فارسی
برنامه توسعه سازمان ملل متحد (UNDP) هشدار داده است که افزایش قیمت انرژی و مواد غذایی در پی جنگ خاورمیانه می‌تواند حدود ۱۳۰ میلیون نفر دیگر را در سال جاری میلادی به زیر خط فقر بکشاند. این هشدار در شرایطی مطرح شده که بدهی‌های فزاینده و بحران‌های پیاپی، توان مالی کشورهای فقیر را برای حمایت از شهروندانشان به‌شدت محدود کرده است. این گزارش به موضوع افزایش فقر جهانی ناشی از جنگ می‌پردازد.
الکساندر دِ کرو، رئیس UNDP، روز پنج‌شنبه ۲۳ مهر در بانکوک با خبرگزاری فرانسه گفت‌وگو کرد. او در حاشیه نشست‌های سالانه صندوق بین‌المللی پول و بانک جهانی سخن می‌گفت. همچنین، افزایش فقر جهانی ناشی از جنگ از محورهای اصلی این گزارش است.
برای پیگیری لحظه‌به‌لحظه مهم‌ترین رویدادها، ما را در سایت PhoenixQ و شبکه‌های اجتماعی سابسکرایب و دنبال کنید.
یارانه‌ها رو به پایان است
دِ کرو گفت بسیاری از کشورهای در حال توسعه برای مقابله با گرانی انرژی به پرداخت یارانه‌های گسترده روی آورده‌اند. با این حال، منابع مالی آن‌ها برای ادامه این حمایت‌ها رو به اتمام است.
او وضعیت این کشورها را به خانه‌ای در حال سوختن تشبیه کرد که صاحبش ناچار است هم‌زمان سقفش را نیز تعمیر کند. دِ کرو افزود که دولت‌های این کشورها هنوز فرصت نیافته‌اند پیامدهای بحران‌های پیشین را جبران کنند. همه‌گیری کرونا و جنگ اوکراین هنوز زخم‌های خود را بر این اقتصادها بر جای گذاشته‌اند.
از زمان آغاز حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در اسفند ۱۴۰۴، قیمت جهانی انرژی به‌شدت افزایش یافته است. حملات تلافی‌جویانه ایران به کشورهای منطقه و اختلال در صادرات نفت و گاز از خلیج فارس نیز فشار بیشتری بر بازارهای جهانی وارد کرده است.
برآورد ۱۳۰ میلیون نفر چه معنایی دارد؟
بر اساس گزارش تازه UNDP که ۱۹ مهر منتشر شد، این رقم یک سناریوی فرضی است. اگر دولت‌ها افزایش قیمت‌ها را بدون هیچ یارانه یا حمایتی به مصرف‌کنندگان منتقل می‌کردند، حدود ۱۳۰ میلیون نفر به زیر خط فقر سقوط می‌کردند.
بنابراین این برآورد نشان‌دهنده خطر بالقوه گسترش فقر در صورت حذف حمایت‌های دولتی است. این رقم شمار افرادی را که تاکنون بر اثر جنگ فقیر شده‌اند نشان نمی‌دهد.
به گفته سازمان ملل، ساکنان کشورهای جنوب و شرق آسیا و آفریقای جنوب صحرا بیش از دیگر مناطق در معرض این خطر قرار دارند.
دِ کرو در این باره گفت: «برخی کشورها خانه‌ای با عایق‌بندی مناسب و پولی در بانک دارند. کشورهای دیگر خانه‌ای بدون سقف دارند و هیچ پولی هم در بانک ندارند.» او افزود که کشورهای فقیر برای عبور از بحران‌های پیاپی به زمان، فرصت و دسترسی به منابع مالی نیاز دارند.
افزایش فقر جهانی و تهدید میلیون‌ها کودک
هشدار تازه UNDP در شرایطی منتشر شده که گزارش‌های بین‌المللی از کند شدن روند کاهش فقر در جهان حکایت دارند. بانک جهانی در گزارش سپتامبر امسال اعلام کرد حدود یک نفر از هر ۱۰ نفر در جهان در فقر شدید زندگی می‌کند.
بر اساس این گزارش، روند کاهش فقر در مناطق مختلف یکسان نبوده است. فقر شدید در خاورمیانه، شمال آفریقا، افغانستان و پاکستان روندی افزایشی داشته است.
افزون بر این، گزارش دیگری که UNDP در ۲۰ مهر منتشر کرد نشان می‌دهد یک میلیارد و ۲۰۰ میلیون نفر در ۱۰۸ کشور در فقر چندبعدی شدید زندگی می‌کنند. این وضعیت علاوه بر درآمد، محرومیت از آموزش، بهداشت و استاندارد مناسب زندگی را نیز شامل می‌شود.
پیش‌تر یونیسف نیز در گزارشی در ماه ژوئیه هشدار داده بود که پیامدهای اقتصادی جنگ خاورمیانه ممکن است بیش از ۲۳ میلیون کودک دیگر را در معرض فقر قرار دهد. این نهاد تأکید کرده بود که افزایش هزینه‌های زندگی می‌تواند پیشرفت‌های سال‌های گذشته در کاهش فقر کودکان را معکوس کند.
افزایش بدهی‌ها و کاهش توان دولت‌ها
یکی دیگر از نگرانی‌های سازمان ملل، افزایش هزینه استقراض کشورهای در حال توسعه است. بر اساس گزارش UNDP، در کشوری که در میانه توزیع آماری این کشورها قرار دارد، اکنون حدود ۹.۵ درصد از درآمد دولت صرف پرداخت بهره بدهی‌ها می‌شود.
این رقم در ۲۵ سال گذشته بی‌سابقه بوده و بیش از سه برابر نسبت مشابه در کشورهای پردرآمد است. افزایش نرخ بهره در بازارهای جهانی، دسترسی این کشورها به وام‌های جدید را نیز دشوارتر کرده است.
در نتیجه، منابع مالی در دسترس برای خدمات عمومی مانند آموزش، بهداشت و حمایت از اقشار کم‌درآمد به‌شدت محدود شده است. دِ کرو هشدار داد که ادامه این روند، فضای مانور دولت‌ها برای سیاست‌گذاری اقتصادی را از بین می‌برد.
او همچنین گفت کاهش شدید کمک‌های بین‌المللی در ماه‌های اخیر، فشار بر کشورهای در حال توسعه را بیشتر کرده است.
پیشنهادهای UNDP برای برون‌رفت از بحران
گزارش سازمان ملل نشان می‌دهد دولت‌های بسیاری از کشورهای فقیر با انتخابی دشوار روبه‌رو هستند. از یک سو باید یارانه بپردازند تا خانوارها را در برابر گرانی حمایت کنند. از سوی دیگر، ادامه این هزینه‌ها کسری بودجه و بحران بدهی را تشدید می‌کند.
UNDP پیشنهاد کرده است که دولت‌ها به‌تدریج یارانه‌های عمومی و غیرهدفمند را با حمایت‌های موقت و هدفمند از خانوارهای آسیب‌پذیر جایگزین کنند. این نهاد همچنین از کشورهای ثروتمند و مؤسسات مالی بین‌المللی خواسته است دسترسی کشورهای در حال توسعه به منابع مالی ارزان‌تر را تسهیل کنند.
