فارسی
پارلمان اروپا جایزه ساخاروف سال ۲۰۲۶ را به دادگاه کیفری بین‌المللی لاهه (ICC) اهدا کرد. این تصمیم روز پنج‌شنبه، ۲۲ اکتبر، در استراسبورگ اعلام شد. دادگاه لاهه بیش از دو دهه است که عاملان جنایات جنگی، نسل‌کشی و سایر جنایات سنگین را در کشورهایی که دسترسی به عدالت در آن‌ها دشوار است، به پاسخگویی وا می‌دارد. این گزارش به موضوع جایزه ساخاروف دادگاه کیفری بین‌المللی می‌پردازد.
اعلام جایزه از سوی رئیس پارلمان اروپا
روبرتا متسولا، رئیس پارلمان اروپا، در مراسم اعلام این جایزه گفت: «اتحادیه اروپا بر پایه احترام به چندجانبه‌گرایی و نهادهای بین‌المللی استوار است.» او افزود که پارلمان اروپا با این جایزه، کار مهم دادگاه لاهه را در پاسداری از حقوق بین‌الملل و عدالت ارج می‌نهد. همچنین، جایزه ساخاروف دادگاه کیفری بین‌المللی از محورهای اصلی این گزارش است.
برای پیگیری لحظه‌به‌لحظه مهم‌ترین رویدادها، ما را در سایت PhoenixQ و شبکه‌های اجتماعی سابسکرایب و دنبال کنید.
متسولا همچنین به دو نامزد دیگر این جایزه اشاره کرد. این دو نفر ترانه و رومینا رحیمی هستند؛ دو خواهر معترض زندانی در ایران.
رئیس پارلمان اروپا گفت: «ترانه و رومینا هنوز می‌بایست تمام زندگی‌شان را پیش رو می‌داشتند.» او افزود که یکی از آن‌ها تنها به دلیل اعتراض کردن با خطر اعدام روبروست و دیگری با حکم حبس چند دهه‌ای مواجه شده است. متسولا تصریح کرد که این دو خواهر نیز متعلق به «خانواده ساخاروف» هستند.
ترانه و رومینا رحیمی؛ دو خواهر در زندان
ترانه و رومینا رحیمی در جریان اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ بازداشت شدند. پرونده آن‌ها به پرونده موسوم به «میدان شهدای اصفهان» مربوط می‌شود. هر دو در حال حاضر در زندان دولت‌آباد اصفهان به سر می‌برند.
ترانه رحیمی در دادگاه بدوی به اعدام و ۱۱ سال حبس محکوم شده است. رومینا رحیمی نیز به ۳۶ سال حبس محکوم شده است.
واکنش دادگاه لاهه به دریافت جایزه
توموکو آکانه، رئیس دادگاه کیفری بین‌المللی لاهه، اهدای این جایزه را حمایتی مهم برای این نهاد دانست. او اشاره کرد که دادگاه لاهه در حال حاضر زیر فشارهای فزاینده و تحریم‌های ایالات متحده قرار دارد.
در بیانیه‌ای که دادگاه لاهه منتشر کرد آمده است: «این جایزه تأکید می‌کند که ادامه همکاری و حمایت بین‌المللی تا چه اندازه برای انجام مأموریت این دادگاه به طور مستقل و بی‌طرفانه اهمیت دارد.»
دادگاه کیفری بین‌المللی لاهه در سال ۲۰۰۲ تأسیس شد. تاکنون ۱۲۵ کشور جهان به آن پیوسته‌اند.
فشارها و تحریم‌های آمریکا علیه دادگاه لاهه
از سال ۲۰۲۴ دادگاه لاهه زیر فشار فزاینده ایالات متحده قرار گرفته است. این فشارها پس از صدور حکم جلب برای بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، به دلیل ارتکاب جنایت جنگی در غزه آغاز شد. آمریکا این دادگاه را متهم می‌کند که در صدور این حکم انگیزه سیاسی داشته و به طور مستقل عمل نکرده است.
پیش‌تر نیز آمریکا به دلیل تحقیقات دادگاه لاهه درباره احتمال ارتکاب جنایت جنگی توسط سربازان آمریکایی در افغانستان، علیه این نهاد اقدام کرده بود. در فوریه ۲۰۲۵ دونالد ترامپ تحریم‌هایی را علیه کارمندان این دادگاه اعمال کرد. این تحریم‌ها شامل ممنوعیت دریافت ایمیل و استفاده از کارت اعتباری می‌شد. توموکو آکانه، رئیس دادگاه، نیز در فهرست تحریم‌شدگان قرار گرفت.
ترامپ همچنین در سپتامبر امسال از کشورها خواست تا از این دادگاه خارج شوند. در اکتبر نیز دولت ترامپ تحریم‌های تازه‌ای اعمال کرد. این تحریم‌ها تراکنش‌های مالی و دیجیتال دادگاه لاهه را مسدود ساخت و دسترسی به ایمیل و عملیات بانکی آن را محدود کرد. این تحریم‌ها پس از ۱۸۰ روز به مرحله اجرا در می‌آیند.
اعلام این تحریم‌ها چند ساعت پس از اهدای جایزه نوبل صلح به ناوی پیلای صورت گرفت. پیلای قاضی سابق دادگاه لاهه بود و از سال ۲۰۰۳ تا ۲۰۰۸ در این دادگاه خدمت کرده بود.
آمریکا، اسرائیل، چین، روسیه، ترکیه و ایران از جمله کشورهایی هستند که به دادگاه لاهه نپیوسته و احکام آن را به رسمیت نمی‌شناسند.
پیشینه جایزه ساخاروف
جایزه ساخاروف از سال ۱۹۸۸ به اشخاص و نهادهایی اهدا می‌شود که برای دفاع از حقوق بشر و آزادی عقیده و بیان تلاش می‌کنند. مبلغ این جایزه ۵۰ هزار یورو است و هر سال در ماه دسامبر در پارلمان اروپا در استراسبورگ اهدا می‌شود.
نام این جایزه برگرفته از آندری ساخاروف است. او فیزیکدانی بود که از منتقدان دولت شوروی سابق به شمار می‌رفت و جایزه نوبل صلح را نیز دریافت کرده بود.
در سال ۲۰۲۳ این جایزه به مهسا امینی و جنبش «زن، زندگی، آزادی» اهدا شد. در سال ۲۰۱۲ نیز جایزه ساخاروف به طور مشترک به نسرین ستوده، وکیل حقوق بشری، و جعفر پناهی، فیلمساز ایرانی، تعلق گرفت.
