست که آیا این کشور توانایی تشدید حملات را در انتقام از قتل هنیه دارد یا خیر.

در عوض، تأثیر ممکن است منطقه ای باشد. علاوه بر انتقام‌جویی مستقیم علیه اسرائیل، ایران می‌تواند از طریق متحدانش، ائتلافی از گروه‌های تحت حمایت جمهوری اسلامی موسوم به «محور مقاومت»، از جمله حزب‌الله، حماس، عمدتاً شبه‌نظامیان شیعه در عراق و سوریه و شورشیان حوثی، حملات خود را افزایش دهد.

حزب‌الله برای نشان دادن حمایت از حماس، تقریباً هر روز در حال تبادل آتش با اسرائیل در سراسر مرز اسرائیل و لبنان در یک درگیری داغ اما مرگبار است که بارها تهدید کرده است که به جنگی همه جانبه تبدیل خواهد شد. حوثی‌ها و شبه‌نظامیان عراقی و سوری نیز موشک‌ها و پهپادها را به سمت اسرائیل و پایگاه‌های آمریکایی در منطقه شلیک کرده‌اند، اگرچه اکثر آنها رهگیری شده‌اند.

به گفته نیروهای بسیج مردمی عراق، یک ائتلاف شبه‌نظامی، در حمله سه‌شنبه شب در جنوب غربی بغداد، پایتخت عراق، چهار عضو یکی از شبه‌نظامیان تحت حمایت ایران به نام کتائب حزب‌الله کشته شدند که قبلاً پایگاه‌های آمریکایی را هدف قرار داده بود. این کشور آمریکا را به دست داشتن در این حمله متهم کرد.

یک مقام دفاعی ایالات متحده که خواست نامش فاش نشود، گفت که نیروهای آمریکایی یک “حمله هوایی دفاعی” علیه جنگجویان انجام داده اند که “بر اساس حملات اخیر در عراق و سوریه… تهدیدی برای ایالات متحده و ائتلاف به شمار می روند. نیروها.”